Rocket Lab, NASA’nın 700 Milyon Dolarlık Mars Sözleşmesine İtiraz Etti

Rocket Lab, NASA’nın yaklaşık 700 milyon dolarlık Mars Telecommunications Network sözleşmesini Blue Origin’e vermesine itiraz ederek ihalenin yeniden incelenmesini istedi. Şirket, NASA’nın kendi teklifini değerlendirirken teknik hatalar yaptığını ve Kongre tarafından belirlenen uygunluk koşullarını doğru uygulamadığını savunuyor. İtirazın ABD Sayıştayı görevini yürüten Government Accountability Office tarafından incelenmesi beklenirken karar, NASA’nın Mars iletişim ağı için belirlediği takvimi doğrudan etkileyebilir.

Rocket Lab, NASA’nın Değerlendirmesinde Hatalar Bulunduğunu Savunuyor

Washington’daki Government Accountability Office’e yapılan başvuruda Rocket Lab, NASA’nın Mars Telecommunications Network seçimine ilişkin değerlendirmesinin yeniden ele alınmasını talep etti. Şirket, kendi teknik teklifine yönelik bazı tespitlerin hatalı olduğunu ileri sürerken NASA’nın söz konusu değerlendirmeler üzerinden yanlış sonuçlara ulaştığını iddia ediyor.

Rocket Lab’ın itirazı yalnızca teknik puanlamayla sınırlı kalmıyor. Şirket, NASA’nın Blue Origin’i seçerken Kongre tarafından belirlenen sözleşme uygunluk kriterlerine de uymadığını savunuyor; GAO’nun incelemesi sonucunda itiraz haklı bulunursa NASA’nın seçim sürecini yeniden değerlendirmesi gerekebilir.

Mars yörüngesinde görev yapacak Mars Telecommunications Network, gezegen yüzeyindeki araçlarla Dünya arasındaki veri aktarımında yeni bir iletişim katmanı oluşturacak. Sistem, Mars görevlerinden gelen bilimsel ölçümleri, görüntüleri, navigasyon verilerini ve operasyonel bilgileri Dünya’ya ulaştırırken Dünya’dan gönderilen komutların Mars çevresindeki uzay araçlarına aktarılmasına da aracılık edecek.

NASA bugün Mars çevresindeki iletişim trafiğinde Mars Odyssey ile Mars Reconnaissance Orbiter gibi uzun süredir görev yapan araçlardan yararlanıyor. Mars Odyssey 2001’de, Mars Reconnaissance Orbiter ise 2005’te fırlatıldığı için yeni ağ, yaşlanan yörünge altyapısının üzerindeki iletişim yükünü azaltma açısından önem taşıyor.

NASA’nın 1 Eylül’de açıkladığı seçim kapsamında Blue Origin, Mars iletişim aracını 31 Aralık 2028’e kadar teslim etmekle yükümlü olacak. Şirket, uzay aracının tasarımından geliştirilmesine, fırlatılmasından görev operasyonlarına kadar projenin farklı aşamalarını üstlenecek.

Blue Origin, Mars Telecommunications Network için Blue Ring platformunu temel alan bir tasarım sunuyor. Blue Ring, şirketin yörüngede farklı görev yüklerini taşıyabilen uzay aracı platformu olarak geliştirdiği sistemlerden biri olduğu için NASA’nın Mars projesi, platformun daha uzak bir gezegen çevresindeki iletişim görevinde kullanılmasını sağlayacak.

Rocket Lab, NASA’nın açtığı yarışta kendi Explorer uzay aracı platformunu temel alan alternatif bir çözüm önerdi. Şirket, daha önce NASA’nın ESCAPADE Mars görevi için iki uzay aracı geliştirmiş olmasını da Mars iletişim projesindeki deneyiminin parçası olarak teklifine taşıdı.

ESCAPADE görevi, Mars’ın manyetik çevresi ile Güneş rüzgârı arasındaki etkileşimi incelemek üzere tasarlanırken Rocket Lab’ın iki uzay aracı geliştirmesi şirketin Mars görevlerindeki teknik geçmişini güçlendiren örneklerden biri oldu. Rocket Lab’ın yeni itirazı da şirketin mevcut Mars görev deneyimini NASA’nın değerlendirme sürecindeki teknik kararlarla karşılaştırmasına dayanıyor.

Mars çevresinde kurulacak yeni iletişim altyapısı, yalnızca mevcut yörünge araçlarının yerini almak amacı taşımıyor. NASA, gelecekte daha yoğun bilimsel faaliyetler, yüzey araçları ve insanlı Mars görevleri için Dünya ile Mars arasındaki veri trafiğinin daha dayanıklı bir yapıya kavuşmasına ihtiyaç duyuyor.

İletişim uydularının yörüngede konumlandırılması, Mars yüzeyindeki araçların Dünya ile doğrudan görüş hattına sahip olmadığı dönemlerde veri aktarımını sürdürebiliyor. Böyle bir ağ, farklı görevlerin aynı iletişim altyapısını paylaşmasına izin vererek her aracın kendi yüksek güçlü Dünya iletişim sistemine bağımlılığını azaltabilir.

Blue Origin’in NASA ihalelerindeki geçmişi, Rocket Lab’ın bugünkü başvurusunu daha dikkat çekici hâle getiriyor. NASA’nın 2021’de Artemis programının ilk insanlı Ay iniş sistemi için SpaceX’i seçmesinin ardından Blue Origin, GAO’ya itiraz etmiş ancak kurum şirketin başvurusunu reddetmişti.

Blue Origin daha sonra NASA’nın kararına karşı mahkemeye başvursa da istediği sonucu alamadı. NASA’nın ikinci bir Ay iniş sistemi satın alma kararı vermesiyle süreç yeniden şekillenirken Blue Origin 2023’te söz konusu sözleşmeyi kazandı.

GAO’nun Rocket Lab başvurusunda vereceği karar, NASA’nın Blue Origin ile yürüttüğü sözleşmenin mevcut şartlarla devam edip etmeyeceği açısından belirleyici olacak. İtirazın kabul edilmesi hâlinde NASA’nın seçim sürecindeki değerlendirmeleri yeniden incelemesi veya sözleşme kararında değişikliğe gitmesi gerekebilir.

Mars Telecommunications Network için öngörülen 2028 teslimatı ile 2030 operasyon hedefi, NASA’nın Mars keşif programında iletişim kapasitesini artırma planının temel tarihlerini oluşturuyor. İhale sürecinin uzaması hâlinde kurumun yeni iletişim altyapısının devreye alınma takvimini korumak için nasıl bir yol izleyeceği de Rocket Lab başvurusunun ardından netleşecek.