Windows 11’in Yeni Performans Ayarı Eski Bilgisayarlarda Çalışmayacak
Microsoft, Windows 11’in ön izleme sürümlerinde Intel’in Advanced Performance Extensions (APX) teknolojisini etkinleştiren yeni bir performans ayarını test ediyor. Desteklenen işlemcilerde daha verimli komut yürütülmesini hedefleyen özellik, genel amaçlı işlemci kayıtçılarının sayısını 16’dan 32’ye çıkaran mimari geliştirmelerden yararlanıyor. Ancak APX desteği işlemci donanımına bağlı olduğu için mevcut bilgisayarların büyük bölümü yalnızca Windows güncellemesiyle bu özellikten yararlanamayacak.
Microsoft, Windows 11’de APX Performans Ayarını Test Ediyor
Windows 11’in 29695 numaralı Insider derlemesinde ortaya çıkan Advanced Performance Extensions ayarı, işletim sisteminin desteklenen donanımlarda APX kullanmasına izin veriyor. Microsoft, 23 Ekim 2026’da Windows Insider kullanıcılarına sunulan derlemede yer alan seçenek için henüz genel dağıtım tarihi açıklamadı.
Yeni ayar, Windows 11’in performansını artırmaya yönelik daha geniş çalışmaların bir parçasını oluşturuyor. Ancak APX desteği, yalnızca işletim sistemi tarafında etkinleştirilebilen bir yazılım özelliği olarak değerlendirilmiyor. Teknolojinin çalışması için işlemcinin gerekli komut setini desteklemesi ve yazılımların ilgili geliştirmelerden yararlanması gerekiyor.
Intel’in gelecek tüketici işlemcisi ailelerinden Nova Lake, APX desteği açısından izlenmesi gereken ürünler arasında bulunuyor. Intel’in sunucu odaklı Diamond Rapids ailesi için de APX desteği belgelenmiş durumda. Buna karşılık Alder Lake, Raptor Lake, Meteor Lake, Lunar Lake, Arrow Lake ve Panther Lake işlemcileri bu teknolojiyi desteklemiyor. Dolayısıyla mevcut işlemciye yalnızca yeni bir Windows sürümü yüklemek, eksik donanım desteğini kazandırmıyor.
Intel, Advanced Performance Extensions teknolojisini 2023 yılında tanıtarak x86 komut setinin performansını ve verimliliğini artırmayı hedefledi. Şirket, APX ile genel amaçlı işlemci kayıtçılarının sayısını 16’dan 32’ye çıkarıyor. Bu kayıtçılar, işlemcinin yürütülen görevlerde ihtiyaç duyduğu değerleri kısa süreliğine sakladığı yüksek hızlı alanlar olarak görev yapıyor.
İşlemcinin daha fazla değeri kayıtçılarda tutabilmesi, bazı işlemlerde ana belleğe erişme ihtiyacını azaltabiliyor. Böylece yazılımlar belirli görevleri daha az veri taşıma işlemiyle tamamlayabiliyor. Intel, Ekim 2024’te güncellediği teknik belgelerinde APX’in çekirdeğin güç tüketimini veya silikon alanını önemli ölçüde artırmadan farklı iş yüklerinde performans kazanımı sağlamayı amaçladığını belirtiyor.
Intel’in prototip tabanlı değerlendirmelerine göre APX için derlenen kodlar, Intel 64 temel mimarisine göre derlenen eşdeğer kodlara kıyasla yüzde 10 daha az yükleme işlemi ve yüzde 20’den fazla daha az yazma işlemi içerebiliyor. Şirket ayrıca toplam komut sayısında yaklaşık yüzde 10 azalma gözlemledi. Bu rakamlar prototip değerlendirmelerine dayanıyor; sonuçlar nihai performans ölçümleri olarak kabul edilmiyor.
APX’in sağlayabileceği performans kazanımı, yalnızca işlemcinin yeni komutları desteklemesine bağlı kalmıyor. Yazılım geliştiricilerinin de uygulamalarını APX özelliklerinden yararlanacak şekilde derlemesi gerekiyor. Intel, mevcut kaynak kodunda değişiklik yapılmasının beklenmediğini ve geliştiricilerin bazı durumlarda yeniden derleme yoluyla destek ekleyebileceğini belirtiyor.
Teknoloji, işlemcinin program akışındaki dallanmaları daha verimli yönetmesine yardımcı olabilecek yeni komutlar da içeriyor. İşlemci bir sonraki adımda hangi kod yolunun çalışacağını yanlış tahmin ettiğinde mevcut işlerin bir bölümünü yeniden düzenlemek zorunda kalabiliyor. APX’in bazı komutları, bu tür durumların yol açtığı ek işlem yükünü azaltmayı hedefliyor.
Bununla birlikte Microsoft, yeni APX ayarı için henüz karşılaştırmalı performans testleri yayımlamadı. Bu nedenle Windows 11’in genel olarak yüzde 10 veya yüzde 20 hızlanacağı sonucuna varılamıyor. Kazanımlar, işlemci mimarisine, yazılımın derlenme biçimine ve yürütülen iş yüküne göre değişebiliyor.
APX desteği bulunmayan bilgisayarlar, Windows 11’in diğer performans iyileştirmelerinden yararlanmaya devam edebiliyor. Microsoft’un Low Latency Profile (LLP) özelliği, uygulamalar veya bazı işletim sistemi bileşenleri başlatılırken işlemciye kısa süreli hız artışı uygulayarak yanıt süresini azaltmayı hedefliyor. Bu yaklaşım, APX gibi yeni bir işlemci komut seti gerektirmiyor.
LLP ilk aşamada Başlat menüsü, Arama, Bildirim Merkezi ve Hızlı Ayarlar gibi Windows bileşenlerini kapsıyordu. Microsoft, Ağustos 2026 güncellemesiyle uygulama açılışlarını da kapsama ekledi. Windows Latest tarafından Raptor Lake işlemcili mevcut bir bilgisayarda yapılan testlerde Chrome, Hesap Makinesi ve WebView2 tabanlı Hava Durumu uygulamasının daha hızlı açıldığı bildirildi.
Microsoft’un ilerleyen dönemde LLP kapsamını dosya açılışlarına ve işletim sistemi ayarlarına genişletmeyi planladığı aktarılıyor. Bu geliştirmeler, APX desteği olmayan mevcut bilgisayarlarda da yanıt süresini iyileştirmeyi amaçlıyor.
Intel’in Nova Lake işlemci ailesi, tüketici bilgisayarlarında APX desteğinin yaygınlaşması açısından önemli bir sonraki adım olarak görülüyor. Diamond Rapids ise daha çok sunucu sistemlerine yönelik bir işlemci ailesi olarak öne çıkıyor. AMD işlemcilerinde de gelecekte APX desteği gündeme gelebilir; ancak mevcut bilgiler belirli bir Ryzen modelinin bu teknolojiyi destekleyeceğini doğrulamıyor.
Microsoft’un yeni ayarı, Windows 11’in gelecekteki sürümlerinde donanım ile yazılım optimizasyonlarının daha yakın çalışabileceğine işaret ediyor. APX’in gerçek kullanıcı deneyimine ne ölçüde katkı sağlayacağı ise uyumlu işlemcilerin, güncellenmiş yazılımların ve Microsoft’un dağıtım planının netleşmesiyle anlaşılabilecek.
