AB, Biyometrik Sınır Kontrol Sistemi EES Nedeniyle Üç Teknoloji Şirketine Dava Açtı

Avrupa Birliği, biyometrik sınır kontrol sistemi EES’nin geliştirilmesinde yaşanan gecikmeler nedeniyle IBM Belgium, Atos Belgium ve Leonardo’ya karşı hukuki süreç başlattı. AB’nin büyük ölçekli bilgi teknolojisi sistemlerinden sorumlu kurumu eu-LISA, 22 Aralık 2025 tarihinde Estonya’daki mahkemeye başvurarak sözleşmeden kaynaklanan haklarını korumak için dava açtı. EES’nin mevcut faaliyetleri davadan etkilenmezken havalimanlarında yaşanan uzun bekleme süreleri, biyometrik sınır kontrol uygulamasına yönelik eleştirileri artırıyor.

eu-LISA, EES Projesindeki Gecikmeleri Mahkemeye Taşıdı

Financial Times tarafından ortaya çıkarılan bilgilere göre Avrupa Birliği, Giriş/Çıkış Sistemi’nin (Entry/Exit System – EES) geliştirilmesinde görev alan üç teknoloji şirketiyle uzun süredir anlaşmazlık yaşıyor. IBM Belgium, Atos Belgium ve Leonardo’dan oluşan konsorsiyumun projeyi zamanında tamamlayamaması, eu-LISA’nın sözleşmeye dayalı hukuki haklarını kullanmasına neden oldu.

Financial Times’ın incelediği yazışmalar, taraflar arasındaki anlaşmazlığın birkaç yıl öncesine uzandığını gösteriyor. Teknoloji şirketleri, eu-LISA’nın belirlediği yeni teslim tarihlerinin proje koşullarını dikkate almadığını savunuyor. Kurumun mali raporları ise konsorsiyumla maliyetler ve teslimat gecikmeleri konusunda devam eden sorunlara işaret ediyor.

EES projesinin sözleşme bedeli de geliştirme sürecinde önemli ölçüde arttı. Başlangıçta 142 milyon avro olan sözleşme tutarı, 2021 yılında 212 milyon avroya yükseldi. Aynı dönemde projenin yıllık bütçesinde de artış yaşandı. Maliyetlerdeki yükseliş ve teslimat takvimindeki aksaklıklar, taraflar arasındaki sözleşme anlaşmazlığının temel unsurlarını oluşturuyor.

eu-LISA, yıllık raporunda gecikmeler nedeniyle mevcut sözleşmesel ve hukuki başvuru yollarını devreye aldığını açıkladı. Kurum, 22 Aralık 2025 tarihinde Estonya’daki mahkemeye başvurduğunu doğrularken davanın henüz başlangıç aşamasında olması nedeniyle sonucuna ilişkin güvenilir bir değerlendirme yapılamayacağını belirtti.

Avrupa Birliği, IBM, Atos ve Leonardo konsorsiyumuyla yapılan ilk sözleşmeyi geçen yıl yenilemedi. Projenin sorumluluğu 2026 yazında Sword Systems, Netcompany ve Sopra Steria şirketlerine devredildi. Böylece EES’nin geliştirilmesi ve ilgili teknik çalışmalarında yeni bir yüklenici grubu görev almaya başladı.

eu-LISA sözcüsü, ITPro’ya yaptığı açıklamada üç şirkete karşı hukuki sürecin başlatıldığını doğruladı. Kurum, davanın Avrupa Birliği’nin mali çıkarlarını koruma sorumluluğu kapsamında açıldığını belirtti. Devam eden yargılama nedeniyle dosyanın ayrıntılarına ilişkin açıklama yapılmadı.

Kurumun açıklamasına göre dava, EES’nin geliştirme aşamasındaki gecikmeleri kapsıyor. Havalimanlarında yaşanan operasyonel sorunlar ise mevcut davanın doğrudan konusu değil. eu-LISA, hukuki sürecin sistemin güncel faaliyetlerini etkilemediğini ve EES’nin tamamen operasyonel durumda olduğunu bildirdi.

Avrupa Birliği’nin Giriş/Çıkış Sistemi, AB dışından gelen ve sistemin kapsamına giren yolcuların sınır geçişlerini dijital ortamda kaydetmek amacıyla geliştirildi. EES, geleneksel pasaport damgalama işleminin yerine biyometrik verilerle desteklenen otomatik kayıt yöntemini kullanıyor.

Sistem, yolcuların parmak izlerini ve yüz fotoğraflarını işleyerek giriş ile çıkış hareketlerini takip ediyor. Böylece yetkili makamlar, üçüncü ülke vatandaşlarının Schengen bölgesinde ne kadar süre kaldığını dijital kayıtlar üzerinden değerlendirebiliyor. Uygulama, özellikle kısa süreli seyahatlerde izin verilen kalış süresinin izlenmesini hedefliyor.

Ancak biyometrik doğrulama işlemlerinin uygulamaya alınması, sınır geçiş noktalarında çeşitli teknik sorunları beraberinde getirdi. Yazılım hataları, biyometrik cihazların beklenen performansı gösterememesi ve parmak izi tarayıcılarının terli parmakları okumakta zorlanması, yolcu işlemlerinin uzamasına neden oldu.

Bu sorunlar, özellikle Avrupa Birliği dışından gelen yolcuların yoğun olduğu havalimanlarında uzun kuyruklar oluşturdu. Birleşik Krallık vatandaşları da EES kapsamındaki biyometrik kontrollerden etkilenen yolcu grupları arasında yer alıyor.

Portekiz, yılın başlarında Lizbon Havalimanı’nda yolcuların yedi saate ulaşan kuyruklarla karşılaşmasının ardından EES uygulamasını geçici olarak askıya aldı. Daha sonra dokuz ülkeye, sistemin düzgün çalışabilmesi için uygulamaya geçişi ocak ayına kadar erteleme izni verildi.

Avrupa Uluslararası Havalimanları Konseyi (ACI EUROPE) ile Airlines for Europe (A4E), geçen ay yaptıkları değerlendirmede EES kaynaklı bekleme sürelerinin yoğun saatlerde beş saate kadar çıktığını açıkladı. Kuruluşlara göre yolcuların sınır kontrol noktalarında geçirdiği süre çoğu zaman iki saati aşıyor.

Havacılık sektöründeki temsilciler, sınır kontrol işlemlerindeki gecikmelerin uçuş operasyonlarını da etkilediğini belirtiyor. Bazı yolcuların uzun kuyruklar nedeniyle uçuşlarını kaçırması, biyometrik sistemin uygulama sürecine yönelik eleştirileri güçlendiriyor.

Ryanair Operasyon Direktörü Neal McMahon, EES’nin tam olarak devreye girmesinin planlandığı eylül ayında Avrupa Birliği’nin uygulama sürecini sert biçimde eleştirdi. McMahon, projenin başından sonuna kadar kötü yönetildiğini savunarak yolcuların başarısız uygulama sürecinin sonuçlarına katlanmak zorunda bırakılmaması gerektiğini söyledi.

Avrupa Birliği’nin açtığı dava, biyometrik sınır kontrol altyapısının geliştirilmesindeki sözleşme sorumluluklarını yargıya taşırken havalimanlarındaki teknik ve operasyonel sorunlar ayrı bir gündem oluşturuyor. eu-LISA sistemin çalışır durumda olduğunu açıklasa da havacılık sektörünün paylaştığı bekleme süresi verileri, yolcu işlemlerinin hızlandırılması konusunda çalışmaların devam etmesi gerektiğini gösteriyor.