Çin, TOP500 listesinin Haziran güncellemesinde dünyanın en hızlı süper bilgisayarı unvanını yeniden kazandı. LineShine adlı sistem, doğrulanmış 2.198 ExaFLOPS performansıyla ABD’nin El Capitan platformunu geride bırakarak listenin ilk sırasına yerleşti. Yeni sonuçlar, Çin’in 2017’den sonra ilk kez küresel süper bilgisayar sıralamasının zirvesine çıkmasını sağladı.
LineShine Sistemi GPU Kullanmadan Rekor Performansa Ulaştı
TOP500 tarafından doğrulanan veriler, LineShine sisteminin çift hassasiyetli hesaplamalarda 2 ExaFLOPS eşiğini aşan ilk platform olduğunu ortaya koydu. Çinli mühendisler, teorik olarak 2.736 ExaFLOPS seviyesine ulaşabilen mimaride gerçek performansın yaklaşık yüzde 80’ini korumayı başardı. Süper bilgisayar dünyasında bu oran, sistem verimliliğini gösteren en önemli göstergeler arasında kabul ediliyor.
LineShine platformunu rakiplerinden ayıran temel unsur, performansını ekran kartı hızlandırıcıları olmadan elde etmesi oldu. Sistem, 20.480 düğüme dağıtılmış yaklaşık 13,79 milyon ARMv9 çekirdeğiyle çalışıyor. Her düğümde görev yapan LX2 işlemciler, yapay zekâ hızlandırıcıları yerine doğrudan işlemci gücüne dayanan farklı bir mimari yaklaşım sunuyor.
Çin’in geliştirdiği Exascale süper bilgisayar mimarisi, son yıllarda ABD’nin uyguladığı ileri teknoloji kısıtlamalarına karşı geliştirilen alternatif stratejilerin de somut örneklerinden biri olarak görülüyor. Uzmanlar, yüksek performanslı bilgi işlem alanında yalnızca donanım gücünün değil mimari verimliliğin de belirleyici hâle geldiğini değerlendiriyor.
LineShine sisteminde görev yapan LX2 işlemciler, yüksek bant genişliğine sahip HBM bellek ile geleneksel sistem belleğini birlikte kullanıyor. İşlem yoğun görevler önce HBM katmanında yürütülürken veriler daha sonra DDR tabanlı ana belleğe aktarılıyor. Mühendisler, bu yaklaşım sayesinde veri erişim gecikmelerini azaltarak işlem verimliliğini artırabiliyor.
Sistemin toplam enerji tüketimi yaklaşık 42,2 megavat seviyesinde bulunuyor. Platform, watt başına 52,07 GigaFLOPS enerji verimliliği sunarken enerji tüketimi ile performans arasındaki dengeyi de koruyor. Süper bilgisayar araştırmalarında enerji verimliliği artık ham performans kadar kritik kabul ediliyor çünkü Exascale sistemlerin işletme maliyetleri milyonlarca dolara ulaşabiliyor.
TOP500 organizasyonunun kurucularından Dr. Jack Dongarra, New York Times’a yaptığı değerlendirmede Çin’in farklı bir teknoloji yolu izleyerek dikkat çekici bir başarı elde ettiğini belirtti. Uzman yorumları, küresel süper bilgisayar rekabetinin yalnızca ABD ile Çin arasındaki performans yarışından ibaret olmadığını, aynı zamanda farklı işlemci tasarımlarının karşı karşıya geldiği bir teknoloji mücadelesine dönüştüğünü gösteriyor.
Yeni sıralamada ABD’nin El Capitan sistemi 1.809 ExaFLOPS ile ikinci sıraya gerilerken Oak Ridge Ulusal Laboratuvarı’nda bulunan Frontier üçüncü sırada yer aldı. Argonne Ulusal Laboratuvarı’nın Aurora sistemi dördüncü basamağa yerleşirken Almanya’daki Jupiter Booster beşinci sırayı aldı. Böylece dünya genelinde Exascale sınırını aşan sistem sayısı beşe yükseldi.
Türkiye açısından bakıldığında TÜBİTAK bünyesinde faaliyet gösteren ARF ACC sistemi listenin 165. sırasında yer aldı. Yüksek performanslı hesaplama altyapıları, yapay zekâ model eğitimi, iklim simülasyonları, savunma sanayii projeleri, ilaç araştırmaları ve kuantum hesaplama çalışmaları için kritik önem taşıyor. Küresel sıralamadaki son değişim, süper bilgisayar teknolojilerinin önümüzdeki yıllarda stratejik rekabetin en önemli alanlarından biri olmaya devam edeceğini gösteriyor.
