Açık kaynak dünyasının en önemli yazılımlarından Linux 34 yaşına girdi. 21 yaşındaki Linus Torvalds’ın 1991’de kişisel bir uğraş olarak başlattığı proje, bugün sunuculardan süper bilgisayarlara, akıllı telefonlardan gömülü sistemlere kadar hayatın her alanına yayıldı.
Linux’un İlk Sürümleri Sınırlı Özelliklerle Yayınlandı
Torvalds, Linux çekirdeğini ilk kez 1991’in nisan ayında geliştirmeye başladı. Yaz aylarına gelindiğinde sürücüler ve sabit disk desteği üzerinde çalışıyordu. Aynı yıl eylülde 0.01 sürümünü küçük bir kullanıcı grubuna açtı. Ancak o dönemde paylaşılan kaynak kodları tek başına çalıştırılamıyordu. Torvalds, bunu yalnızca ilgilenen kişilere yönelik sembolik bir adım olarak tanımladı.
Linux çekirdeği ekim ayında 0.02 sürümüyle daha kullanılabilir hâle geldi. Bu versiyon bash ve gcc gibi temel yazılımları çalıştırabiliyordu. Yine de eksikler fazlaydı, hatalar dikkat çekiyordu ve bazı donanımlar için sürücü desteği yoktu. Aralık 1991’de çıkan 0.11 sürümüyle birlikte sistem daha kararlı hâle geldi. Klavye ve grafik desteği eklendi, önemli disk araçlarıyla Minix’e olan bağımlılık sona erdi.
Başlangıçta tek kişinin uğraşı olan Linux, kısa sürede gönüllülerin katılımıyla büyüdü. Çekirdeğe yeni özellikler eklendi, POSIX uyumluluğu gibi önemli katkılar sağlandı. Linux-activists posta listesi açıldı, FTP sunucuları üzerinden kaynak kodlar paylaşıldı. Topluluk, sistemin düşük bellekle çalışabilmesi için disk üzerine sayfalama desteğini teşvik etti.
İlk lisans ise ticari kullanımı kısıtlıyordu. Torvalds, daha sonra bu sınırlamayı kaldırarak çekirdeğin yaygınlaşmasının önünü açtı. 1992’de yayınlanan 0.12 sürümüyle Linux daha kararlı bir yapıya kavuştu. Sanal bellek desteği ve iş kontrolü kullanıcıların beklentilerini karşılamaya başladı. Sürüm numarası 0.95’e yükseltildiğinde Linux artık Minix’ten daha güçlü bir alternatif olarak görülüyordu.
Linux çekirdeği yıllar içinde büyük bir gelişim kaydetti. Dün yayınlanan 6.17 sürüm adayının üçüncü versiyonu, 34 yıllık yolculuğun geldiği noktayı gösterdi. Masaüstü bilgisayarlarda Linux’un payı yüzde 5 civarında kalsa da işletim sistemi başka alanlarda güçlü bir hakimiyet kurdu.
Günümüz dünyasında Linux, teknolojinin neredeyse her alanına hâkim oluyor. Dünya çapındaki süper bilgisayarların neredeyse tamamı bu açık kaynaklı işletim sistemini kullanıyor. Aynı zamanda bulut altyapılarının belkemiğini oluşturuyor ve sunucuların büyük bir çoğunluğunda kendine yer buluyor. Akıllı telefonlardaki Android’in temelini de yine Linux atarken, otomotivden ev elektroniğine kadar birçok gömülü sistemde karşımıza çıkıyor.
Linux, bir öğrencinin kişisel projesi olarak başladığı yolculuğunda bugün küresel teknoloji ekosisteminin en kritik unsurlarından biri hâline geldi.
