ABD’deki Büyük Veri Merkezleri Danimarka Kadar Elektrik Tüketiyor
ABD’deki 403 büyük ölçekli veri merkezi, yıllık elektrik tüketimi ve karbon salımı bakımından Danimarka ile karşılaştırılabilecek bir çevresel etki oluşturuyor. Harvard Data Science Initiative araştırmacılarının Nature Sustainability dergisinde yayınlanan çalışması, bu tesislerin toplam elektrik tüketimini çalışma yoğunluğuna bağlı olarak 68 ila 99 terawatt arasında hesapladı. Araştırmacılar, özellikle yapay zekâ yatırımlarıyla büyüyen veri merkezi sektörünün gerçek çevresel etkisinin önceki tahminlerin iki ila üç kat üzerine çıkabileceğini belirtti.
ABD’deki Veri Merkezlerinin Elektrik Tüketimi Eyaletlerle Yarışıyor
Harvard araştırmacılarının incelediği 403 hiper ölçekli veri merkezi, ABD’nin yıllık elektrik tüketiminin yaklaşık yüzde 1,8’ini oluşturuyor. Çalışmada hesaplanan 68 ila 99 terawatt aralığındaki tüketim, Indiana, Michigan ve Tennessee gibi bazı ABD eyaletlerinin yıllık elektrik ihtiyacıyla benzer seviyelere ulaşıyor. Araştırmanın karşılaştırmasına göre söz konusu tesisler, Danimarka’nın yıllık elektrik tüketimini de geride bırakıyor.
Çalışma, veri merkezlerinin enerji ihtiyacını tesis bazında inceleyerek sektörün çevresel etkisine ilişkin daha ayrıntılı bir tablo ortaya koydu. Araştırmacılar, 403 tesisin elektrik tüketiminin yılda 25,7 milyon metrik ton karbondioksit salımına karşılık geldiğini hesapladı. Bu miktar, 2018 yılında yapılan tahminlerin iki ila üç kat üzerinde bulunuyor.
Araştırmanın başyazarı, Harvard Üniversitesi Biyoistatistik Bölümü doktora sonrası araştırmacısı Gianluca Guidi, veri merkezi yatırımlarının özellikle yapay zekâ kaynaklı taleple hızla büyüdüğünü belirtti. Guidi, tesislerin nerede kurulacağına ve hangi enerji kaynaklarıyla çalışacağına ilişkin kararların bugün alındığını, buna karşın tesis düzeyindeki çevresel etkiler hakkında yeterli veri bulunmadığını ifade etti. Araştırma ekibi, yeni çalışmanın bu bilgi eksikliğini azaltmayı amaçladığını aktardı.
Araştırmanın öne çıkardığı bir diğer konu, hiper ölçekli veri merkezlerinin elektrik ihtiyacının hangi kaynaklardan karşılandığı oldu. İncelenen tesislerin enerji üretiminin yaklaşık yüzde 54’ü fosil yakıtlardan sağlandı. Bu payın yüzde 38’ini doğal gaz, yüzde 15’ini ise kömür oluşturdu. Enerji kaynaklarının dağılımı bölgelere göre önemli farklılıklar gösterdi.
Veri merkezi işletmecileri, elektrik şebekelerine erişimde yaşanan güçlükler nedeniyle doğal gazla çalışan enerji çözümlerine daha fazla yöneliyor. Özellikle yüksek işlem kapasitesine ihtiyaç duyan yapay zekâ altyapıları, kesintisiz ve yüksek miktarda elektrik gerektiriyor. Şebeke bağlantılarındaki gecikmeler, bazı işletmecilerin kendi enerji üretim tesislerini kurmasına veya fosil yakıt kaynaklarına dayalı alternatifleri değerlendirmesine yol açıyor.
Yapay zekâ modellerinin eğitimi ve çalıştırılması için kullanılan sunucu kümeleri, geleneksel veri merkezi iş yüklerine kıyasla daha yüksek enerji talebi oluşturabiliyor. Büyük ölçekli yapay zekâ altyapılarının yaygınlaşması, veri merkezlerinin elektrik tüketimi üzerindeki baskıyı artırırken enerji üretimindeki karbon yoğunluğu da sektörün toplam emisyonlarını belirleyen temel unsurlardan biri hâline geliyor.
Harvard araştırmasının kapsamı, Nisan 2025’e kadar uzanan dönemdeki elektrik tüketimi ve karbon emisyonlarıyla sınırlı kaldı. Araştırmacılar, çalışmanın tamamlanmasından sonra yeni tesislerin devreye alındığını ve mevcut veri merkezi kampüslerinin genişletildiğini belirtti. Yapay zekâ işlem gücüne yönelik talebin artmayı sürdürmesi de güncel tüketim değerlerinin araştırmada hesaplanan seviyeleri aşmış olabileceğine işaret ediyor.
Gianluca Guidi, araştırmanın sektörün hızla büyüyen yapısını yalnızca belirli bir döneme ait verilerle yansıttığını söyledi. Guidi, Nisan 2025’ten sonra yeni tesislerin inşa edildiğini, mevcut kampüslerin genişlediğini ve yapay zekâ hesaplama talebinin yükselmeye devam ettiğini belirterek 2026 yılındaki elektrik tüketimi ile karbon ayak izinin daha yüksek olabileceğini ifade etti.
Araştırmanın kapsamı, ABD’deki yaklaşık 5 bin veri merkezi tesisinin tamamını içermiyor. Çalışma yalnızca araştırmacıların hiper ölçekli olarak sınıflandırdığı 403 tesisi ele alıyor. Bu nedenle sonuçlar, ABD’deki bütün veri merkezlerinin toplam enerji tüketimini temsil etmiyor. Araştırmacılar, dünyanın en fazla veri merkezi tesisine sahip ülkesi olan ABD’deki sektörün genel çevresel etkisini değerlendirirken kapsam sınırlamasının göz önünde bulundurulması gerektiğini vurguluyor.
Harvard Data Science Initiative direktörü ve araştırmanın sorumlu yazarı Francesca Dominici, çalışmanın kamu kurumlarına, yatırımcılara ve veri merkezi geliştiricilerine daha somut veriler sunmasını hedeflediklerini belirtti. Dominici, veri merkezlerinin kurulacağı bölgelerin ve enerji kaynaklarının çevre ile halk sağlığı açısından kritik kararlar olduğunu, bu kararların güvenilir veriler temelinde alınması gerektiğini söyledi.
Araştırma doğrudan sağlık etkilerini ölçmedi; çalışma yalnızca elektrik tüketimiyle bağlantılı karbondioksit emisyonlarını değerlendirdi. Ancak Dominici, fosil yakıt kaynaklı enerji üretiminin sağlık üzerindeki etkilerinin veri merkezlerinin bulunduğu alanlarla sınırlı kalmadığını açıkladı. Karbondioksit salımı iklim değişikliğini hızlandırarak aşırı sıcaklar, orman yangını dumanı ve seller gibi olaylar üzerinden sağlık risklerini artırıyor.
Fosil yakıtla çalışan elektrik santralleri ayrıca ince partikül madde, azot oksitler ve kükürt dioksit gibi hava kirleticileri yayıyor. Bu maddeler kalp ve akciğer hastalıklarıyla erken ölüm riskini artıran etkenler arasında bulunuyor. Dolayısıyla veri merkezlerinin enerji talebini karşılayan santrallerin çevresinde veya rüzgâr yönünde yaşayan topluluklar, veri merkezlerinden uzakta olsalar bile hava kirliliğinin sağlık üzerindeki sonuçlarıyla karşılaşabiliyor.
Yapay zekâ yatırımlarının hızlanması, veri merkezi altyapısını yalnızca teknoloji ve enerji sektörlerinin değil, çevre ve kamu sağlığı politikalarının da önemli başlıklarından biri hâline getiriyor. Elektrik şebekelerinin kapasitesi, yenilenebilir enerji yatırımları ve tesislerin konumlandırılması, büyüyen hesaplama talebinin çevresel maliyetini belirleyecek temel unsurlar arasında yer alıyor. Harvard araştırması, veri merkezi yatırımlarının ekonomik getirileri kadar enerji tüketimi ve karbon salımı üzerinden oluşturduğu toplumsal maliyetlerin de değerlendirilmesi gerektiğini ortaya koyuyor.









