NASA’nın Swift Kurtarma Görevi İptal Edildi: 22 Yıllık Gözlemevinin Sonu Yaklaşıyor

NASA, yörüngesi hızla alçalan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni daha yüksek bir yörüngeye taşımak için yürüttüğü kurtarma planını iptal etti. Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK uzay aracında yaşanan yönelim ve iletişim sorunları, gözlemevinin yörüngesinin yükseltilmesini engellerken Swift’in 2026 içinde atmosfere yeniden girmesi bekleniyor. NASA, kurtarma operasyonunun sona ermesine rağmen LINK’in yakın mesafe navigasyon kabiliyetini test ederek gelecekteki uydu servis görevlerine veri sağlamasını planlıyor.

LINK’teki Teknik Arızalar Kurtarma Operasyonunu Sonlandırdı

3 Temmuz’da fırlatılan LINK, Swift Gözlemevi’ni yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıyacak şekilde tasarlandı. Yaklaşık bir buzdolabı boyutundaki araçta iki güneş paneli, üç ksenon yakıtlı elektrikli itici, üç reaksiyon tekerleği ve gözlemevine fiziksel olarak bağlanmak üzere tasarlanmış üç robotik kol bulunuyordu.

Temmuz ayının sonunda LINK’in yönelim kontrol sisteminde ciddi sorunlar ortaya çıktı. Uzay aracındaki üç reaksiyon tekerleğinden ikisinin devre dışı kalması, hassas yönlendirme kapasitesini azaltırken soğuk gaz iticilerindeki problemler de kontrol seçeneklerini daha da sınırladı.

LINK’in elinde kalan üç düşük itişli plazma iticisi, aracı Swift ile güvenli bir buluşma için gereken hassasiyette yönlendirmek için yeterli olmadı. İletişim kesintileri de operasyonun güvenilirliğini zayıflatınca NASA ile Katalyst Space Technologies kurtarma planını sürdürmek yerine görevin kapsamını değiştirdi.

Alçak Dünya yörüngesinde bulunan Swift’in irtifası son yıllarda artan atmosferik sürükleme nedeniyle düşüyor. Güneş aktivitesinin yükselmesi, Dünya’nın üst atmosferinin genişlemesine neden olarak uyduların karşılaştığı sürükleme kuvvetini artırırken Swift gibi yaşlanan uzay araçlarının yörünge kaybını hızlandırıyor.

Swift’in kendi yörüngesini yükseltecek iticilere sahip olmaması, NASA’nın haricî bir servis aracı kullanmasını gerekli hâle getirdi. Katalyst Space Technologies, NASA’dan yaklaşık 30 milyon dolarlık sözleşme alarak Swift’i daha yüksek bir yörüngeye taşıyacak LINK görevini yalnızca dokuz ay içinde hazırladı.

Uydu servis görevinin iptal edilmesi, Swift’in bilimsel ömrünün de doğrudan kısalması anlamına geliyor. Başarılı bir yörünge yükseltme operasyonu gözlemevinin yaklaşık on yıl daha çalışmasını sağlayabilecekken mevcut yörünge koşulları Swift’in 2026 içinde atmosferik yeniden giriş sürecine girmesine yol açacak.

NASA ile Katalyst Space Technologies, Swift’i kurtarma hedefinden vazgeçse de LINK’in görevini tamamen sonlandırmayacak. Ekipler, uzay aracının Swift’e yaklaşarak kontrollü bir buluşma gerçekleştirmesini ve yakın mesafe navigasyon sistemlerinin gerçek uzay koşullarındaki performansını değerlendirmesini planlıyor.

Yakın mesafe navigasyonu, gelecekte yakıtı azalan veya yörüngesi düzeltilmesi gereken uyduların servis araçlarıyla buluşturulması açısından temel teknolojiler arasında yer alıyor. LINK’in Swift’e ulaşması hâlinde elde edilecek veriler, yakalama mekanizmaları, göreli konum belirleme ve otonom yaklaşma sistemlerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.

Katalyst’in dokuz ay gibi kısa bir sürede servis aracını geliştirip fırlatması da ticari uydu servis sektörünün gelişimi açısından ayrı bir önem taşıyor. Şirketin ilk hedefi başarısız olsa da LINK’in kalan operasyonu, gelecekteki yörünge bakım görevleri için gerçek uçuş verisi üreten bir teknoloji gösterimine dönüşebilir.

NASA, Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni 2004 yılında gama ışını patlamalarını incelemek amacıyla uzaya gönderdi. Başlangıçta yalnızca iki yıllık bir görev için tasarlanan Swift, yaklaşık 22 yıl boyunca yüksek enerjili kozmik olayların araştırılmasında önemli bir gözlemevi olarak görev yaptı.

Swift, gama ışını patlamalarının konumlarını hızlı biçimde belirleyerek diğer teleskopların aynı olayları farklı dalga boylarında incelemesine yardımcı oldu. Gözlemevinin farklı dalga boylarında çalışan araçları ile hızlı yön değiştirme kabiliyeti, kısa süre içinde gelişen kozmik patlamaların takip edilmesinde bilim insanlarına önemli bir avantaj sağladı.

Swift’in atmosferik yeniden girişi, uzun süreli gözlem görevlerinin yalnızca bilimsel performansla değil uzay aracının yörünge ömrüyle de sınırlı olduğunu gösteriyor. NASA’nın kurtarma girişiminden elde edeceği deneyim ile LINK’in yaklaşma testleri, gelecekte görev ömrünü tamamlamaya yaklaşan bilim uydularının nasıl desteklenebileceğine ilişkin yeni servis stratejilerinin geliştirilmesine katkı sağlayabilir.