Bellek krizi konusunda yeni bir uyarı yapan ADATA Yönetim Kurulu Başkanı Simon Chen (Li-bai), küresel arz sıkışıklığının en az 10 yıl daha sürebileceğini açıkladı. Şirket yöneticisi, yeni üretim tesislerinin devreye alınmasına rağmen DRAM talebindeki büyümenin üretim kapasitesini geride bıraktığını ifade etti. Sektördeki üretim planları yapay zekâ odaklı belleklere yönelirken tüketici elektroniğinde fiyat baskısının devam etmesi bekleniyor.
Yapay Zekâ Talebi Üretim Planlarını Değiştirdi
Yarı iletken üreticileri son yıllarda yatırım önceliğini yapay zekâ sunucularında kullanılan yüksek bant genişlikli bellek (HBM) çözümlerine kaydırdı. HBM yongaları, NVIDIA, AMD ile büyük veri merkezi işletmecilerinin kullandığı hızlandırıcı sistemlerin temel bileşenleri arasında yer aldığı için üreticilere standart DRAM ürünlerinden daha yüksek gelir sağlıyor. Sektör uzmanlarına göre üretim kapasitesinin önemli bölümü bu alana ayrıldığı sürece masaüstü bilgisayarlar, dizüstü modeller ile oyun sistemlerinde kullanılan geleneksel belleklerin arzı daha sınırlı kalacak. DRAM üretim kapasitesinin kısa sürede artırılması, yeni fabrika yatırımlarının uzun inşa ve devreye alma süreçleri nedeniyle gerçekleşmiyor.
ADATA’nın değerlendirmesi, son dönemde sektörün önde gelen isimlerinden gelen açıklamalarla da örtüşüyor. SK Hynix CEO’su Kwak Noh-jung daha önce yaptığı değerlendirmede 2027 yılını bellek arzı açısından en kritik dönem olarak tanımlamıştı. SK Group Başkanı Chey Tae-won ise yapay zekâ altyapısına yönelik yoğun talebin etkilerinin 2030’a kadar hissedileceğini belirtmişti. Farklı üreticilerin benzer zaman aralıklarına işaret etmesi, bellek pazarındaki daralmanın yalnızca geçici bir dalgalanma olarak görülmediğini ortaya koyuyor. Uzmanlar, bellek arzı ile talebi arasındaki dengenin kısa vadede kurulamayacağını değerlendiriyor.
Yarı iletken tedarik zincirinde faaliyet gösteren şirketler, birçok üreticinin 2027 teslimatlı çip kapasitesinin büyük bölümünü şimdiden ayırdığını aktarıyor. Uzun vadeli sipariş anlaşmaları, veri merkezi yatırımlarını güvence altına alırken tüketici elektroniği üreticilerinin bileşen tedarikinde daha yüksek maliyetlerle karşılaşmasına yol açabiliyor. DRAM fiyatları ile NAND flash fiyatları aynı hızda hareket etmese de bellek bileşenlerindeki maliyet artışı SSD depolama fiyatlarını da dolaylı biçimde etkileyebiliyor. Elektronik ürünlerde yaşanan fiyat artışlarının temel nedenlerinden biri, kritik yarı iletken bileşenlerinin sınırlı kapasiteyle üretilmesi olarak gösteriliyor.
Bilgisayar üreticileri, oyun konsolu geliştiricileri ile kurumsal donanım sağlayıcıları önümüzdeki yıllarda tedarik planlarını daha uzun vadeli hazırlamak zorunda kalabilir. Türkiye’de bilgisayar toplayan kullanıcılar ile kurumsal BT yatırımı yapan şirketler de küresel bellek fiyatlarındaki değişimden doğrudan etkileniyor çünkü DRAM ve SSD bileşenleri büyük ölçüde ithal ediliyor. Yapay zekâ sunucu belleği yatırımları sürdükçe tüketici odaklı donanım maliyetlerinin kısa sürede eski seviyelerine dönmesi beklenmiyor. Üretim kapasitesini artıracak yeni tesislerin devreye girmesi zaman aldığı için sektörün dengelenmesi birkaç yıllık yatırım döngüsüne bağlı kalacak.
