Gartner: Yapay Zekâ 2030’a Kadar İş Kaybından Fazla Yeni İstihdam Yaratacak
Gartner, yapay zekânın 2030 yılına kadar dünya genelinde 8,9 milyon işi ortadan kaldırırken 10,6 milyon yeni iş yaratacağını öngörüyor. Barcelona’da düzenlenen Gartner IT Symposium/Xpo 2026 etkinliğinde açıklanan tahminler, küresel istihdamda net 1,7 milyon kişilik artışa işaret ediyor. Yeni işlerin yaklaşık yüzde 89’unun teknoloji sektöründe ortaya çıkması beklenirken geleneksel programlama pozisyonlarının gerilemesi, yazılım alanındaki mesleklerin dönüşümünü hızlandırıyor.
Teknoloji Sektörü, Yapay Zekâ Kaynaklı İstihdam Artışına Öncülük Edecek
Gartner’ın yeni raporu, yapay zekânın iş gücü üzerindeki etkisinin yalnızca çalışanların yerini alan otomasyonla sınırlı kalmayacağını ortaya koyuyor. Araştırma şirketi, 2030’a kadar 10,6 milyon yeni pozisyonun ortaya çıkacağını, 8,9 milyon mevcut pozisyonun ise ortadan kalkacağını tahmin ediyor. İki gelişme arasındaki fark, küresel ölçekte 1,7 milyon net yeni istihdam anlamına geliyor.
Teknoloji sektörü, öngörülen büyümenin en büyük bölümünü oluşturuyor. Gartner, bu alanda 1,5 milyon net yeni iş pozisyonu açılacağını hesaplıyor. Böylece küresel net istihdam artışının yaklaşık yüzde 89’u teknoloji alanından kaynaklanacak. Gartner Seçkin Başkan Yardımcısı Analisti Helen Poitevin, şirketlerin yapay zekâyı operasyonlarını yeniden tasarlamak, iş gücüyle teknoloji arasındaki dengeyi değiştirmek ve rekabet güçlerini korumak için bir araç olarak değerlendirdiğini belirtiyor.
Poitevin’in değerlendirmesine göre yazılım ile teknoloji hizmetleri alanı, yapay zekânın ortadan kaldırdığı pozisyonlardan daha fazla yeni iş yaratmaya başladı. Gartner, bu eğilimin önümüzdeki dönemde daha da belirginleşmesini bekliyor. Şirketin tahminleri, yapay zekâ kaynaklı yaklaşık 2 milyon yeni pozisyona karşılık 402 bin iş kaybı yaşanabileceğini gösteriyor.
Teknoloji sektöründeki iş artışı, bütün meslek gruplarının aynı ölçüde büyüyeceği anlamına gelmiyor. Gartner, klasik bilgisayar programcısı pozisyonlarının gerilediğini, buna karşılık yazılım mühendisliği ve yapay zekâ mühendisliği alanlarında talebin yükseldiğini belirtiyor. Şirketler, yapay zekâ sistemlerini yöneten, ajanlar arasında görev dağılımı yapan ve bu araçları belirli iş hedefleri doğrultusunda çalıştıran uzmanlara daha fazla ihtiyaç duyuyor.
Poitevin, teknoloji şirketlerinin yalnızca kod üreten çalışanlar aramadığını vurguluyor. Kurumlar, yapay zekâ sistemlerini güvenli biçimde ölçeklendirebilen, doğru hedeflere yönlendirebilen ve performanslarını sürekli denetleyebilen çalışanlara ihtiyaç duyuyor. Gartner analisti, bu değişimin bilgisayar bilimi eğitimi alan kişiler için yeni kariyer fırsatları oluşturabileceğini ifade ediyor.
Yeni dönemde yazılım geliştirme becerilerinin değeri de farklı bir ölçüte göre şekilleniyor. Poitevin, çalışanların belirli bir programlama dilini bilmesinden çok, işletmelerin karşılaştığı sorunları analiz ederek uygun yazılım çözümlerine dönüştürme yeteneğinin önem kazanacağını söylüyor. Uzmanlaşmak isteyen çalışanların belirli bir sektöre veya iş alanına odaklanması da kariyer seçeneklerini güçlendirebilir.
Yapay zekâ kaynaklı istihdam artışı yalnızca yazılım geliştirme ve dijital hizmetlerle sınırlı kalmıyor. Şirketlerin artan işlem gücü ihtiyacı, veri merkezleri ile fiziksel teknoloji altyapısına yönelik yatırımları hızlandırıyor. Yeni tesislerin inşası, enerji ve ağ sistemlerinin kurulumu, donanımların bakımı gibi faaliyetler de farklı uzmanlık alanlarında çalışan ihtiyacı doğuruyor.
Gartner, veri merkezi yatırımlarının doğrudan teknoloji ekiplerinin dışında da istihdam oluşturduğunu değerlendiriyor. Altyapı projelerinde görev alan inşaat çalışanları, teknik personel ve bakım uzmanları, yapay zekâ ekonomisinin dolaylı istihdam etkisinden yararlanıyor. Böylece yapay zekâ yatırımları, yazılım sektörünün ötesine uzanan bir ekonomik hareketlilik yaratıyor.
Gartner’ın tahminlerinde öne çıkan sorunlardan biri, yeni iş arayan çalışanların karşılaştığı işe alım gecikmeleri. Şirketler, yapay zekânın bazı görevleri üstlenebileceği beklentisiyle yeni pozisyon açma kararlarını erteliyor. Gartner, bu yaklaşım nedeniyle dünya genelinde 5 milyondan fazla kişinin işe giriş sürecinin gecikmesini bekliyor. İlk kariyer deneyimini kazanmak isteyen yeni mezunlar ile giriş seviyesi çalışanlar, söz konusu değişimden özellikle etkileniyor.
Poitevin, şirketlerin yapay zekâ sistemlerinin gerçek kapasitesini zaman zaman olduğundan yüksek değerlendirdiğini söylüyor. Kurumlar, otomasyonun çalışan ihtiyacını karşılayacağını düşünerek işe alımları erteleyebiliyor. Ancak yapay zekâ araçlarının beklenen performansa ulaşamaması veya mevcut çalışanların iş yükünü sürdürememesi, ilerleyen dönemde yeni işe alım dalgalarını beraberinde getirebilir. Gartner analisti, bu süreci düzeltici işe alımlar olarak tanımlıyor.
Gartner, yöneticilerin yapay zekâ dönüşümünden en fazla etkilenme riski taşıyan çalışanları önceden belirlemesini öneriyor. Kurumlar, bu çalışanlara yönelik eğitim, görev değişikliği ve kariyer desteği gibi stratejiler geliştirerek geçiş sürecinin etkilerini azaltabilir.
Gartner’ın yeni tahminleri, şirketin 2025 sonunda paylaştığı önceki analizlerle de örtüşüyor. Araştırma şirketi, 2028’e kadar her yıl yaklaşık 32 milyon işin yeniden yapılandırılacağını, tasarlanacağını veya farklı görevlerle birleştirileceğini öngörmüştü. Bu değişim, çalışanların sorumluluklarının ve kurumların iş gücü planlarının yeniden şekillenmesine yol açacak.
Gartner, yapay zekânın istihdam üzerindeki etkisini toplu bir işsizlik dalgasından ziyade mesleklerin dönüşümü olarak değerlendiriyor. Geleneksel programlama görevlerinin azalması, yeni mühendislik ve yapay zekâ uzmanlıklarının büyümesiyle aynı dönemde gerçekleşiyor. Bu nedenle teknoloji çalışanlarının kariyerlerini koruması, yalnızca kodlama bilgisine değil, iş süreçlerini anlama, yapay zekâ sistemlerini yönetme ve teknik çözümleri gerçek ihtiyaçlarla eşleştirme becerilerine de bağlı olacak.
