Avrupa Komisyonu Oracle’ın Lisanslama Uygulamalarını İncelemeye Hazırlanıyor

Avrupa Komisyonu, Oracle’ın kurumsal yazılım lisanslama uygulamalarını olası bir rekabet soruşturmasının öncesinde incelemeye başlamış olabilir. Avrupa Birliği’nin yürütme organının üçüncü taraflardan Oracle’ın lisanslama politikaları hakkında görüş topladığı öne sürülürken gelişme, Komisyonun SAP ile yürüttüğü sürecin ardından kurumsal yazılım sektöründeki rekabet uygulamalarına yönelik denetimi genişletebileceği beklentisini güçlendiriyor. Avrupa Komisyonu şu aşamada herhangi bir şirket hakkında resmî soruşturma bulunmadığını belirtirken Oracle’ın Java lisansları ile Uzatılmış Lisans Anlaşması gibi uygulamaları geçmişte sektör temsilcilerinin eleştirilerine konu olmuştu.

Avrupa Komisyonu SAP Kararının Ardından Sektörü İzliyor

Brüksel’deki incelemenin odağında, kurumsal yazılım sağlayıcılarının müşteriler üzerindeki lisanslama koşulları ile bakım hizmetleri alanındaki rekabet etkileri bulunuyor. Avrupa Komisyonu, SAP hakkında yürüttüğü incelemeyi temmuz ayında şirketin yasal olarak bağlayıcı taahhütler sunmasını kabul ederek sonlandırmıştı. SAP, yeniden etkinleştirme ücretlerini kaldırmayı, eski sistemlere yönelik bakım ücretlerini düşürmeyi ve müşterilerin alternatif destek seçeneklerine erişimini kolaylaştırmayı kabul etmişti.

SAP sürecinin temelinde, şirketin şirket içi ERP yazılımlarına yönelik bakım ve destek pazarında rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığına ilişkin endişeler yer alıyordu. Avrupa Komisyonu, özellikle müşterilerin eski SAP sistemlerinde üçüncü taraf destek sağlayıcılarına yönelmesini zorlaştırabilecek uygulamaları incelemişti. SAP tarafından verilen taahhütlerin kabul edilmesiyle birlikte müşterilerin eski kurumsal yazılımlar için üretici dışındaki destek seçeneklerini değerlendirmesinin önündeki bazı mali engeller azaltıldı.

Kurumsal yazılım müşterileri açısından bakım lisansları, yazılımın ilk satın alma bedelinden farklı bir maliyet kalemi oluşturuyor. Büyük şirketler eski ERP sistemlerini kısa sürede değiştiremediği için üretici desteğinin fiyatı ile alternatif destek sağlayıcılarının sunduğu hizmetler arasındaki rekabet, toplam BT harcamalarında önemli bir rol oynuyor.

Oracle’ın lisanslama uygulamalarına yönelik eleştirilerin önemli bir bölümü Java ekosistemindeki ticari modelden kaynaklanıyor. Oracle, Sun Microsystems satın almasının ardından Java üzerindeki ticari hakları devralırken OpenJDK referans uygulaması açık kaynak olarak gelişmeye devam etti. Şirketler ise Oracle tarafından sunulan ticari Java geliştirme kitleri, çalışma ortamları ile teknik destek hizmetleri için farklı lisans seçeneklerini kullanabiliyor.

Oracle, Ocak 2023’te Java SE Universal Subscription modelini duyurarak masaüstü bilgisayarlar, sunucular ve bulut ortamlarında Java SE lisanslama ile desteği aylık abonelik altında toplamayı hedefledi. Sektördeki lisans uzmanları ise yeni modelin bazı şirketlerde yalnızca Java kullanan çalışanların sayısına göre değil toplam çalışan sayısına bağlı maliyet yaratabileceğini belirtti.

Gartner’ın değerlendirmelerine göre çalışan başına ücretlendirme modeli, eski lisanslama yaklaşımına kıyasla iki ila beş kat daha pahalı hale gelebiliyordu. Oracle Java lisanslama modeli bu nedenle özellikle Java kullanımının sınırlı olduğu ancak geniş çalışan kadrosuna sahip işletmeler açısından maliyet hesaplarının yeniden yapılmasını gerektirdi.

Oracle’ın Unlimited License Agreement modeli de kurumsal müşterilerin lisans yönetiminde tartıştığı diğer başlıklardan biri oldu. Lisans danışmanları, sınırsız kullanım yaklaşımının bazı şirketlerde alternatif yazılımlara geçiş maliyetini yükseltebileceğini ve sağlayıcı bağımlılığını artırabileceğini savunurken Oracle modeli esnek kullanım koşulları ile maliyet avantajı sunduğunu belirtiyor.

Avrupa Komisyonunun üçüncü taraflardan görüş toplaması, tek başına resmî rekabet soruşturmasının başladığı anlamına gelmiyor. Komisyon sözcüsü, SAP dosyasının tamamlandığını ve sektördeki olası rekabete aykırı uygulamalar ile kötüye kullanım iddialarının izlenmeye devam edeceğini belirtirken şu aşamada herhangi bir şirket hakkında resmî soruşturma bulunmadığını açıkladı.

Oracle hakkında ileride resmî bir soruşturma açılması halinde incelemenin kapsamı, lisans sözleşmelerinin müşterilerin alternatif sağlayıcılara geçişini ne ölçüde etkilediğinden bakım hizmetlerinin fiyatlandırılmasına kadar genişleyebilir. AB rekabet hukuku açısından temel soru, büyük bir yazılım sağlayıcısının pazar gücünü kullanarak müşterilerin alternatif ürün veya hizmetlere erişimini zorlaştırıp zorlaştırmadığı olacaktır.

SAP dosyasındaki gelişme, özellikle eski kurumsal sistemlerini kullanmaya devam eden şirketler açısından üçüncü taraf bakım pazarının önemini artırıyor. SAP’nin bazı eski ürünleri için üretici desteğinin 2027’de sona erecek olması, şirketleri doğrudan yeni sistemlere geçiş ile bağımsız destek seçenekleri arasında karar vermeye zorlarken benzer lisanslama tartışmalarının Oracle gibi diğer büyük sağlayıcılara yönelmesi sektör genelindeki sözleşme koşullarını yeniden gündeme taşıyabilir.

Oracle açısından olası bir AB incelemesinin sonuçları yalnızca Java abonelikleriyle sınırlı kalmayabilir. Avrupa Komisyonu kurumsal yazılım pazarındaki lisanslama uygulamalarını daha geniş bir rekabet çerçevesinde ele alırsa büyük teknoloji sağlayıcılarının sözleşme tasarımlarını, bakım ücretlerini ve müşterilerin alternatif hizmetlere geçiş koşullarını yeniden değerlendirmesi gerekebilir. Avrupa’daki kurumsal yazılım müşterileri de böyle bir süreçte lisans sözleşmelerini yalnızca fiyat açısından değil çıkış koşulları, üçüncü taraf desteği ve uzun vadeli sağlayıcı bağımlılığı açısından daha ayrıntılı inceleyebilir.