Insilico Medicine, yapay zekâ destekli ilaç geliştirme platformlarıyla kronik ağrı tedavisi için daha önce tanımlanmamış yeni bir biyolojik hedef keşfettiğini açıkladı. Şirketin geliştirdiği ISM9528 adlı deneysel aday ilaç, klinik öncesi çalışmalarda bazı testlerde morfin ve pregabalin ile benzer, bazı senaryolarda ise daha yüksek performans gösterdi. İnsanlar üzerinde yapılacak klinik deneylerin 2027 yılında başlaması hedeflenirken, çalışma yapay zekânın ilaç geliştirme süreçlerindeki rolünü bir kez daha gündeme taşıdı.
Yapay Zekâ Daha Önce Bilinmeyen Bir Ağrı Mekanizmasını Ortaya Çıkardı
Kronik ağrı, özellikle sinir sistemi kaynaklı nöropatik vakalarda günümüzde kullanılan tedavilere rağmen önemli bir sağlık problemi olmayı sürdürüyor. Opioidler güçlü ağrı kontrolü sağlasa da bağımlılık riski oluşturabiliyor. Steroid olmayan antiinflamatuvar ilaçlar ise her hastada yeterli etki göstermeyebiliyor ve uzun süreli kullanımda farklı yan etkilere yol açabiliyor.
Insilico Medicine tarafından geliştirilen PandaOmics isimli yapay zekâ platformu, genomik veriler, protein analizleri, bilimsel yayınlar ile çok sayıda biyolojik veri kümesini birlikte değerlendirerek kronik ağrıyla ilişkili yeni bir biyolojik mekanizma belirledi. Şirketin “Target Z” adını verdiği bu hedefin, daha önce sistematik biçimde ağrı tedavisi kapsamında değerlendirilmediği ifade edildi.
Araştırmacılar, insan ve hayvanlardan elde edilen biyolojik örnekleri inceleyerek söz konusu hedefin ağrıyla ilişkili sinir hücrelerinde yüksek düzeyde bulunduğunu doğruladı. Bu doğrulamanın ardından yeni hedefe yönelik ilaç geliştirme süreci başlatıldı.
Yeni biyolojik hedef kullanılarak geliştirilen ISM9528, ağız yoluyla alınabilen deneysel bir ilaç adayı olarak öne çıkıyor. İlacın kan-beyin bariyerini geçebilmesi, merkezi sinir sistemi kaynaklı kronik ağrılarda kullanılabilmesi açısından önemli bir avantaj olarak değerlendiriliyor.
Şirketin paylaştığı klinik öncesi veriler, ISM9528’in özellikle nöropatik ağrı ve ameliyat sonrası gelişen akut ağrı modellerinde etkili sonuçlar ortaya koyduğunu gösteriyor. Fare ve sıçanlar üzerinde gerçekleştirilen deneylerde doz arttıkça ağrı kesici etkinin yükseldiği bildirildi. Bazı testlerde ilacın morfin ve pregabalin gibi mevcut standart tedavilerle benzer sonuçlar elde ettiği, bazı deneylerde ise bu ilaçların önüne geçtiği aktarıldı.
Araştırmacılar ayrıca aday ilacın güvenlik testlerinden olumlu sonuç aldığını, vücutta hızlı emildiğini ve merkezi sinir sistemine etkili biçimde ulaşabildiğini belirtti. Bu bulgular, insan çalışmalarına geçilmesi için olumlu bir temel oluşturuyor. Insilico Medicine, yapay zekâyı yalnızca hastalık hedefini belirlemek için kullanmadı. Şirket, hedef doğrulandıktan sonra Chemistry42 isimli üretken yapay zekâ platformundan yararlanarak bu biyolojik hedefe en uygun molekülü tasarladı.
Yapay zekâ tarafından oluşturulan molekül tasarımları, araştırmacıların geri bildirimleriyle sürekli güncellendi ve çok sayıda optimizasyon sürecinden geçirildi. Bu çalışmaların sonunda ISM9528, geliştirme programının en güçlü aday molekülü olarak seçildi. Şirket, bu yaklaşımın yapay zekâ ile bilim insanlarının birlikte çalışmasının ilaç geliştirme sürecini hızlandırabileceğini gösteren önemli örneklerden biri olduğunu değerlendiriyor.
Insilico Medicine, ISM9528’i 2027 yılında klinik deneylere taşımayı planlıyor. İnsanlar üzerinde gerçekleştirilecek çalışmaların da klinik öncesi bulguları doğrulaması halinde yapay zekâ destekli ilaç geliştirme yöntemleri yalnızca kronik ağrı alanında değil, farklı hastalıkların tedavisinde de yeni biyolojik hedeflerin keşfedilmesini hızlandırabilir.
