ABD’li Hava Yolu Şirketleri İnsansı Robotların Uçaklara Alınmasını Yasaklıyor
United Airlines ile Delta Air Lines, insansı ve hayvan görünümüne sahip robotların uçuşlara kabul edilmeyeceğini duyurdu. İnsansı robot uçuş yasağı kararı, robotların kabinde yolcu koltuğunda taşınmasını da bagaj bölümüne verilmesini de kapsıyor. Şirketler, kararın temel gerekçesinin yapay zekâ sistemleri değil lityum iyon bataryaların oluşturduğu güvenlik riski olduğunu belirtiyor.
Yeni Kurallar İnsansı Robotlar İçin Ayrı Bir Kategori Oluşturuyor
United Airlines, yayımladığı güncel taşıma kurallarında insansı robotu insan görünümünü, hareketlerini, konuşmasını veya davranışlarını taklit eden yapay zekâ ya da uzaktan kontrol edilen sistem olarak tanımlıyor. Hayvan biçimindeki robotlar da aynı kapsamda değerlendiriliyor.
Şirket, bu sınıflandırmanın oyuncaklar, tüketici elektroniği ürünleri veya sıradan robotik cihazlarla karıştırılmaması amacıyla hazırlandığını vurguluyor. Doğrudan cevap vermek gerekirse, yasak yalnızca gelişmiş insansı veya hayvan benzeri robotları kapsıyor.
Yeni uygulamaya göre tek lityum iyon bataryanın kapasitesi 100 watt-saati geçemeyecek. İki batarya taşıyan sistemlerde toplam kapasite 160 watt-saat sınırı içinde kalacak. Üç lityum bataryaya sahip robotların ise uçağa alınmasına izin verilmeyecek.
Sivil havacılıkta lityum iyon bataryalar uzun süredir yangın riski nedeniyle özel güvenlik kurallarına tabi tutuluyor. Özellikle termal kaçak olarak adlandırılan kontrolsüz ısınma durumu, kabin güvenliğini etkileyebilecek başlıca risklerden biri olarak değerlendiriliyor.
Southwest Airlines, mayıs ayında “Stewie” isimli yaklaşık 1 metre boyundaki insansı robotun Las Vegas-Dallas uçuşunda yolcu koltuğunda taşınmasının ardından benzer bir yasak getirmişti. Robotun sahibi Aaron Mehdizadeh, özel tasarlanan bataryanın yasal sınırların altında kaldığını savunmasına rağmen şirket iki gün sonra robot taşınmasını tamamen durdurdu.
Southwest Airlines, kararın ABD Federal Havacılık İdaresi’nin lityum iyon batarya güvenlik ilkeleriyle uyum sağlamak amacıyla alındığını açıkladı. Mehdizadeh ise yasağın güvenlikten çok robotlara yönelik önyargıya dayandığını öne sürdü.
ABD’deki yasak kararları sürerken Japan Airlines farklı bir yaklaşım izliyor. Şirket, Tokyo Haneda Havalimanı’nda bagaj taşıma süreçlerinde görev alacak insansı robotları test ediyor. Projenin 2028 yılına kadar devam etmesi planlanıyor.
Japan Airlines ile GMO Internet Group tarafından yürütülen çalışma, Japonya’da büyüyen turizm sektörünün oluşturduğu iş gücü açığını azaltmayı hedefliyor. Robotların yolcu olarak taşınmasına sıcak bakmayan bazı hava yolu şirketleri, aynı teknolojiyi yer hizmetlerinde değerlendirmeye devam ediyor. Bu farklı yaklaşım, insansı robotların havacılık sektöründeki kullanım alanlarının güvenlik kuralları doğrultusunda şekilleneceğini gösteriyor.
