Çinli bilim insanları, yerin yaklaşık 15 metre altında kurulan yeni bir araştırma sistemiyle bilim dünyasında yeni bir eşiği geçti. Zhejiang Üniversitesi bünyesinde faaliyete alınan dev santrifüj, Dünya yerçekiminin 1.900 katına ulaşan kuvvet üretiyor. Uzmanlar, bu kapasitenin küresel ölçekte yeni bir rekor anlamına geldiğini belirtiyor.
CHIEF1900 Sistemi Küresel Rekoru Geride Bıraktı
Araştırma merkezi, farklı disiplinlerden ekiplerin uzun süreli fiziksel süreçleri kısa sürede incelemesine olanak sağlıyor. Çinli yetkililer, tesisin uluslararası araştırmacılara da açık olacağını ifade ediyor.
Yeni sistem CHIEF1900 adıyla kayıtlara geçti. Shanghai Electric Nuclear Power Group tarafından inşa edilen yapı, kısa süre önce devreye giren CHIEF1300 modelini açık farkla geçti. Önceki rekor, ABD Ordusu Mühendisler Birliği tarafından kullanılan yaklaşık 1.200 g-ton kapasiteli santrifüje aitti.
CHIEF1900, 1.900 g-ton seviyesine ulaşarak bu alandaki sınırları genişletti. Ev tipi bir çamaşır makinesinin yalnızca birkaç g-ton üretebildiği düşünüldüğünde ölçek farkı net şekilde ortaya çıkıyor. Bilim insanları, hiper yerçekimi santrifüjlerini malzeme bilimi, biyoloji ile inşaat mühendisliği araştırmalarında kullanıyor. Yüksek yerçekimi ortamı, uzun yıllar sürecek süreçlerin kısa sürede modellenmesini sağlıyor.
Araştırmacılar, küçük ölçekli modeller üzerinden barajlar, tüneller ya da zemin yapıları üzerindeki gerilimleri inceleyebiliyor. Uzmanlar, üç metrelik bir modelin yüksek hızda döndürülmesiyle yüzlerce metrelik gerçek yapının maruz kaldığı kuvvetlerin taklit edilebildiğini aktarıyor.
CHIEF1900, çevresel etkilerin incelenmesinde de önemli rol üstleniyor. Bilim ekipleri, toprak içindeki kirleticilerin uzun vadeli hareketini ya da hızlı trenlerin zeminde oluşturduğu titreşimleri bu sistem üzerinden analiz edebiliyor. Bu yöntem, normal şartlarda yüzyıllar sürecek gözlemleri saatler içinde değerlendirme imkânı sunuyor. Araştırmacılar, elde edilen verilerin şehir planlaması ile altyapı güvenliği açısından yol gösterici olacağını belirtiyor.
Mühendis ekipler, bu ölçekte bir santrifüj için mekanik dayanım ile ısı kontrolü alanlarında özel çözümler geliştirdi. Dönen kolların oluşturduğu yüksek ısı, vakum destekli soğutma sistemiyle dengeleniyor. Sistem, sıvı soğutma ile hava dolaşımını birlikte kullanıyor. Uzmanlar, en küçük dengesizliğin bile veri doğruluğunu etkileyebileceğini ifade ediyor. Bu nedenle mühendisler, titreşim kontrolüne ayrı bir önem veriyor.
CHIEF projesinin kısa sürede 1.300 seviyesinden 1.900 seviyesine ulaşması, Çin’in deneysel altyapıya verdiği önemi gösteriyor. Zhejiang Üniversitesi, bu tesisle hiper yerçekimi araştırmalarında küresel bir merkez olmayı hedefliyor. Yetkililer, merkezin havacılık dinamiğinden çevresel dayanıklılığa kadar geniş bir alanda çalışmalara ev sahipliği yapacağını aktardı.
