Küresel teknoloji ekosistemi son aylarda sert bir bellek çipi daralmasıyla karşı karşıya kaldı. Yapay zekâ altyapısına yönelik talep artışı üretim kapasitesini zorluyor. Büyük teknoloji şirketleri bellek çipi üreticileriyle daha fazla pay almak için yoğun bir rekabet yürütüyor. Tedarik zincirindeki baskı fiyatları yukarı çekerken sektör uzmanları önümüzdeki dönemde daha sert etkiler bekliyor.
Teknoloji Devleri Tedarik İçin Birbiriyle Yarışıyor
Sektör temsilcilerinden gelen bilgilere göre Nvidia, Google, Microsoft, Alibaba gibi büyük teknoloji şirketleri HBM tedariki için üreticilerle kesintisiz temas kuruyor. Üreticiler gelişmiş bellek modellerine ağırlık veriyor. Geleneksel bellek türleri için ayrılan kapasite daralıyor. Piyasada hissedilen dengesizlik telefon, bilgisayar ve tüketici elektroniği segmentlerini doğrudan etkiliyor.
TrendForce verilerine göre DRAM stokları 2024 sonunda 13 ila 17 hafta seviyesindeydi. Stoklar temmuzda 3 ila 8 haftaya indi. Ekimde ise yalnızca 2 ila 4 hafta seviyesine düştü. Bu daralma fiyat artışını hızlandırdı. Üreticiler yüksek bant genişlikli belleğe öncelik verdi. Geleneksel DRAM arzı daraldı. Çin ve Japonya’daki perakendeciler raflardaki ürünleri sınırlı sayıda satmak zorunda kaldı.
Sektör kaynaklarına göre Google, Amazon, Microsoft ve Meta ekim ayında Micron’a açık uçlu sipariş talepleri iletti. Siparişlerin sınırı olmadığı aktarıldı. Şirketler kaç adet üretilirse tamamını alacağını bildirdi. Çinli üreticiler Alibaba, ByteDance ve Tencent yöneticilerini Güney Kore’ye gönderdi. Şirketler Samsung ile SK Hynix’ten pay almak için görüşmeler yaptı.
Çinli telefon üreticileri Realme ile Xiaomi maliyet artışının satış fiyatlarına yansıyacağını açıkladı. Realme yöneticileri bellek maliyetinde yıllardır görülmeyen bir artış yaşandığını belirtti. Şirketler batarya ya da kamera tarafında maliyet optimizasyonu yapabildiğini ifade etti. Bellek tarafında hiçbir esneme imkânı bulunmadığını söyledi.
Tokyo’nun teknoloji merkezi Akihabara’da bazı mağazalar bellek ürünlerine kota koydu. Satın alma sınırı getirildi. Rafların yaklaşık üçte biri boş kaldı. 32 GB DDR5 kitlerinin fiyatı ekim ortasında 17 bin yen seviyesindeydi. Fiyat kasımda 47 bin yen seviyesini geçti. 128 GB kitlerde artış iki katı aştı. Kullanıcılar ikinci el pazara yöneldi. Bu durum ikinci el satıcılarını öne çıkardı.
Winbond yönetimi talep baskısının arttığını belirtti. Şirket ekim ayında 1,1 milyar dolarlık yatırım planını onayladı. SK Hynix 2026 için tüm satış planını doldurduğunu açıkladı. Samsung yeni üretim hatları için tarih verdi. Konvansiyonel bellek için yeni tesislerin 2027 ya da 2028’de devreye alınacağı aktarıldı. Sektör temsilcileri arz-talep dengesinin birkaç yıl boyunca baskı altında kalacağını belirtiyor.
Sektör yöneticileri bellek sıkıntısı nedeniyle yeni veri merkezi projelerinin ertelenebileceğini ifade ediyor. Yeni üretim hatları iki yıllık inşa süresi gerektiriyor. Şirketler kapasiteyi fazla artırması halinde yeni bir arz fazlası döngüsüyle karşılaşmaktan çekiniyor. Bu nedenle üretim planları kontrollü ilerliyor.
