Yapay zekâ şirketi Anthropic ile yazarlar ve yayınevleri arasında yürütülen telif hakkı davasında önemli bir dönüm noktası yaşandı. ABD’deki federal mahkeme, yaklaşık 1,5 milyar dolarlık toplu uzlaşmayı resmen onayladı. Karar, telif hakkıyla korunan eserlerin yapay zekâ modellerinin eğitiminde kullanılmasına ilişkin tartışmaları sona erdirmese de sektördeki en büyük tazminat anlaşmalarından biri olarak kayıtlara geçti.
Mahkeme Korsan Kitapların Kullanımını Hukuka Aykırı Buluyor
Dava sürecinde ABD Kuzey Kaliforniya Bölge Mahkemesi Yargıcı William Alsup, Anthropic’in milyonlarca telif hakkıyla korunan kitabı indirerek dijital arşiv oluşturduğunu tespit etti. Mahkeme, şirketin satın aldığı basılı kitapları dijital ortama aktarmasını hukuka uygun değerlendirirken, Library Genesis ve Pirate Library Mirror gibi korsan kaynaklardan indirilen eserlerin kullanımının telif hakkı ihlali oluşturduğuna hükmetti.
William Alsup’un emekliliğinin ardından dosyayı devralan Yargıç Araceli Martinez-Olguin, daha önce ön onay verilen uzlaşmayı kesin olarak kabul etti. Böylece Anthropic’in dava kapsamındaki hak sahiplerine ödeme yapmasının önü açılmış oldu.
Mahkeme kararı kapsamında yaklaşık 500 bin eser için hak sahiplerine ödeme yapılacak. Uzlaşma şartlarına göre eser başına 3 bin dolar dağıtılacak ve ödemeler yazarlar ile yayınevleri arasında hak sahipliği oranına göre paylaşılacak.
Toplam büyüklüğü 1,5 milyar dolara ulaşan uzlaşma, ABD telif hakkı hukukunda bugüne kadar görülen en yüksek tutarlı anlaşmalardan biri olarak değerlendiriliyor. Buna rağmen birçok yazar ve içerik üreticisi, kararın telif hakları açısından kesin bir kazanım anlamına gelmediğini savunuyor.
Davanın en dikkat çekici yönü ise mahkemenin yapay zekâ eğitimi konusundaki değerlendirmesi oldu. William Alsup, telif hakkıyla korunan metinlerin yapay zekâ modelini eğitmek amacıyla kullanılmasının belirli koşullarda “adil kullanım” kapsamında değerlendirilebileceğine karar verdi.
Ancak mahkeme, bu değerlendirmenin eserlerin elde edilme yöntemini kapsamadığını özellikle vurguladı. Başka bir ifadeyle yapay zekâ eğitiminin hukuki niteliği ile korsan içerik indirilmesi iki ayrı konu olarak ele alındı. Anthropic’in korsan kaynaklardan kitap indirmesi nedeniyle jürili yargılama riskiyle karşı karşıya kalmasının ardından uzlaşmayı kabul ettiği belirtiliyor.
Karar yalnızca bu davaya ilişkin olduğundan ABD genelinde bağlayıcı emsal niteliği taşımıyor. Google, Meta, OpenAI ve Midjourney gibi şirketlere karşı açılan benzer telif hakkı davaları ise farklı mahkemelerde devam ediyor. Son olarak Hachette, Cengage, Elsevier ve çeşitli yazarların da aralarında bulunduğu yeni bir grup, Gemini yapay zekâ modelinin telif hakkıyla korunan eserlerle eğitildiği iddiasıyla Google’a karşı toplu dava açtı.
