ABD Başkanı Donald Trump’ın İran ile ticari ilişkileri bulunan ülkelere yönelik açıkladığı ek yüzde 25 gümrük vergisi kararı küresel piyasalarda büyük bir hareketlilik başlattı. 12 Ocak 2026 tarihinde Truth Social üzerinden yapılan bu çarpıcı açıklama İran ile yoğun ekonomik bağları bulunan Türkiye gibi ülkeleri doğrudan ilgilendiriyor. Trump bu kararın nihai ve kesin olduğunu vurgularken İran’da devam eden protestolar karşısında Tahran üzerindeki baskıyı artırmayı hedefliyor.
Trump Yönetimi İran İle İş Yapan Ülkeleri ABD Pazarında Ek Vergilerle Cezalandırıyor
Beyaz Saray tarafından desteklenen bu yeni ticaret politikası uyarınca İran İslam Cumhuriyeti ile herhangi bir ticari faaliyette bulunan ülkeler ABD’ye yapacakları tüm ihracatlarda ek vergi ödemek zorunda kalacak. Kararın sınırları henüz netleşmemiş olsa da lojistikten enerjiye kadar pek çok sektörün bu uygulamadan etkilenmesi bekleniyor.
ABD yönetimi İran’daki hükümet karşıtı gösterilere yönelik sert müdahaleleri gerekçe göstererek ekonomik yaptırımların yanı sıra askeri seçeneklerin de masada olduğunu her fırsatta dile getiriyor. Beyaz Saray Sözcüsü Karoline Leavitt askeri ve siber saldırı planlarının stratejik bir seçenek olarak değerlendirildiğini doğruladı.
İran ekonomisi, halihazırda petrol ve petrol ürünleri ihracatına dayalı bir yapıya sahip. Ülkenin en büyük ticaret ortağı Çin olarak öne çıkarken, onu Irak, Birleşik Arap Emirlikleri ve Türkiye takip ediyor.
Türkiye’nin İran ile dengeli bir ticaret hacmi bulunuyor, ancak enerji alanındaki stratejik bağımlılık ilişkisi dikkat çekici. 2024 yılı verilerine göre Türkiye, doğal gaz ihtiyacının yaklaşık yüzde 13.5’lik önemli bir kısmını İran’dan tedarik ediyor. Bu durum, İran’a yönelik olası yeni yaptırım dalgalarının Türkiye’nin enerji güvenliği ve ticaret dengesi üzerinde yaratabileceği etkileri önemli bir tartışma konusu haline getiriyor.
TÜİK verilerine göre 2025 yılının kasım ayı itibarıyla Türkiye ile İran arasındaki ticaret hacmi 5 milyar dolar seviyesine yaklaşmış durumda. Türkiye başlıca ihraç kalemi olarak makineler, kimyasal ürünler ve tarım ürünlerini İran pazarına sunuyor. Ancak Trump’ın yeni gümrük vergisi hamlesi Türkiye’nin ABD’ye yaptığı yıllık milyarlarca dolarlık ihracatı da tehlikeye atıyor. Halihazırda yüzde 15 olan ek gümrük vergisinin yeni yaptırımlarla birlikte yüzde 40 seviyesine yükselmesi otomotiv, hazır giyim ve elektronik sektörlerinde maliyetlerin katlanmasına sebep olabilir.
Hükümet yetkilileri ve iş dünyası temsilcileri ABD’nin “iş yapmak” tanımını nasıl netleştireceğini yakından takip ediyor. Eğer doğal gaz ithalatı gibi hayati enerji anlaşmaları da bu kapsamda değerlendirilirse Türkiye’nin enerji maliyetlerinde ciddi bir artış yaşanabilir. Ekonomistler bu belirsizliğin kısa vadede kur dalgalanmalarına ve tedarik zinciri revizyonlarına yol açabileceğini öngörüyor. Türkiye’nin stratejik ortaklıklarını korurken ABD pazarındaki rekabet gücünü nasıl muhafaza edeceği önümüzdeki günlerin en önemli ekonomi gündemi olmaya aday görünüyor. Küresel ticaret savaşlarının bu yeni cephesi ülkelerin dış ticaret stratejilerini yeniden kurgulamasını zorunlu kılıyor.
