Hazine ve Maliye Bakanlığı’na bağlı Vergi Denetim Kurulu, kayıt dışı ekonomiye karşı teknoloji odaklı yeni bir mücadele sistemi hayata geçirdi. Naylon fatura kullanımını tespit etmek üzere tasarlanan yapay zekâ destekli KURGAN sistemi aktif olarak kullanıma alındı.
Sistem, mükelleflerin gerçekleştirdiği ticari işlemleri anlık olarak analiz ediyor ve şüpheli bulunan işlemleri otomatik olarak raporluyor. Uygulamanın başlamasının hemen ardından çok sayıda firmaya bildirim gönderilmesi, iş dünyasında önemli bir yankı uyandırdı.
KURGAN Sistemi Yanlış Pozitif Sonuçlar Üretiyor
KURGAN, alış ve satış işlemlerini çok sayıda kriter üzerinden analiz ederek risk puanları belirliyor. Sistemin radarına giren işlemler için firmalara bildirim gönderiliyor. Bildirimlerde, alınan mal veya hizmetlerin indirim konusu yapılıp yapılmadığı ya da düzeltme beyannamesinin verilmesi gerekip gerekmediği soruluyor.
Sistemin ilk günlerinde firmalara ve mali müşavirlere giden uyarılar tartışma yarattı. Resmî bir inceleme ya da rapor hazırlanmadan “riskli mükellef” bildirimi yapılması, şirketlerde belirsizlik oluşturdu. Riskli görülen firmalarla ticaret yapan diğer şirketlere de bildirim gitmesi, tedarik zincirinde güven sorununa yol açtı. Bazı işletmeler, kendilerine bildirim gelen firmalarla ilişkilerini kesme kararı aldı.
Özellikle ithal girdilere dayalı işlemlerin hatalı biçimde riskli sayılması, köklü firmaların ticari itibarını zedeledi. Sektör temsilcileri, herhangi bir somut tespit yapılmadan gönderilen uyarıların güven ortamını sarsacağını ifade ediyor.
TÜRMOB Başkanı Emre Kartaloğlu, kayıt dışı ekonomiyle mücadelede yapay zekâ destekli KURGAN sistemine verdikleri desteği açıkça ifade etti. Ancak Kartaloğlu, uygulamanın etkinliği için yasal altyapının daha kapsamlı hale getirilmesi gerektiğine dikkat çekti.
Kartaloğlu, sistemin yanlış pozitif sonuçlar üretmesinin önlenmesi gerektiğini vurguladı. Uygulamanın, mükellefler üzerinde haksız bir yük oluşturmaması için daha titiz ve dengeli bir şekilde işletilmesi gerektiğinin altını çizdi.
