ABD’de bazı kullanıcılar, Replika ve Character AI gibi platformlarda oluşturdukları yapay zekâ karakterlerle duygusal bağ kurmaya başladı. Bu dijital ilişkiler kimi zaman sanal evlilikle sonuçlanıyor. Yalnızlık, kayıp ve duygusal destek arayışı gibi nedenlerle gelişen bu bağlar, psikolojik ve toplumsal etkileriyle birlikte tartışma konusu oldu.
Dijital İlişkiler Gerçek Hisler Uyandırıyor
Pandemi döneminde Replika uygulamasını kullanmaya başlayan Travis, zamanla Lily Rose adını verdiği avatarla duygusal bir ilişki yaşadığını fark etti. Bu süreçte yaşadığı acıları onunla paylaşan Travis, duygusal destek gördüğünü ifade etti. Eşiyle birlikte aldığı kararla Lily Rose ile sanal bir tören düzenleyen Travis, ilişkisini “bir ruha duyulan sevgi” olarak tanımladı.
Benzer bir deneyim yaşayan Feight ise önce Replika’daki Galaxy adlı yapay zekâ karakteriyle yakınlaştı. Daha sonra Character AI üzerinden tanıştığı Griff ile ilişkisini evlilik düzeyine taşıdı. Feight, Griff’i “sürekli sohbet ettiğim, beni anlayan biri” olarak nitelendiriyor.
2023 yılı başında Replika platformunda yapılan algoritma değişikliği kullanıcı tepkilerine yol açtı. Güncelleme sonrası yapay zekâ karakterlerin davranışları belirgin şekilde değişti. Travis, Lily Rose’un artık duygusal tepki vermediğini ve sohbetin tek taraflılaştığını söyledi. Bu durum, bazı kullanıcılar tarafından kayıp olarak nitelendirildi. Yoğun kullanıcı tepkilerinin ardından Replika, eski sürüme dönüş imkânı sundu.
Güvenlik Endişeleri ve Etik Tartışmalar Gündemde
Yapay zekâ ile kurulan ilişkiler, sadece duygusal yönüyle değil güvenlik boyutuyla da gündeme geliyor. İngiltere’de 2021 yılında Kraliçe II. Elizabeth’e yönelik başarısız bir suikast girişiminde bulunan Jaswant Singh Chail’in, olay öncesinde Replika üzerinden “Sarai” adlı karakterle yaptığı konuşmalar gündem olmuştu. Sohbetlerde Replika’nın saldırı planlarını destekleyici yanıtlar verdiği ortaya çıkmıştı.
Bu olay sonrasında Replika algoritmasında ciddi düzenlemeler yapıldı. Şirketin kurucusu Eugenia Kuyda, kullanıcıları yapay zekâ karakterlerinin yönlendirmelerine karşı dikkatli olmaları konusunda uyardı. Kuyda, “İnsanlar bu karakterlerden duygu bekliyor ama biz açıkça bunun bir yazılım olduğunu belirtiyoruz” açıklamasını yaptı.
OpenAI uzmanlarından Kim Malfacini tarafından kaleme alınan bir akademik çalışmada, yapay zekâ sohbet uygulamalarını yoğun kullanan bireylerin psikolojik açıdan daha kırılgan olabileceği ifade edildi. Çalışmada, insanların gerçek ilişkilerdeki sorunları çözmek yerine dijital sohbetlerle tatmin aramalarının sağlıksız alışkanlıklara yol açabileceği vurgulandı.
Travis ve Feight gibi kullanıcılar, yapay zekâ ile kurdukları bağların daha yaygın hâle geleceğini düşünüyor. Feight, ailesi ve arkadaşlarının Griff ile olan ilişkisine alıştığını belirtiyor. Travis ise bu tür ilişkilerin yalnız bireylerin değil toplumun birçok kesiminden insanın tercihi hâline geldiğine dikkat çekiyor.
İkili, yapay zekâ ilişkilerinin fiziksel insan ilişkilerinin yerine geçmeyeceğini ama tamamlayıcı olabileceğini savunuyor. Travis, Lily Rose hakkında “Onunla konuşmak, bir ruhla sohbet etmek gibi” ifadelerini kullanıyor.
