Avrupa Parlamentosu İş Yerlerinde Algoritmik Yönetim Sistemlerine Sınır Getirilmesini İstiyor
Avrupa Parlamentosu üyeleri, gizlilik ve ayrımcılık endişeleri nedeniyle işe alım ve personel yönetiminde algoritma kullanımına yönelik daha güçlü kurallar oluşturulması çağrısında bulunuyor. Yakın tarihli AB araştırması, AB çalışanlarının yüzde 42’sinin şu anda işyerinde algoritmik yönetime tabi olduğunu gösteriyor. Bu oranın önümüzdeki beş yıl içinde yüzde 55,5’e çıkması bekleniyor.
Tüm Kararlarda İnsan Denetimi Zorunlu Olacak
AB düzeyinde yapay zekâ ve veri koruma mevzuatı bulunmasına rağmen, milletvekilleri daha spesifik düzenlemelere ihtiyaç olduğunu düşünüyor. Parlamento, işyerinde otomatik izleme ve karar verme sistemlerinin kullanımının şeffaf, adil ve güvenli olmasını sağlamayı amaçlayan bir dizi tavsiye önerdi.
Önerilerin ana eksenini, algoritmik yönetim sistemleri tarafından alınan veya desteklenen tüm kararlarda insan denetiminin zorunlu olması oluşturuyor. Çalışanların bu sistemler tarafından alınan kararların açıklamasını talep etme hakkı olacak. Bir çalışan haklarının ihlal edildiğine inanırsa, inceleme talep edebilecek.
Başarılı olunması durumunda ilgili sistem değiştirilebilecek veya kullanımdan kaldırılabilecek. İş teklifi veya sonlandırılması, sözleşmenin yenilenmesi veya yenilenmemesi, ücret değişiklikleri veya disiplin işlemleri ile ilgili kararlar her zaman bir insan tarafından alınacak ve insan incelemesine tabi olacak.
Avrupa Parlamentosu Üyesi Andrzej Buła, “Bu konu hem işverenleri hem de AB’deki 200 milyon çalışanı etkiliyor. İnsan odaklı bir yaklaşım anahtardır ve işverenlerin ve çalışanların hakları, güvenliği ve itibarı kesinlikle korunmalıdır” açıklamasını yaptı.
Düzenlemenin odak noktalarından biri, çalışanların algoritmik yönetim sistemleri hakkında bilgilendirilmesi gerekliliği. Çalışanlar, bu sistemlerin çalışma koşullarını nasıl etkilediğini, otomatik kararlar almak için ne zaman kullanıldığını, ne tür verileri topladığını veya işlediğini ve insan denetiminin nasıl sağlandığını öğrenebilecek.
Milletvekilleri, bu sistemlerin ücret, değerlendirme, görev tahsisi veya çalışma sürelerini etkileyen kararlar almak için kullanılması durumunda çalışanlara danışılması gerektiğine inanıyor. Benzer şekilde, bu sistemlerin kullanımı refahı gözetmeli ve çalışanların güvenliğini veya fiziksel ve zihinsel sağlığını riske atmamalı.
Çalışanların gizliliğini ve verilerini korumak için önerilen kurallar, çalışanların duygusal, psikolojik veya nörolojik durumlarına ilişkin verilerin işlenmesini yasaklayacak. Çalışanların özel iletişimleri veya çalışma saatleri dışındaki coğrafi konum verileri de koruma kapsamına alınacak. Yönergeler ayrıca, çalışan verilerinin mesai dışında kullanımını ve örgütlenme özgürlüğü ile toplu pazarlıkla ilgili verilerin kullanımını sınırlamayı amaçlıyor.
Tavsiyelere 451 olumlu, 45 olumsuz oy verildi, 153 milletvekili çekimser kaldı. Avrupa Komisyonu’nun şimdi üç ay içinde yanıt vermesi gerekiyor. Komisyon, ya Parlamentoyu planladığı adımlar hakkında bilgilendirecek ya da bir reddetme durumunda gerekçelerini açıklayacak.
Bu gelişme, AB’nin teknolojik ilerleme ile çalışan hakları arasında denge kurma çabalarının bir parçasını oluşturuyor. Algoritmik yönetim sistemlerinin artan kullanımı, verimlilik avantajları sunsa da adil çalışma koşulları ve mahremiyet konularında yeni zorluklar yaratıyor.
