Yapay Zekâ Borçları Hızla Büyüyor: S&P Büyük Teknoloji Şirketleri İçin Uyardı

Büyük teknoloji şirketlerinin yapay zekâ yatırımlarını borçlanmayla büyütmesi, güçlü kredi notlarına sahip şirketler için yeni finansal riskler yaratıyor. S&P, Amazon, Microsoft, Alphabet, Oracle, SpaceX ile Meta’nın 2030’a kadar veri merkezleri ve yapay zekâ altyapısına 7 trilyon doların üzerinde harcama yapacağını öngörüyor. Kuruluş, artan sermaye harcamalarının yanında küçük yapay zekâ şirketlerine verilen finansal destek ile karmaşık anlaşmaların sektördeki riskleri daha geniş bir alana yayabileceği uyarısında bulunuyor.

S&P Büyük Teknoloji Şirketlerinin Kredi Kalitesinde Zayıflama Görüyor

S&P analistleri, büyük bulut altyapısı sağlayıcılarının kredi kalitesinin kademeli olarak zayıfladığını belirtiyor. Kuruluşun değerlendirmesi, sermaye harcamalarının önceki tahminleri aşması, finansman yöntemlerinin daha karmaşık hâle gelmesi ile yatırımların geri dönüş süresinin uzaması üzerine kuruluyor. Büyük teknoloji şirketlerinin güçlü nakit üreten mevcut faaliyetleri, kısa vadede finansal dayanıklılık sağlasa da artan harcama temposu kredi profillerinde daha fazla baskı oluşturuyor.

Amazon, Microsoft, Alphabet, Oracle, SpaceX ile Meta tarafından yapılacak toplam harcamanın 2030’a kadar 7 trilyon doları aşması, yatırım ölçeğinin yalnızca teknoloji sektörünü ilgilendirmediğini gösteriyor. Veri merkezi inşaatları elektrik üretimi, enerji şebekeleri, arazi geliştirme, çip tedariki ile inşaat hizmetleri gibi çok sayıda alanı doğrudan etkiliyor. Yapay zekâ yatırımlarındaki yavaşlama veya beklenen getirilerin oluşmaması, bu nedenle teknoloji şirketlerinin dışındaki işletmeler için de finansal sonuçlar yaratabilir.

Amazon gibi şirketler, yapay zekâ altyapısının yüksek maliyetini karşılamak için borç piyasalarına daha fazla başvuruyor. Amazon’un yalnızca 2026 yılında tahvil piyasasından yaklaşık 100 milyar dolar toplaması, veri merkezleri ile bağlantılı sermaye harcamalarının şirketlerin bilançosunda nasıl büyüdüğünü gösteren örneklerden biri olarak öne çıkıyor. Tahvil ihracı, şirketlerin yatırım harcamalarını zamana yaymasına yardım ederken faiz maliyetlerini de uzun vadeli finansal yükümlülüklere dönüştürüyor.

S&P’nin asıl kaygısı yalnızca hyperscaler olarak adlandırılan büyük teknoloji şirketlerinin kendi borçlarıyla sınırlı kalmıyor. Büyük şirketler güçlü kredi notlarını daha küçük veri merkezi işletmecileri, neocloud sağlayıcıları ile henüz kârlılığı kanıtlanmamış yapay zekâ girişimlerinin finansmanında da kullanıyor. Yapay zekâ borç finansmanı, bu nedenle yalnızca borç alan şirketlerin bilançolarını değil onları destekleyen büyük teknoloji gruplarının finansal risk profilini de etkiliyor.

Bir teknoloji devinin daha küçük bir şirket için gelecekte veri merkezi kiralamayı taahhüt etmesi, krediye teminat sağlaması veya belirli miktarda çip satın almayı garanti etmesi finansal ilişkileri daha karmaşık hâle getirebiliyor. Bu tür anlaşmalar doğrudan geleneksel banka kredisi olarak görünmese de karşı tarafın borçlanma kapasitesini güçlendiriyor. S&P analistleri, söz konusu yapının şeffaflığının düşük olması nedeniyle sektörün gerçek risk seviyesinin değerlendirilmesini zorlaştırdığına işaret ediyor.

Neocloud şirketleri, veri merkezi işletmecileri ile Anthropic ve OpenAI gibi yüksek değerlemelere ulaşan girişimler bu finansal ağın farklı noktalarında yer alıyor. Büyük teknoloji şirketlerinin bazı girişimlere doğrudan yatırım yapması da ticari ilişkileri daha fazla iç içe geçiriyor. Yapay zekâ finansmanındaki karşılıklı bağlantılar, bir şirketin gelir kaybının yatırımcı, tedarikçi, borç veren veya teknoloji müşterisi konumundaki başka şirketlere yansımasına zemin hazırlıyor.

William Blair Equity Research analisti Richard de Chazal, yapay zekâ sektöründeki gelir akışlarının giderek daha dairesel bir yapıya kavuştuğunu belirtiyor. Büyük şirketlerin yapay zekâ girişimlerine yatırım yapması, girişimlerin aynı ekosistemdeki altyapı hizmetlerine veya işlem gücüne harcama yapması ardından sermayenin farklı şirketler üzerinden yeniden sektöre dönmesi, gerçek son kullanıcı talebinin ölçülmesini zorlaştırabiliyor. Yapay zekâ gelirlerinin bir bölümünün aynı finansal ağ içerisinde dolaşması, sektörün dışarıdan görünen büyüklüğü ile gerçek talep arasındaki farkı artırabilecek bir unsur olarak değerlendiriliyor.

Açık kaynaklı yapay zekâ modellerinin daha düşük maliyetle yaygınlaşması da yatırım getirileri açısından önemli bir belirsizlik oluşturuyor. Daha ucuz modeller, Anthropic ve OpenAI gibi şirketlerin hizmet fiyatlarını aşağı çekebilirken veri merkezi yatırımlarının geri dönüşünü de uzatabilir. S&P’nin değerlendirmesinde yatırımların tam olarak ne zaman kâra dönüşeceği, sermaye harcamalarının ne kadarının gerçek son kullanıcı talebine dayandığı ile finansal ilişkilerin gelirleri ne ölçüde şişirdiği yanıtı henüz net olmayan sorular arasında bulunuyor.

Bir yapay zekâ şirketinin finansal sorun yaşaması, yalnızca kendi yatırımcılarını etkileyen sınırlı bir olay olarak kalmayabilir. Büyük teknoloji şirketleri daha küçük girişimlerin finansmanına kredi desteği, yatırım veya uzun vadeli satın alma taahhütleriyle bağlandığı için tek bir şirketin başarısızlığı daha geniş bir finansal zinciri tetikleyebilir. S&P, söz konusu bağlantıların ölçeğinin çok büyük olduğunu belirterek olası bir sektör daralmasında güçlü sermayeye sahip şirketlerin dahi ciddi kayıplarla karşılaşabileceği uyarısında bulunuyor.

ABD ekonomisi açısından risk yalnızca teknoloji şirketlerinin bilançosunda oluşmuyor. Belediyeler, veri merkezi yatırımlarından bekledikleri vergi gelirlerine göre altyapı harcamaları yaparken elektrik şirketleri artan enerji talebini karşılamak için yeni santraller ile şebeke yatırımlarına yöneliyor. Yapay zekâ sermaye harcamalarının beklenen hızda büyümemesi, bu kurumların gelir beklentilerini veya yapılan altyapı yatırımlarının geri dönüş hesaplarını da bozabilir.

S&P’nin değerlendirmesi, yapay zekâ sektöründe asıl riskin büyük teknoloji şirketlerinin kısa vadede borçlarını ödeyememesi olmadığını ortaya koyuyor. Daha kritik sorun, teknoloji devlerinin yüksek kredi kalitelerini daha küçük ve daha riskli şirketlerin büyümesini finanse eden bir kaldıraç olarak kullanmasıyla ortaya çıkan bağlantılar olarak öne çıkıyor. Yatırımların geri dönüşü geciktikçe faiz giderleri, değerleme baskısı ile karşılıklı finansal taahhütler daha önemli hâle gelecek.

Türkiye’deki teknoloji şirketleri açısından da küresel yapay zekâ yatırımlarındaki finansman koşulları yakından izlenmesi gereken bir gelişme oluşturuyor. Veri merkezi yatırımları, enerji tüketimi ile yapay zekâ altyapısına yönelik sermaye akışları küresel ölçekte yavaşlarsa çip, bulut hizmetleri ve dijital altyapı yatırımlarının maliyetleri de değişebilir. Önümüzdeki yıllarda sektörün sağlıklı büyüyüp büyümeyeceğini yalnızca yapay zekâ kullanımının artışı değil şirketlerin trilyonlarca dolarlık yatırımı gerçek ve sürdürülebilir gelirle ne ölçüde destekleyebileceği belirleyecek.