Avrupa Merkez Bankası, Yapay Zekâ Yatırımlarındaki Balonun Küresel Etki Yaratabileceği Uyarısında Bulundu
Avrupa Merkez Bankası (ECB), yapay zekâ yatırımları etrafında oluşan yüksek piyasa değerlemelerinin sert bir düzeltmeyle karşılaşabileceği konusunda uyardı. ECB araştırmacıları, ABD teknoloji hisselerinde yaşanabilecek geniş çaplı düşüşün Avrupa’daki yatırımcıları, emeklilik fonlarını, sigorta şirketlerini ve hane halklarını da etkileyebileceğini belirtti. Kurum, yapay zekâ yatırımlarındaki olası bir gerilemenin yalnızca teknoloji hisseleriyle sınırlı kalmayarak finansal istikrara yönelik daha geniş bir risk oluşturabileceğine dikkat çekti.
ECB, Yapay Zekâ Hisselerindeki Yüksek Değerlemeleri İnceledi
ECB ekonomistlerinin yayımladığı değerlendirme, ABD borsalarındaki teknoloji şirketlerinin ulaştığı yüksek değerlemeleri geçmişteki büyük teknoloji yatırım dönemleriyle karşılaştırıyor. Araştırmacılar, yatırımcıların yapay zekânın üretkenliği ciddi ölçüde artıracağı beklentisiyle şirketlere yüksek değer biçtiğini belirtirken mevcut fiyatların teknolojinin gelecekte yaratacağı ekonomik kazanımları ne ölçüde yansıttığı konusunda soru işaretleri bulunduğunu ifade ediyor.
ABD hisse senedi piyasasındaki değerlemeler tarihsel olarak yüksek seviyelere yaklaşırken Nvidia, Microsoft, Alphabet, Amazon, Meta, Apple ile Tesla gibi büyük teknoloji şirketleri yapay zekâ altyapısına milyarlarca dolarlık yatırım yapıyor. Veri merkezleri, yapay zekâ işlemcileri, enerji altyapısı ile bulut hizmetlerine yönelen sermaye büyüdükçe teknoloji sektöründeki beklentiler de borsalardaki fiyatlamaların önemli bir bölümünü oluşturuyor.
Avrupa’daki hane halklarının ABD teknoloji hisselerine doğrudan veya dolaylı maruziyeti ECB’nin değerlendirmesinde önemli bir risk başlığı olarak öne çıkıyor. Kurum, Avrupa Birliği’ndeki hane halklarının yaklaşık 440 milyar avro değerinde ABD teknoloji hissesine maruz kaldığını belirtirken sigorta şirketleri ile emeklilik fonlarının da benzer varlıklara yatırım yaptığını aktarıyor.
Emeklilik fonlarının uzun vadeli portföyleri ile sigorta şirketlerinin yatırımları üzerinden oluşan bağlantı, ABD teknoloji hisselerindeki sert bir düşüşün Avrupa finans sistemine aktarılmasına zemin hazırlayabilir. Avrupa borsalarının ABD piyasalarıyla tarihsel olarak yüksek korelasyon göstermesi de Wall Street’teki olası bir düzeltmenin Atlantik’in diğer tarafında ayrı bir hareket olarak kalmasını zorlaştırıyor.
19. yüzyıldaki demir yolu yatırımları, 1920’lerde elektrik ile radyo sektörlerindeki büyüme ve 2000’li yılların başındaki internet şirketleri ECB’nin değerlendirmesinde karşılaştırma noktaları arasında yer alıyor. Her dönemde yatırımcıların yeni teknolojilerin ekonomik etkisine ilişkin güçlü beklentiler geliştirdiği görülürken teknoloji şirketlerinin hisselerinde yaşanan sert düşüşler bu dönüşümlerin uzun vadeli değerini tamamen ortadan kaldırmadı.
Dot-com döneminde internet şirketlerinin değerlemelerindeki çöküş, internet teknolojisinin ekonomik önemini ortadan kaldırmadı ancak aşırı fiyatlanan şirketlerin büyük bölümünü piyasadan sildi. ECB’nin değerlendirmesi de yapay zekânın gerçek bir teknolojik dönüşüm yaratmasının finansal piyasalarda benzer bir yükseliş-düşüş döngüsünü engellemeyeceği görüşüne dayanıyor.
Euro Bölgesi’nde yapay zekâ kullanımının ekonomiye etkisi şu aşamada daha kademeli ilerlerken ABD’deki yatırım dalgası Avrupa piyasaları üzerinde daha güçlü bir finansal etki oluşturuyor. ECB araştırmacıları, Avrupa ekonomisinin teknoloji şirketlerinden ziyade geleneksel sektörlere daha fazla dayanmasının doğrudan etkileri sınırlayabileceğini ancak küresel finans bağlantılarının riski ortadan kaldırmadığını belirtiyor.
ABD’deki yapay zekâ hisselerinde geniş çaplı bir düzeltme yaşanması halinde yatırım portföylerindeki değer kaybı tüketici güvenini, şirket yatırımlarını ve finansman koşullarını etkileyebilir. Bankacılık sistemi dışında kalan sigorta şirketleri ile emeklilik fonlarının maruz kalacağı kayıplar da finansal piyasalar üzerindeki baskıyı artırabilir.
ECB’nin uyarısı, yapay zekânın ekonomik değerinden çok teknoloji yatırımlarının finansal fiyatlamasını hedef alıyor. Yapay zekâ altyapısına yapılan yatırımlar üretkenlik artışlarını desteklese bile şirketlerin büyüme beklentilerinin mevcut hisse fiyatlarını karşılayamaması halinde düzeltmenin etkisi yatırımcı portföylerinden reel ekonomiye kadar uzanabilir.
