Nvidia Çiplerine Çin Erişimi Tehlikede: ABD Kongresi İhracat Kısıtlamalarını Genişletiyor

ABD Kongresi’nde gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e ihracatını sınırlandırmaya yönelik destek artarken Nvidia işlemcilerine erişim konusunda yeni belirsizlikler ortaya çıktı. Jensen Huang’ın CEO görevinden ayrılmasının ardından Washington’daki siyasetçiler, Çin’in Amerikan teknolojilerine erişimini daha sıkı denetleyecek düzenlemeleri gündeme taşıdı. Gelişmelerin ardından Çinli yapay zekâ şirketlerinin hisseleri düşerken yatırımcılar, Nvidia donanımlarına erişimin daha da zorlaşabileceğini değerlendiriyor.

ABD Kongresi Çin’e Çip İhracatını Sınırlandırmak İstiyor

ABD Temsilciler Meclisi Başkanı Mike Johnson, perşembe günü yaptığı açıklamada Kongre’de gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e satışını kısıtlama konusunda giderek büyüyen bir uzlaşı bulunduğunu söyledi. Louisiana Cumhuriyetçisi Johnson, ABD Kongresi’nde bu teknolojilerin Çin’e erişimini sınırlandırmanın önemli bir politika haline geldiğini ifade etti.

Tartışmalar, Nvidia’nın eski CEO’su Jensen Huang’ın Çin bağlantılı bir iş kadınıyla ilişkisine yönelik casusluk iddialarının ardından görevinden ayrılmasıyla hız kazandı. ABD makamlarının Çin istihbaratıyla bağlantılı olduğundan şüphelendiği Alice Huang, Nvidia’nın iş ortaklarından Megaspeed bünyesinde yöneticilik yapmıştı. Çin yönetimi ise Alice Huang’ın casus olduğu iddialarını reddetti.

Nvidia’nın gelişmiş grafik işlemcileri, güncel yapay zekâ modellerinin eğitilmesi ve çalıştırılması için kullanılan temel donanımlar arasında bulunuyor. Washington yönetimi, Çin ordusunun bu teknolojilerden yararlanmasını önlemek amacıyla yıllardır gelişmiş Nvidia işlemcilerinin ülkeye ihracatını sınırlandırmaya çalışıyor. Son gelişmeler, mevcut denetimlerin daha da sıkılaştırılmasına yönelik siyasi desteği artırdı.

ABD’deki ihracat kısıtlaması tartışmaları, cuma günü Çin borsalarında yapay zekâ şirketlerine yönelik satışları hızlandırdı. Yapay zekâ modeli geliştiricisi Z.AI hisseleri yüzde 12, MiniMax Group hisseleri ise yüzde 8,4 değer kaybetti.

ABD pazarına yüksek oranda bağımlı veri merkezi tedarikçileri de düşüşten etkilendi. Zhongji Innolight ve Eoptolink Technology hisseleri yüzde 8’in üzerinde geriledi. Yatırımcılar, Nvidia işlemcilerine erişimin zorlaşmasının yalnızca yapay zekâ modeli geliştiren şirketleri değil, veri merkezi donanımı tedarikçilerini de etkileyebileceğini değerlendiriyor.

Reuters’ın daha önce aktardığı bilgilere göre bazı Çinli yapay zekâ şirketleri, Nvidia işlemcileriyle çalışan bilgi işlem kapasitesini Çin dışındaki veri merkezlerinden kiralamaya yöneliyor. Şirketler, Huang hakkındaki iddiaların ardından Washington yönetiminin uzaktan erişim ve yurt dışındaki bulut altyapısı üzerinden çip kullanımına da kısıtlama getirmesinden endişe ediyor.

Kongre’deki Cumhuriyetçi siyasetçiler, gelişmiş yapay zekâ işlemcilerinin Çin’e ihracatını sınırlayan yeni düzenlemeleri yıllık savunma bütçesi yasasına eklemeyi değerlendiriyor. ABD ordusunun finansmanını sağlayan bu yasa, genellikle iki partinin desteğini alması nedeniyle düzenlemelerin kabul edilmesi açısından önemli bir araç olarak görülüyor.

Senato’dan bir yetkilinin Reuters’a aktardığı bilgilere göre Cumhuriyetçiler, çip ihracatına ilişkin en az dört ayrı tasarının kabul edilmesi için girişimlerde bulunuyor.

• AI Overwatch Act: Kongre’nin gelişmiş yapay zekâ çiplerinin ihracatı üzerindeki denetim yetkisini artırmayı hedefliyor.
• Chip Security Act: Şirketlerin gelişmiş yapay zekâ işlemcilerinin konumunu takip etmesini zorunlu kılarak kaçakçılığı önlemeyi amaçlıyor.
• MATCH Act: ABD’nin müttefikleri üzerinde baskı kurarak Çin’e yönelik gelişmiş çip üretim ekipmanı satışlarının ve bakım hizmetlerinin sınırlandırılmasını öngörüyor.
• Remote Access Security Act: Ticaret Bakanlığına, Çinli şirketlerin yurt dışındaki veri merkezlerini kiralayarak Nvidia işlemcilerine erişmesini engelleyecek yetkiler vermeyi hedefliyor.

Tasarıların kabul edilmesi halinde ABD’nin ihracat denetimleri yalnızca fiziksel çip sevkiyatlarını değil, bulut hizmetleri üzerinden sağlanan işlem gücünü de kapsayabilecek. Böyle bir düzenleme, Çinli şirketlerin ülke dışında bulunan Nvidia donanımlarını kullanma yöntemlerini doğrudan etkileyebilir.

Nvidia’nın eski CEO’sunun görevinden ayrılması, şirket ve Huang hakkındaki Kongre incelemelerinin sona ereceği anlamına gelmiyor. Washington merkezli Jamestown Foundation analisti Sunny Cheung, Huang’ın görevden ayrılmasının eski yöneticiyi soruşturmalara karşı daha az korunaklı hale getirebileceğini değerlendirdi.

Cheung, Kongre’nin Huang’ı ifade vermeye çağırabileceğini ve Nvidia’nın iddiaların yalnızca eski CEO ile sınırlı kalıp kalmadığını belirlemek için bağımsız bir inceleme yürütmesi gerektiğini söyledi. Analiste göre yönetim değişikliği, Nvidia’nın Washington’daki siyasi etkisini de zayıflatabilir. Şirketin yeni yönetimi, ABD’li politika yapıcılarla güven ilişkisini yeniden kurmak amacıyla Çin stratejisini gözden geçirebilir.

Huang’ın Şükran Günü öncesinde Kongre’de ifade vermesi bekleniyor. Bu yıl 26 Kasım’a denk gelen Şükran Günü öncesinde yapılması planlanan oturumun tarihi ve yeri konusunda Temsilciler Meclisi Dış İlişkiler Komitesi Başkanı Brian Mast’ın ekibi Nvidia ile görüşmeler yürütüyor. Mast ve iki Cumhuriyetçi komite üyesi, daha önce Huang’dan Alice Huang ile ilişkisi hakkında kapalı kapılar ardında bilgilendirme yapmasını istemişti.

Jensen Huang, Nvidia’nın Çin pazarına erişimini korumak için ABD’deki ihracat kısıtlamalarının gevşetilmesini savunan isimler arasında yer alıyordu. Yeni yönetimin aynı yaklaşımı sürdürüp sürdürmeyeceği ise henüz netleşmedi. Washington’daki siyasi baskının artması, şirketin Çin’e yönelik satış planlarını ve küresel iş ortaklıklarını yeniden değerlendirmesine yol açabilir.

Öte yandan ihracat denetimlerinin kapsamının genişlemesi, Çinli şirketlerin gelişmiş işlemcilere erişimini yalnızca doğrudan satın alma kanallarında değil, bulut üzerinden kiralanan bilgi işlem kaynaklarında da sınırlayabilir. ABD Kongresi’ndeki tasarıların yasalaşması halinde Nvidia’nın Çin pazarındaki faaliyetleri daha sıkı bir denetim çerçevesine girebilir.