Kuantum teknolojileri, dünya yörüngesine taşınarak yeni bir dönemin kapısını araladı. Viyana Üniversitesi öncülüğünde geliştirilen kompakt kuantum bilgisayar, geçtiğimiz ay SpaceX roketiyle uzaya fırlatıldı. Şu anda Dünya’nın yaklaşık 530 kilometre üzerinde dönen cihaz, hem uzay koşullarına dayanıklılığı test etmek hem de ileri seviye hesaplamaların uydu ortamında nasıl gerçekleştirilebileceğini göstermek amacıyla göreve başladı.
Kuantum Bilgisayar Yörüngeye Yerleşti
Fizikçi Philip Walther liderliğinde yürütülen proje, sadece on bir günde tasarlanıp üretildi. Yaklaşık 9 litre hacminde olan cihazın ağırlığı 10 kilogramı biraz geçiyor. Ortalama 10 watt enerjiyle çalışan sistem, en fazla 30 watt tüketiyor. Bu enerji verimliliği, özellikle kısıtlı kaynaklarla çalışan uydu görevleri için büyük avantaj sunuyor.
Geleneksel uydular verileri toplar, ardından bunları analiz için Dünya’ya iletir. Ancak kuantum bilgisayar, veriyi doğrudan uzayda işleyerek iletişim yükünü azaltabilir. Bu yönteme kenar hesaplama adı veriliyor. Uydunun kendi içinde işlem yapabilmesi sayesinde daha hızlı karar alma süreçleri geliştirilebilir.
Görevde kullanılan cihaz, fotonik kuantum bilgisayar sınıfına giriyor. Bilgiyi temsil eden kuantum birimler olan kübitler, burada fotonlarla oluşturuluyor. Fotonlar, ışığın kütlesiz parçacıkları olarak, kuantum süperpozisyon gibi sıra dışı fiziksel özelliklerden faydalanıyor. Bu da aynı anda hem 1 hem 0 değerinin temsil edilebilmesini sağlıyor.
Kuantum bilgisayarların kararlılığını sağlayan en önemli etken, dış etkenlerden tamamen izole olmaları. Ancak uzay ortamı, bu anlamda en zorlu koşulları sunuyor. Sıcaklık farkları, kozmik ışınlar ve radyasyon gibi unsurlar, kübitlerin kararsız hâle gelmesine yol açabiliyor. Walther’ın açıklamasına göre sistem şu anda sorunsuz çalışıyor. Uzun vadeli dayanıklılığı ise zamanla ortaya çıkacak.
Uydu görevini tamamladıktan sonra Dünya atmosferine kontrollü biçimde yeniden girecek. Bu süreçte cihazın parçaları tamamen yanarak yok olacak. O zamana kadar kuantum hesaplamalar yapmaya, Dünya’nın görüntülerini toplamaya ve sistem kararlılığını sınamaya devam edecek.
