ABD’nin Çip Kısıtlamaları Güneydoğu Asya Veri Merkezi Sektörünü Sarsıyor
ABD’nin gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Güneydoğu Asya’ya ihracatına yönelik yeni kısıtlamaları, bölgenin 100 milyar doları aşan veri merkezi ve yapay zekâ yatırımlarını baskı altına aldı. Malezya, Singapur ve Tayland gibi önemli pazarlara yönelik lisans şartları, Çin merkezli şirketlerin bölgedeki veri merkezlerinden hesaplama gücü kiralamasını da zorlaştırıyor. Yeni düzenlemenin ardından veri merkezi altyapısı ve yarı iletken tedarik zincirinde faaliyet gösteren şirketlerin hisseleri gerilerken, Çin’in yerli çip üreticisi SMIC yatırımcıların ilgi gösterdiği şirketlerden biri oldu.
ABD’nin Çip Kısıtlamaları Bölgedeki Veri Merkezi Yatırımlarını Etkiliyor
Washington yönetiminin yeni ihracat düzenlemesi, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Güneydoğu Asya ülkelerine gönderilmesi için ek lisans şartları getiriyor. Malezya, Singapur, Tayland, Endonezya ve Brezilya, ABD’nin ileri teknoloji çiplerin başka ülkelere yönlendirilmesi açısından kabul edilemez risk taşıdığını belirttiği pazarlar arasında yer alıyor. Düzenleme ayrıca Çin merkezli şirketlere önemli miktarda hesaplama gücü sağlayan yurt dışındaki veri merkezlerine yönelik yeni yükümlülükler içeriyor.
Counterpoint Research Araştırmadan Sorumlu Başkan Yardımcısı Neil Shah, yeni kuralların Çinli yapay zekâ geliştiricilerinin donanım ambargosunu yurt dışından işlem gücü kiralayarak aşmasını zorlaştıracağını söyledi. Shah’a göre düzenleyici yük artık yalnızca çip üreticilerini değil, bulut hizmeti sağlayıcılarını ve kurumsal müşterileri de kapsıyor. Bölgedeki veri merkezi işletmecileri, müşterilerinin kimliğini ve kullanım amaçlarını doğrulamak için daha kapsamlı Müşterini Tanı (KYC) süreçleri uygulamak zorunda kalacak.
Yeni düzenleme, Çinli şirketlerin GPU kiralama hizmetlerinden yararlanmasını da doğrudan etkiliyor. Çin merkezli kullanıcıların gelişmiş işlemcilere uzaktan erişiminin sınırlandırılması, yapay zekâ modeli eğitimi ve büyük ölçekli hesaplama gerektiren projelerde maliyetleri artırabilir. Saxo’nun Singapur merkezli baş yatırım stratejisti Charu Chanana, Çinli müşterilere bağımlı veri merkezi işletmecilerinin kapasite kullanımında düşüş, fiyat baskısı ve yatırım takvimlerinde gecikme yaşayabileceğini belirtti.
ABD’nin yeni kısıtlamaları, salı günü bölgedeki veri merkezi ve yarı iletken tedarik zinciri şirketlerinin borsadaki performansına yansıdı. Malezya merkezli veri merkezi altyapı şirketleri MN Holdings ile Critical Holdings’in hisseleri yaklaşık yüzde 20 değer kaybetti. Nvidia ile yapay zekâ altyapısı alanında iş ortaklığı bulunan YTL Power’ın hisselerinde ise yaklaşık yüzde 10 düşüş yaşandı.
Singapur’da yarı iletken ekipman üreticisi ASML’nin tedarikçilerinden Frencken yüzde 3,91 geriledi. Intel ile çalışan yarı iletken test şirketi AEM’in hisseleri de yüzde 2,9 değer kaybetti. Satış baskısı yalnızca veri merkezi işletmecileriyle sınırlı kalmadı; veri merkezi malzemeleri, baskılı devre kartları, termal yönetim sistemleri ve enerji ekipmanı üreticileri de düşüşten etkilendi.
Japonya’da Mitsui Kinzoku ile Furukawa Electric, Tayvan’da Delta Electronics, Asia Vital Components ve Auras Technology hisseleri yüzde 5’in üzerinde geriledi. Çinli teknoloji şirketleri Alibaba yaklaşık yüzde 5, Tencent ise yüzde 3 değer kaybetti. Buna karşılık Çin’in en büyük sözleşmeli çip üreticisi SMIC’in hisseleri yüzde 7 yükseldi. Şirket, Pekin yönetiminin yabancı teknolojiye alternatif yerli yarı iletken üretim kapasitesi oluşturma hedefinde önemli bir konumda bulunuyor.
Neil Shah, uzaktan hesaplama kaynaklarına erişimin kısıtlanmasının Çinli teknoloji şirketleri için kısa vadede ciddi bir işlem gücü darboğazı oluşturabileceğini, ancak uzun vadede yerli teknoloji yatırımlarını hızlandırabileceğini ifade etti. Shah’a göre Washington’ın attığı adımlar, Çin’de yerli sermayenin ve mühendislik kapasitesinin bağımsız teknoloji altyapılarına yönelmesini teşvik edebilir.
Yeni düzenleme, Güneydoğu Asya’daki veri merkezi sektörünün gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e yönlendirilmesi iddiaları nedeniyle daha yakından incelendiği bir dönemde geldi. Nvidia CEO’su Jensen Huang’ın, Singapur merkezli bulut bilişim şirketi Megaspeed’de çalışan ve Çin adına casusluk yaptığından şüphelenilen bir kişiyle ilişkisinin ortaya çıkmasının ardından görevinden ayrıldığına ilişkin haberler, bölgedeki teknoloji tedarik zincirini yeniden gündeme taşıdı.
Veri merkezlerinde işlem gücü kiralama hizmeti sunan Nvidia iş ortağı Megaspeed, gelişmiş yapay zekâ çiplerinin Çin’e yasa dışı biçimde aktarılmış olabileceği şüphesiyle incelemeye alındı. Gelişmeler, Güneydoğu Asya’daki veri merkezi işletmecilerinin ABD tarafından daha sıkı denetimlerle karşılaşabileceği beklentisini güçlendirdi.
Yeni kurallar, bölgede veri merkezi işleten ABD şirketlerini kapsam dışında bırakıyor. Sektör temsilcileri, bu istisnanın düzenlemenin bölgesel etkisini sınırlayabileceğini değerlendiriyor. Tayland Veri Merkezi Birliği Başkan Yardımcısı Supparat Sivapetchranat Singhara na Ayutthaya, Çinli son kullanıcıların Tayland’daki GPU kiralama hizmetlerinden yararlanmasının durduğunu belirtti. Yetkili, boşta kalan kapasitenin ABD’li müşterilere yönlendirilebileceğini söyledi.
Güneydoğu Asya, küresel teknoloji şirketlerinin yapay zekâ altyapısı kurma yarışında öne çıkan veri merkezi pazarlarından biri haline geldi. Bölge ülkeleri, artan bulut bilişim ve yapay zekâ talebini karşılamak amacıyla son yıllarda on milyarlarca dolarlık yatırım çekti. Yeni ihracat kısıtlamaları ise bu büyüme modelinin gelişmiş çiplere erişim ve uluslararası müşteri ilişkileri bakımından yeniden değerlendirilmesine neden oluyor.
Malezya Ticaret Bakanlığı verilerine göre ülke, 2021’den bu yana veri merkezleriyle bağlantılı 385,7 milyar ringgit, yani yaklaşık 95 milyar dolarlık yatırımı onayladı. Tayland’da şubat ayı itibarıyla 42 veri merkezi bulunuyor. Bu tesisler toplam 3.400 megavatlık bilgi teknolojileri yük kapasitesini temsil ederken sektöre yapılan yatırımın yaklaşık 750 milyar bahta, yani 23 milyar dolara ulaştığı belirtiliyor. Endonezya’nın veri merkezi pazarının değeri ise 2025 yılında 2,81 milyar dolar olarak hesaplandı.
Yapay zekâ yatırımları bölgenin ekonomik büyümesini de destekliyor. Singapur yönetimi, yapay zekâ sektöründeki genişlemeyi gerekçe göstererek ağustos ayında yıllık ekonomik büyüme tahminini yüzde 2-4 aralığından yüzde 4,5-5,5 aralığına yükseltti. Malezya’da artan veri merkezi projeleri, 2026’nın üçüncü çeyreğinde inşaat sektörünün yüzde 6 büyümesine katkıda bulundu.
Malezya Ticaret Bakanı Johari Abdul Ghani, yeni ABD kısıtlamaları hakkında Washington ile görüşme planlarının bulunmadığını söyledi. Bakan, ülkede faaliyet gösteren veri merkezi şirketlerinin düzenlemelere uyması gerektiğini belirterek sektörde yer almak isteyen işletmelerin kuralları kabul etmesi gerektiğini ifade etti. Singapur yönetimi ise ABD’nin yeni önlemlerinin kapsamını ve uygulama biçimini incelediğini, etkilenecek şirketlerle görüştüğünü ve Washington ile temas kurduğunu açıkladı.
Singapur, son yıllarda Çinli şirketlerin bölgesel merkez kurmak için tercih ettiği ülkelerden biri haline geldi. Bazı şirketler, Çin ile ABD arasındaki ticari ve siyasi gerilimlerden kaynaklanan riskleri azaltmak amacıyla merkezlerini Singapur’da konumlandırıyor. Literatürde “Singapore-washing” olarak adlandırılan bu yaklaşım, şirketlerin ticaret odaklı Singapur üzerinden faaliyet göstererek Çin bağlantılarından doğan riskleri azaltma arayışını tanımlıyor.
ABD’nin yeni çip ihracat kuralları, Güneydoğu Asya’nın veri merkezi büyümesini doğrudan etkileyebilecek bir denetim sürecini başlatıyor. Bölgedeki işletmelerin müşteri portföylerini, çip tedarik yöntemlerini ve kapasite planlarını yeni koşullara göre düzenlemesi gerekecek. Çinli müşterilerden kaynaklanan talebin azalması bazı tesislerde kapasite kullanımını düşürebilirken, boşalan kaynakların ABD merkezli müşterilere yönlendirilmesi sektörün yeni pazar dengelerini belirleyebilir.









