TEI, KIZILELMA’da kullanılması planlanan TF6000 turbofan motorunun ilk teslimatlarını 2026 yılının sonu ile 2027’nin başı arasında gerçekleştirmeyi hedefliyor. TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit’in açıklamasına göre GÖKBEY helikopterinin milli motoru TEI-TS1400 için sekiz ayrı motor üzerinde eş zamanlı sertifikasyon testleri yürütülüyor. Şirket, TF6000’in ardından daha yüksek itki üreten TF10000 motorunu 2027 yılı bitmeden ilk kez çalıştırmayı planlıyor.
TEI-TS1400 Sertifikasyonunda Sekiz Motor Aynı Anda Test Ediliyor
TUSAŞ Motor Sanayii (TEI), GÖKBEY helikopterinde kullanılacak TEI-TS1400 motorunun seri üretime geçişi için sertifikasyon çalışmalarını sürdürüyor. Motor, daha önce GÖKBEY üzerinde gerçekleştirilen uçuş testlerinde görev aldı. TEI Genel Müdürü Mahmut Faruk Akşit, motorun uçuş olgunluğuna ulaştığını belirtirken operasyonel kullanıma geçişte tip sertifikasının tamamlanması gerektiğini ifade etti.
Sertifikasyon takviminde sekiz farklı motorun paralel olarak sınanması, test süreçlerinin eş zamanlı ilerlemesini sağlıyor. Denetleyici kurumun gözetiminde yürütülen çalışmalar, motorun farklı çalışma koşullarındaki güvenilirliğini, performansını ve uçuşa elverişlilik gerekliliklerini kapsıyor. TEI-TS1400 sertifikasyon sürecinin tamamlanmasıyla GÖKBEY’in milli motorla seri üretim ve teslimat aşamasına geçmesi hedefleniyor.
TEI-TF6000, Türkiye’nin yerli jet motoru geliştirme çalışmalarında insansız hava araçlarına yönelik önemli bir aşamayı temsil ediyor. Şirket, motorun çalıştırma faaliyetlerini ve farklı teknik testlerini tamamlayarak uçuş olgunluğu seviyesine ulaştığını değerlendiriyor. Geliştirilen milli turbofan motor, özellikle BAYKAR tarafından yürütülen KIZILELMA projesinin motor tedarik planında yer alıyor.
Mahmut Faruk Akşit’in paylaştığı takvime göre TEI, herhangi bir teknik aksaklık yaşanmaması durumunda ilk TF6000 motorlarını 2026’nın son aylarında veya 2027’nin ilk döneminde BAYKAR’a teslim edecek. İlk teslimatın ardından BAYKAR mühendisleri, motoru platformun geliştirme ve entegrasyon faaliyetlerinde kullanacak. TF6000 motor teslimatı, KIZILELMA’nın uçuş testleri ile yerli güç grubu çalışmalarının birbirine daha fazla yaklaşmasını sağlayacak.
TEI, TF6000’in ardından daha yüksek itki sınıfında konumlanan TF10000 üzerinde de geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. Şirketin planlaması, motorun ilk çalıştırma faaliyetinin 2027 yılı sona ermeden gerçekleştirilmesine dayanıyor. TF10000 turbofan projesi, Türkiye’nin farklı hava platformları için daha yüksek güç üreten motor seçenekleri geliştirme çalışmalarının devamını oluşturuyor.
Jet motoru geliştirme sürecinde ilk çalıştırma, motorun bütün geliştirme faaliyetlerinin tamamlandığı anlamına gelmiyor. Mühendisler, çalıştırma sonrasında performans ölçümleri, dayanıklılık kontrolleri, çalışma kararlılığı ve farklı operasyon koşullarına yönelik testleri sürdürüyor. Uçuşa elverişlilik aşamasına ilerleyen motorlarda platform entegrasyonu, yer testleri ve uçuş doğrulaması da ayrı mühendislik faaliyetleri olarak yürütülüyor.
Türkiye’nin havacılık motorları alanındaki çalışmaları, yalnızca hava araçlarının güç ihtiyacını karşılamaya değil, kritik teknolojilerde dışa bağımlılığı azaltmaya da odaklanıyor. GÖKBEY için geliştirilen TEI-TS1400 ile KIZILELMA için planlanan TF6000, farklı motor sınıflarında yürütülen iki ayrı milli havacılık motoru programını temsil ediyor.
Yerli jet motoru geliştirme faaliyetlerinin ilerlemesi, motor tasarımı, malzeme teknolojileri, üretim süreçleri, test altyapısı ve bakım kabiliyetleri açısından da sektöre katkı sağlayacak. Türkiye’nin savunma sanayisi içerisinde TEI ile BAYKAR arasında kurulan teknik iş birliği, platform üreticileriyle motor geliştiricilerinin takvimlerini daha yakın biçimde eşleştirmesini gerektiriyor.
Önümüzdeki dönemde TF6000’in BAYKAR’a teslim edilmesi, KIZILELMA’nın motor entegrasyon sürecindeki önemli aşamalardan biri olacak. GÖKBEY’in tip sertifikası ile TF10000’in ilk çalıştırma hedefi de TEI’nin farklı motor programlarında takip edeceği temel kilometre taşları arasında bulunuyor.
