BM Raporu Uyardı: Yapay Zekânın Su Tüketimi 2030’da 1,3 Milyar Kişiye Eşitlenebilir

Yapay zekâ altyapısının büyüme hızı, çevresel etkiler konusunda yeni endişeleri beraberinde getiriyor. Birleşmiş Milletler tarafından yayımlanan yeni rapor, yapay zekâyı çalıştıran veri merkezlerinin 2030 yılına kadar 1,3 milyar insanın yıllık temel ihtiyacına eşdeğer miktarda su tüketebileceğini ortaya koydu. Araştırmacılar, artan yatırım yarışının yalnızca teknoloji kapasitesine değil doğal kaynaklar üzerindeki baskıya da odaklanılması gerektiğini vurguluyor.

Yapay Zekânın Görünmeyen Maliyeti Su Ve Arazi Kullanımında Ortaya Çıkıyor

Birleşmiş Milletler Üniversitesi Su, Çevre ve Sağlık Enstitüsü tarafından hazırlanan rapor, yapay zekâ veri merkezlerinin çevre üzerindeki etkisinin çoğu zaman eksik değerlendirildiğini ortaya koyuyor. Araştırmacılar, tartışmaların büyük bölümünün karbon salımı etrafında şekillendiğini belirtirken veri merkezi su tüketimi ile veri merkezi arazi kullanımı gibi başlıkların geri planda kaldığını ifade ediyor. Rapora göre veri merkezlerinin oluşturduğu çevresel yük yalnızca elektrik tüketimiyle sınırlı kalmıyor. Sunucuların soğutulması sırasında kullanılan su kaynakları, enerji üretimi için gereken altyapılar ile genişleyen tesis alanları da giderek büyüyen bir baskı oluşturuyor. Yapay zekâ çevresel etkileri üzerine yapılan değerlendirmeler, sürdürülebilirlik tartışmalarında daha kapsamlı bir yaklaşım gerektiğini gösteriyor.

Araştırmada yer alan tahminlere göre yapay zekâ altyapısı 2030 yılına kadar yıllık 945 terawatt-saat elektrik tüketimine ulaşabilir. Uzmanlar, bu miktarın Pakistan, Bangladeş ve Nijerya’nın toplam elektrik tüketiminin yaklaşık üç katına karşılık geldiğini belirtiyor. Araştırmacılar ayrıca yalnızca yenilenebilir enerjiye geçmenin tüm sorunları çözmediğini ifade ediyor. Raporda verilen örneklerden biri, karbon salımını azaltan bazı enerji kaynaklarının su ayak izi açısından çok daha yüksek maliyet oluşturabildiğini gösteriyor. Yapay zekâ enerji tüketimi büyürken farklı çevresel göstergelerin birlikte değerlendirilmesi gerektiği vurgulanıyor.

👉️ İlginizi Çekebilir: Apple’ın Yapay Zekâ Stratejisi WWDC 2026 Etkinliğinde Ortaya Çıkacak

İrlanda’da faaliyet gösteren veri merkezleri 2023 yılı içerisinde ülkenin toplam elektrik tüketiminin yüzde 21’ini oluşturdu. Enerji şebekesi üzerindeki baskının artması sonrasında yetkililer, Dublin çevresindeki yeni veri merkezi başvurularını 2028 yılına kadar sınırlandırma kararı aldı. Benzer tartışmalar su kaynakları konusunda da yaşanıyor. Meksika’nın Querétaro bölgesinde planlanan yeni tesisler yerel rezervler üzerindeki etkileri nedeniyle eleştirilirken Uruguay’da yaşanan kuraklık sırasında gündeme gelen projeler kamuoyunda geniş tepki topladı. Yerel topluluklar, içme suyu erişiminin zorlaştığı dönemlerde büyük teknoloji yatırımlarının önceliklendirilmesini sorguluyor.

Birleşmiş Milletler raporu, küresel yapay zekâ altyapısının coğrafi dağılımına da dikkat çekiyor. Araştırmacılar, dünyadaki ülkelerin yalnızca küçük bir bölümünün yapay zekâ veri merkezlerine ev sahipliği yaptığını belirtiyor. Mevcut kapasitenin büyük kısmı ABD ve Çin’de yoğunlaşırken yapay zekâ altyapı yatırımları gelişmekte olan ülkeler için erişim sorunu oluşturuyor. Uzmanlar, çevresel yüklerin ise çoğu zaman daha kırılgan bölgelerde hissedildiğini ifade ediyor.

Rapor ayrıca elektronik atık sorununa da dikkat çekiyor. Araştırmacılar, yapay zekâ sistemlerinden kaynaklanan elektronik atık miktarının 2030 yılına kadar yıllık 2,5 milyon metrik tona ulaşabileceğini öngörüyor. Uzmanlar, bu atıkların önemli bölümünün düşük gelirli ülkelere yönlendirilmesinin yeni sağlık ve çevre riskleri oluşturabileceği görüşünde birleşiyor. Birleşmiş Milletler yetkilileri, veri merkezi planlamalarında karbon salımı kadar su kaynakları, arazi kullanımı ve atık yönetiminin de dikkate alınması gerektiğini belirtiyor.