Türkiye’de Yerli Telefon Üretimi Geriliyor: Sektör Yeni Destek Bekliyor

Türkiye’de yerli cep telefonu üretimi giderek güç kaybediyor. MOBİSAD Başkanı Mustafa Kemal Turnacı, son iki-üç aylık dönemde 3-4 firmanın üretim faaliyetlerini durdurduğunu açıkladı. Turnacı, yaklaşık 1,5 yıl önce yüzde 65 seviyesine ulaşan yerli üretim payının mevcut koşullarda gerilediğini belirterek gözetim kıymeti ile cep telefonu satışlarındaki taksit sınırının yeniden ele alınması gerektiğini ifade etti. Sektör temsilcisi, üretim yatırımlarının korunması amacıyla gözetim kıymetinin 300-400 dolar aralığına çıkarılmasını ve taksit limitinin 40-45 bin TL seviyesine yükseltilmesini önerdi.

Yerli Üretim Payındaki Gerileme İstihdamı da Etkiliyor

Bloomberg HT’ye konuşan MOBİSAD Başkanı Mustafa Kemal Turnacı, Türkiye’deki üretim altyapısının yalnızca telefon montajından ibaret olmadığını belirtti. Turnacı, üretim faaliyetlerinin devam etmesinin mühendislik bilgisi, teknik uzmanlık ve nitelikli insan kaynağının ülkede tutulması açısından da önem taşıdığını söyledi. Yerli üretim kapasitesinin zaman içinde daha yüksek katma değerli ürün geliştirme çalışmalarına dönüşebileceğini ifade eden Turnacı, mevcut yatırımların korunması gerektiğini vurguladı.

MOBİSAD verilerine göre Türkiye’deki cep telefonu sektörü yaklaşık 170 bin kişiye doğrudan istihdam sağlıyor. Derneğin tahminlerinde dolaylı istihdam yaklaşık 800 bin kişi olarak hesaplanırken ülke genelindeki perakende satış noktalarının sayısı 20 bini aşıyor. Sektördeki üretim kaybı yalnızca cihaz üreticilerini değil tedarik, teknik hizmet, satış ve diğer bağlantılı alanları da etkileyen daha geniş bir ekonomik yapıya sahip bulunuyor.

İthalat tarafında uygulanan gözetim kıymeti, yerli üretimin maliyet dengesi açısından sektörün üzerinde durduğu başlıklardan biri olarak öne çıkıyor. Turnacı, 2020 yılında gözetim kıymetinin 200 dolara çıkarılmasının özellikle giriş segmentindeki telefonların Türkiye’de üretilmesini daha cazip hâle getirdiğini belirtti.

MOBİSAD Başkanı, aradan geçen sürede 200 dolarlık seviyenin üretim açısından aynı etkiyi oluşturmadığını savundu. Gözetim kıymetinin 250 dolara çıkarılmasını olumlu bir gelişme olarak değerlendiren Turnacı, daha güçlü bir üretim teşviki için rakamın 300-400 dolar bandına taşınması gerektiğini söyledi.

İthalat maliyetleri ile yerli üretim maliyetleri arasındaki fark, üreticilerin hangi modelleri Türkiye’de üretip hangi modelleri dışarıdan getireceği konusunda belirleyici olabiliyor. Mevcut tesislerin kullanılması, üretim hattının korunması ve ürün gruplarının yeniden Türkiye’ye kaydırılması ise düzenlemenin olası etkileri arasında değerlendiriliyor.

Tüketici finansmanı tarafında uygulanan 20 bin TL seviyesindeki taksit sınırı, sektörün gündeme getirdiği ikinci başlığı oluşturuyor. Turnacı, mevcut limitin yüksek fiyatlı cihazlara erişimi zorlaştırabildiğini ve tüketicilerin kayıtlı satış kanalları dışındaki yöntemlere yönelme riskini artırabildiğini ifade etti.

MOBİSAD Başkanı, taksit uygulamasının tamamen kaldırılması yerine limitin 40-45 bin TL aralığına yükseltilmesini önerdi. Turnacı, daha yüksek bir limitin doğrudan ithalat artışına yol açmayacağını savunurken tüketicilerin finansmana erişiminin kolaylaşmasının kayıtlı ticaret açısından da etkiler oluşturabileceğini belirtti.

Sektör temsilcileri ile ilgili kamu kurumları arasındaki görüşmeler sürerken taksit düzenlemesinin nasıl değişeceğine ilişkin kesinleşmiş bir karar bulunmuyor. Tüketici kredileri, perakende satışlar, ithalat maliyetleri ve yerli üretim kapasitesi birlikte değerlendirildiğinde düzenlemenin etkisi farklı fiyat segmentlerinde değişebiliyor.

Türkiye’deki cep telefonu üretim altyapısı, montaj hatlarının yanında tedarik zinciri, kalite kontrol, teknik servis, mühendislik ve ürün geliştirme faaliyetleriyle bağlantılı bir ekosistem oluşturuyor. Üretim hacminin azalması, zaman içinde bu alanlarda oluşan teknik deneyimin korunmasını da zorlaştırabiliyor.

Turnacı’nın değerlendirmesi, Türkiye’de cep telefonu üretiminin yalnızca ithalat rakamları üzerinden ele alınmaması gerektiğini ortaya koyuyor. Yerli üreticilerin faaliyetlerini sürdürmesi, mühendislik ekiplerinin korunması ve yeni ürün geliştirme kapasitesinin ülkede kalması açısından uzun vadeli bir üretim zemini oluşturuyor.

Türkiye’deki cep telefonu pazarında üretim ile ithalat arasındaki dengeyi gözetim politikası kadar tüketici talebi de belirliyor. Üreticilerin maliyet yapısı, cihaz fiyatları, finansman koşulları ve tüketicilerin satın alma gücü aynı dönemde değiştiği için önümüzdeki süreçte atılacak adımların sektörün farklı halkalarında farklı sonuçlar oluşturması bekleniyor.