Muck Rack tarafından yapılan analiz, ChatGPT, Claude ve Gemini gibi popüler yapay zekâ sohbet botlarının yanıtlarında hangi tür içeriklere yer verdiğini ortaya koydu. Temmuz 2025’te üretilen 1 milyondan fazla bağlantı incelendi. Analiz sonuçlarına göre, sohbet botları kurumsal bloglara ve gazetecilik kaynaklarına sıklıkla başvuruyor.
Kurumsal Bloglar Tavsiye Sorularında Başrolde
Kullanıcıların öneri ve rehber aradığı sorularda sohbet botlarının yüzde 48 oranında kurumsal bloglara dayandığı görüldü. Adım adım açıklama istenen sorularda bu oran yüzde 47 olarak ölçüldü. Markalara ait bloglar, özellikle ürün tanıtımı veya teknik açıklama gereken yanıtların temelini oluşturdu. Kurumsal içerikler arasında yalnızca markanın kendi yayınladığı yazılar değil, aynı sektörde faaliyet gösteren diğer şirketlerin içerikleri de yer aldı. Bu içerikler genellikle teknik bilgi, kullanım kılavuzu ve deneyim paylaşımı gibi veriler içeriyor. Yapay zekâ yanıtlarında atıf yapılan medya türleri şu şekilde açıklandı:
| Sorgu Türü | Kurumsal Bloglar/İçerik | Gazetecilik | Hükûmet/STK | Toplayıcı/Ansiklopedi | Diğer |
| Tavsiye Arama | %48 | %23 | – | %25 | %4 |
| Adım Adım Talimatlar | %47 | %18 | %12 | %23 | – |
| Yaratıcı İçerik/Görev Tamamlama | %43 | %26 | %8 | %23 | – |
| Karşılaştırmalı Değerlendirme | %33 | %26 | %6 | %35 | – |
| Gerçek/Ansiklopedik Bilgi Arama | %33 | %20 | %14 | %33 | – |
| Güncel Olaylara Genel Bakış | %22 | %49 | %12 | %17 | – |
Güncel haber ya da olayları kapsayan sorularda sohbet botlarının yüzde 49 oranında gazetecilik kaynaklarını kullandığı belirlendi. Reuters, Associated Press, Time, Axios, Forbes ve Financial Times gibi köklü yayınlar en çok alıntı yapılanlar arasında yer aldı. OpenAI ile lisans anlaşması olan bu yayınlar, Claude ve Gemini gibi diğer modellerde de sıkça kullanılıyor. Özellikle kamuoyunu ilgilendiren gelişmelerde editöryal bağımsızlığa sahip haber siteleri kaynak olarak tercih ediliyor.
Ansiklopedi niteliğindeki aramalarda Wikipedia öne çıkıyor. Eğitim, sağlık ve enerji gibi sektörlerde yapılan bilgi odaklı aramalarda da devlet siteleri ve bilimsel veritabanları ön planda yer aldı. Claude modeli, bu tür konularda akademik kaynakları daha fazla tercih ederken ChatGPT ise haber kaynaklarına daha fazla yer verdi. Wikipedia, özellikle teknik terimler ve sektör bazlı tanımlar konusunda neredeyse tüm modellerde ortak kaynak hâline geldi. Niş sektörler ve mesleki yayınlar da giderek daha sık referans gösteriliyor.
Araştırma, sohbet botlarının pazarlama dili içeren içeriklerden uzak durduğunu ortaya koydu. Analizde yer alan bağlantıların yalnızca yüzde 1’i basın bültenlerinden oluştu. Sosyal medya paylaşımları ve tanıtım içerikleri yüzde 2 seviyelerinde kaldı.
Muck Rack’in veri direktörü Matt Dzugan’a göre, modeller pazarlama metinlerini güvenilir bulmadığı için doğrudan alıntılamıyor. Bunun yerine bilgilendirici, öğretici ya da sektör analizlerine dayalı içerikler tercih ediliyor. Sektörlere göre yapay zekâ modellerinin en çok atıf yaptığı web alan adları şu şekilde paylaşıldı:
| Kategori | Claude | ChatGPT | Gemini |
| Eğitim | Coursera, SessionLab, Scrum Alliance | Wikipedia, TeamBonding, Eubrics | Wikipedia, Coursera, Udemy |
| Enerji | ScienceDirect, Dept. of Energy, Wikipedia | Wikipedia, Reuters, AP News | Wikipedia, Dept. of Energy, ScienceDirect |
| Finans/Sigorta | Bankrate, NerdWallet, Federal Reserve | Reuters, Wikipedia, Investopedia | Investopedia, Wikipedia, Reuters |
| Hükûmet | National Library of Medicine, Wikipedia, ScienceDirect | Wikipedia, AP News, Reuters | Wikipedia, AP News, National Library of Medicine |
| Sağlık Hizmetleri | National Library of Medicine, NCBI, CDC | Wikipedia, National Library of Medicine, AP News | National Library of Medicine, Wikipedia, NIH |
| Ağırlama | FDA, Toast, USDA | Wikipedia, AP News, Google | Wikipedia, CRR Hospitality, AP News |
| Medya/Eğlence | Wikipedia, FCC, Nielsen | Wikipedia, TV Tech, RadioKing | Wikipedia, FCC, YouTube |
| Perakende/E-Ticaret | FDA, National Library of Medicine, Wikipedia | Wikipedia, AP News, Reuters | Wikipedia, Quora, Reuters |
| Teknoloji | Udemy, Coursera, Medium | LinkedIn, MoldStud, arXiv | Coursera, Medium, Udemy |
| Seyahat/Havayolu | FAA, IATA, Wikipedia | Reuters, Wikipedia, FAA | FAA, Wikipedia, IATA |
Yapılan sorgunun nasıl ifade edildiği, hangi kaynakların kullanılacağını doğrudan etkiliyor. Muck Rack raporuna göre Claude modeli teknik içeriklere yönelirken ChatGPT daha çok haber yayınlarına ağırlık veriyor. Gemini ise Wikipedia ve YouTube gibi kendi ekosistemine bağlı kaynaklara sıkça başvuruyor.
YouTube’da yayınlanan podcast bölümlerinin transkriptlerinin, Google Gemini gibi modellerde kaynak olarak daha fazla yer bulduğu belirtildi. Kullanıcı yorumları barındıran Reddit, LinkedIn ve Glassdoor gibi platformlar da bazı yanıtların şekillenmesinde etkili oluyor.
Muck Rack, markaların sohbet botlarında nasıl temsil edildiğini izleyebilecekleri yeni bir araç olan “Generative Pulse”u hayata geçirecek. Şirket CEO’su Greg Galant, yeni dönemin arama motoru optimizasyonunun ötesine geçtiğini belirterek “Artık içeriklerin yapay zekâ sonuçlarındaki görünürlüğü daha belirleyici olacak” dedi. İletişim uzmanlarına göre, marka stratejilerinde artık geleneksel SEO kadar generatif arama motorlarında öne çıkmak da kritik önem taşıyor.
