Atlanta, Silahlandırılmış Otonom Robotların Kullanımını Yasaklamayı Destekledi
ABD’nin Atlanta kentinde belediye meclisi, polis dâhil belediye çalışanlarının ve yüklenicilerinin silahlandırılmış otonom sistemleri satın almasını veya edinmesini yasaklamayı öngören HALT Yasası’na oy birliğiyle destek verdi. Belediye meclis üyesi Liliana Bakhtiari tarafından sunulan düzenleme, silahlı insansız hava araçlarını, robot köpekleri ve uzaktan kontrol edilen silahlı makineleri kapsıyor. Öneri, ölümcül güç kullanımıyla ilgili kararların yapay zekâ sistemlerine bırakılmasını önlemeyi hedeflerken patlayıcıları etkisizleştirmek için özel olarak kullanılan robotları kapsam dışında tutuyor.
HALT Yasası, Silahlı Otonom Robotların Edinilmesini Engellemeyi Hedefliyor
Atlanta Belediye Meclisi, İnsan Denetimi ve Ölümcül Teknoloji (Human Authority over Lethal Technology – HALT) adıyla hazırlanan düzenlemeye 15’e karşı 0 oyla destek verdi. Tasarı, belediye birimlerinin ve bu birimler adına çalışan yüklenicilerin silahlandırılmış otonom sistemleri, insansız hava araçlarını ve uzaktan kontrol edilen makineleri satın almasını ya da başka yollarla edinmesini yasaklamayı öngörüyor.
Düzenlemenin kapsamına silahlı robot köpekler ile askeri amaçlarla kullanılan silahlı robot sistemleri de giriyor. Patlayıcıları etkisizleştirmek amacıyla kullanılan ve yalnızca bu göreve yönelik tasarlanan makineler ise istisna kapsamında tutuluyor.
Bakhtiari, düzenlemenin amacının kolluk kuvvetlerinin teknolojiden yararlanmasını sağlamak, ancak insan personelin yerini ölümcül kararlar verebilen makinelerin almasını önlemek olduğunu belirtti. Belediye meclis üyesi, polis teşkilatının teknolojik araçlarla desteklenmesi gerektiğini, personelin robotlarla değiştirilmemesi gerektiğini savundu.
HALT Yasası, kolluk kuvvetlerinin operasyonlarında insan denetiminin korunmasını merkeze alıyor. Düzenlemeyi hazırlayan Bakhtiari, hiçbir makinenin ölümcül güç kullanımı konusunda kendi başına karar verme yetkisine sahip olmaması gerektiğini ifade etti. Bakhtiari, kamu güvenliğinde sorumlu yönetim anlayışının ve toplumun ihtiyaçlarının temel alınması gerektiğini de vurguladı.
Otonom sistemler, önceden belirlenen görevleri insan müdahalesi olmadan veya sınırlı insan kontrolüyle gerçekleştirebiliyor. Silahlarla donatılan sistemlerde ise hedef belirleme, tehdit değerlendirme ve güç kullanma kararlarının nasıl alındığı temel tartışma konuları arasında yer alıyor. Atlanta’daki düzenleme, belediye kaynaklarıyla bu tür sistemlerin edinilmesine sınır getirmeyi amaçlıyor.
Bakhtiari, girişimin hazırlanmasında ABD Savunma Bakanı Pete Hegseth’in eylül ayında duyurduğu Otonom Harp Komutanlığı (Autonomous Warfare Command – AutoWarCom) planının etkili olduğunu söyledi. Söz konusu komutanlığın, otonom ve yarı otonom askeri sistemlerin geliştirilmesini ve kullanımını hızlandırması amaçlanıyor. Hegseth ayrıca askeri personel için otonom teknolojilere odaklanan yeni uzmanlık alanları oluşturulmasını gündeme getirdi.
Bakhtiari, askeri alanda geliştirilen teknolojilerin belediyelerin kolluk kuvvetlerine de ulaşabileceğini öne sürerek yerel yönetimlerin önceden önlem alması gerektiğini savundu.
ABD’de silahlı robotların kolluk kuvvetlerinde kullanılması daha önce de tartışmalara yol açtı. San Francisco Polis Departmanı, 2023 yılında belirli şiddet içeren suç vakalarında ölümcül güç uygulayabilen robotların kullanılmasına izin veren kurallar kapsamında yetki kazanmıştı. Ancak kamuoyundan gelen tepkilerin ardından şehir yönetimi yaklaşık bir hafta sonra kararını geri çekti. Şehirde ölümcül güç uygulayan robotların kullanımına yönelik yasak yürürlükte kaldı.
ABD İç Güvenlik Bakanlığı (DHS) ise 2024 yılında operasyonlarda robot köpeklerden yararlanma planlarını açıklamıştı. Söz konusu plan, robotların ölümcül silahlarla donatılmasını öngörmüyordu. Bunun yerine makinelerin evlerdeki ağ bağlantılarını devre dışı bırakmaya yardımcı olması, olay yerinden ses ve görüntü aktarması ve insanlarla iletişim kurması hedefleniyordu.
Örnekler, güvenlik robotlarının kullanım alanlarının yalnızca silahlı operasyonlarla sınırlı olmadığını gösteriyor. Bununla birlikte Atlanta’nın önerdiği düzenleme, özellikle silahlandırılmış otonom sistemlerin belediye kurumları tarafından edinilmesine odaklanıyor.
Belediye meclisinin 15-0 oyuyla verdiği destek, HALT Yasası’nın kabul sürecinde önemli bir aşama oluşturuyor. Ancak paylaşılan kaynakta düzenlemenin nihai olarak yürürlüğe girip girmediğine ilişkin bilgi bulunmuyor. Bu nedenle meclisin destek kararını, yasağın tüm hükümleriyle yürürlüğe girdiği şeklinde değerlendirmemek gerekiyor.
Önerinin temel yaklaşımı, kamu güvenliği teknolojilerinden yararlanırken ölümcül güç kullanımına ilişkin kararların insan denetiminde kalmasını sağlamak. Atlanta’nın girişimi, otonom sistemlerin yerel kolluk kuvvetlerinde kullanılmasına yönelik kuralların teknoloji geliştikçe daha ayrıntılı biçimde ele alınması gerektiğini ortaya koyuyor.
