Donald Trump yönetimi, ABD’nin yapay zekâ stratejisini şekillendirecek “Yapay Zekâ Eylem Planı”nı yayımladı. Biden dönemindeki temkinli yaklaşımı terk eden plan, risk değerlendirmelerinden çok büyümeyi önceleyen bir vizyon sunuyor. Federal destekle veri merkezi yatırımlarına hız verilmesi, devlet arazilerinde yapay zekâ altyapısı kurulması ve Çin’e karşı teknoloji yarışı stratejinin temel taşlarını oluşturuyor.
Veri Merkezleri için Yeni Dönem Başlıyor
Plan, özellikle enerji tüketimi yüksek veri merkezlerinin yaygınlaşmasını destekliyor. Devlet arazilerinin yapay zekâ amaçlı kullanıma açılması, çevre yasalarının esnetilmesi ve FAST-41 gibi hızlandırılmış izin süreçlerinin yaygınlaştırılması hedefleniyor. Temiz Hava Yasası ve Temiz Su Yasası gibi çevresel düzenlemelerin şirketler üzerindeki yükü azaltılmak isteniyor.
xAI’nin Memphis’te kurduğu veri merkezinin, gaz türbinlerinden yayılan emisyonlarla çevreye zarar verdiği yönündeki eleştiriler sonrası Trump yönetimi buna benzer projelere özel izin yolları açmayı planlıyor. Strateji, enerji krizlerinde veri merkezlerinin öncelikli enerji tüketicisi olmasını da içeren düzenlemeleri içeriyor.
Eyaletlere Yapay Zekâ Düzenlemeleri Geliyor
Eylem Planı, eyaletlerin yapay zekâ üzerindeki düzenleme yetkisini sınırlandırmayı hedefliyor. Federal bütçeden fon alan eyaletlerin, yapay zekâ alanında fazla sıkı regülasyon getirmeleri hâlinde desteklerin kesilmesi gündeme geliyor. Federal İletişim Komisyonu (FCC), eyalet yasalarının radyo, televizyon ve internet üzerindeki etkisini denetleme yetkisini genişletecek.
Ayrıca federal kurumlara, iş dünyasının ve halkın mevcut düzenlemelerle ilgili geri bildirimde bulunabileceği mekanizmalar kurulması talimatı veriliyor. Bu sayede yapay zekâ inovasyonunu yavaşlattığı düşünülen tüm yasal düzenlemelerin yeniden gözden geçirilmesi sağlanacak.
Trump yönetiminin en dikkat çeken politikalarından biri, yapay zekâ sistemlerinin “ideolojik önyargılardan arındırılmış” olması yönündeki şartı. Eylem Planı, federal kurumların yalnızca tarafsız ve özgür ifade odaklı yapay zekâ modelleri geliştiren şirketlerle çalışmasını öneriyor.
Plan, yanlış bilgi, iklim değişikliği ya da çeşitlilik politikaları gibi kavramların devlet belgelerinden çıkarılmasını da kapsıyor. Anayasa hukuku uzmanlarına göre, bu yaklaşım ifade özgürlüğü sınırlarına temas ediyor. Ancak uygulanışı, kurumlara “doğruluk ve tarafsızlık” kriterlerini değerlendirme esnekliği tanınarak şekillendirilecek.
Açık Kaynak Modeller Öne Çıkarılacak
Trump’ın stratejisi, Amerikan değerleriyle uyumlu açık yapay zekâ modellerine daha fazla destek verilmesini öngörüyor. Bu sayede DeepSeek veya Alibaba Qwen gibi Çin merkezli açık kaynaklı modellerin önüne geçilmek isteniyor. Meta, Hugging Face ve AI2 gibi kuruluşlara sunucular ve yüksek kapasiteli işlem altyapısı sağlanması planlanıyor. Ayrıca özel sektörle iş birliği içinde, araştırmacılara kapalı modeller ve veri kümelerine erişim imkânı tanınması da gündemde.
Plan, her ne kadar güvenlikten çok büyümeye odaklansa da bazı güvenlik adımlarını içeriyor. Savunma Bakanlığı ve Enerji Bakanlığı, yapay zekâ sistemlerinin zayıf noktalarını test etmek amacıyla düzenli siber güvenlik yarışmaları ve hackathon etkinlikleri düzenleyecek. Ayrıca, biyolojik ve kimyasal silah geliştirme risklerine karşı büyük yapay zekâ modeli geliştiricilerinden değerlendirme raporları alınacak. Ancak Biden dönemindeki gibi detaylı güvenlik bildirim zorunlulukları kaldırılıyor.
Çin’e Karşı Teknoloji Savunması Ele Alınacak
Trump yönetiminin AI Eylem Planı, Çin’i doğrudan hedef alan maddeler içeriyor. Ticaret Bakanlığı, Çin merkezli yapay zekâ projelerinin Komünist Parti ideolojisine uygun olup olmadığını analiz edecek. Amerikan kurumları, rakip ülkelerdeki yapay zekâ kullanım oranlarını da düzenli olarak değerlendirecek. Askerî alanda, ABD Savunma Bakanlığı’na yapay zekâ tabanlı otomasyon sistemlerinin yaygınlaştırılması, personelin bu sistemlere adapte edilmesi ve kriz anlarında işlem gücüne öncelikli erişim sağlanması görevleri veriliyor.
Plan, yapay zekâ alanında çalışacak insan kaynağının yetiştirilmesine de yatırım yapılmasını öneriyor. Özellikle veri merkezi işletmeciliği, enerji yönetimi ve sistem mühendisliği gibi alanlarda yerel yönetimlerle iş birliği içinde yeni istihdam programları başlatılacak.
