Avrupa Uzay Ajansı’nın yürüttüğü Proba-3 misyonu kapsamında uzaya gönderilen iki küçük uydu, ilk yapay güneş tutulmalarını başarıyla gerçekleştirdi. Elde edilen görüntüler pazartesi günü Paris Havacılık Fuarı’nda kamuoyuyla paylaşıldı.
Güneşin Taç Küresi Saatlerce Gözlemlendi
Geçtiğimiz yıl sonunda fırlatılan Proba-3 uyduları, mart ayından bu yana toplamda on başarılı tutulma simülasyonu gerçekleştirdi. Uydulardan biri, güneşi tam olarak kapatacak şekilde konumlanırken diğer uydu güneşin taç küresi olarak bilinen dış atmosferini gözlemliyor. Normalde yalnızca doğal tutulmalarda birkaç dakika görülebilen bu yapı, bu görev sayesinde saatlerce incelenebiliyor.
Kraliyet Belçika Gözlemevi’nden bilim insanı Andrei Zhukov, en uzun yapay tutulmanın beş saat sürdüğünü belirtti. Temmuz ayında başlayacak bilimsel gözlemlerle bu sürenin altı saate kadar çıkması hedefleniyor.
Uydular, Dünya’nın binlerce kilometre üzerinde sadece 150 metre arayla ve milimetre hassasiyetinde hareket ediyor. Her biri yaklaşık 1.5 metre büyüklüğünde olan bu küp uydular, GPS, yıldız izleyiciler, lazerler ve radyo bağlantıları sayesinde otonom olarak yön buluyor. Güneşin kenarlarına en yakın alanlardaki korona yapılarının görüntülenebilmesi için bu hassaslık büyük önem taşıyor.
Başarıyla tamamlanan görev, güneş gözlemleri açısından yeni bir dönemin habercisi olarak görülüyor. Daha önceki benzer görevlerde, güneşi örten disk ve teleskop aynı araçta yer alıyordu. Proba-3’ün farkı, bu iki sistemin ayrı uydularda bulunması ve aralarında mesafe olması. Bu sayede güneşin kenar bölgelerine ait daha detaylı veriler elde ediliyor.
Zhukov, ilk sonuçların özel bir görüntü işleme gerektirmeden güneşin koronasını net şekilde ortaya koyduğunu söyledi. Bu durum, bilim dünyasında büyük heyecan yarattı. İki yıllık görev süresince toplamda yaklaşık 200 yapay tutulma ve 1.000 saatin üzerinde tam kararma süresi planlanıyor. Bu süre, doğal tutulmalarda elde edilebilecek sürenin kat kat üzerinde.
Güneşin korona tabakası, bilim insanlarının en çok merak ettiği bölgelerden biri olmaya devam ediyor. Bu alan, güneş yüzeyinden çok daha sıcak olmasıyla dikkat çekiyor. Koronal kütle atımları sırasında milyarlarca ton plazma ve manyetik alan uzaya savrulabiliyor. Bu olaylar, yeryüzünde manyetik fırtınalara ve beklenmedik bölgelerde kuzey ışıklarına yol açabiliyor. Proba-3 gibi görevler sayesinde bu karmaşık süreçlerin daha iyi anlaşılması bekleniyor.
