Alman uzay şirketi Isar Aerospace, ikinci uçuşunda Spectrum roketini alçak Dünya yörüngesine ulaştırarak Avrupa’da tamamen ticari geliştirilen bir fırlatma aracıyla önemli bir ilke imza attı. Norveç’teki Andoya Uzay Üssü’nden gerçekleştirilen uçuşta roket, yaklaşık yedi dakika içinde yörünge hızına ulaşırken beş CubeSat ile bir teknoloji deneyini taşıdı. Başarılı uçuş, Avrupa’nın bağımsız fırlatma kapasitesini artırma hedeflerinde özel şirketlerin rolünü güçlendiren yeni bir aşama oluşturdu.
Spectrum İkinci Uçuşunda Yörüngeye Ulaştı
28 metre uzunluğundaki Spectrum, cumartesi günü TSİ 23.12’de Norveç’in kuzeyinden havalandı. Arktik Dairesi içerisinde bulunan fırlatma merkezinden yükselen iki kademeli araç, uçuşun ilk dakikalarında dokuz Aquila motorunun sağladığı itkiyle atmosferin üst katmanlarına ilerledi. Roket yaklaşık yedi dakika sonra alçak Dünya yörüngesine ulaşarak müşterilere ait yükleri taşıyan ilk başarılı ticari uçuşunu tamamladı.
Isar Aerospace, Spectrum ile ilk yörünge denemesini Mart 2025’te gerçekleştirmişti. İlk uçuşta roket fırlatmadan yaklaşık 20 saniye sonra kontrolden çıkarak düşerken ikinci deneme uçuşun planlanan aşamalarını tamamladı. Bu uçuşta kullanılan Spectrum roketi, beş küçük CubeSat ile bir teknoloji deneyini yörüngeye bıraktı.
Spectrum’ın ilk kademesinde dokuz Aquila motoru görev yapıyor. Propan ile sıvı oksijen kullanan motorlar birlikte çalıştığında 675 kilonewtondan fazla itki üretiyor. İkinci kademe ise yörüngeye çıkışın son bölümünü tek bir Aquila motoruyla gerçekleştiriyor.
Roketin yaklaşık 1 metrik tonluk alçak Dünya yörüngesi taşıma kapasitesi, Spectrum’ı özellikle küçük ve orta ölçekli uydu görevleri için konumlandırıyor. Bu kapasite, ABD merkezli Firefly Aerospace tarafından geliştirilen Alpha ile benzer bir seviyede bulunuyor. Isar Aerospace, ticari operasyonlar olgunlaştığında fırlatma başına 10 milyon ila 15 milyon dolar arasında fiyat hedefliyor.
Avrupa ticari uzay sektörü açısından Spectrum’ın başarısı, yalnızca tek bir roketin yörüngeye ulaşmasından daha geniş bir anlam taşıyor. Avrupa uzun süre büyük ölçüde Arianespace ile Avio gibi devlet destekli şirketlerin fırlatma sistemlerine dayandı. Ariane 6 ile Vega-C Avrupa’nın başlıca fırlatma araçları arasında yer alsa da yüksek operasyon maliyetleri, küresel ticari pazardaki rekabet baskısını artırıyor.
Avrupa Uzay Ajansı, özel şirketlerin fırlatma ekosistemindeki payını artırmak amacıyla European Launcher Challenge programını yürütüyor. Program kapsamında Isar Aerospace geçen ay 197,8 milyon avro değerinde bir sözleşme aldı. Programın temel hedefi, Avrupa’daki ticari fırlatma seçeneklerinin sayısını artırarak kurumların uydu görevlerinde daha geniş bir tedarikçi havuzuna erişmesini sağlamak.
Andoya Uzay Üssü, Avrupa’nın kuzeyinden gerçekleştirilen ticari fırlatma faaliyetleri açısından stratejik bir merkez haline geliyor. Rusya’nın Ukrayna’yı işgalinin ardından Avrupa’nın Soyuz fırlatma araçlarına erişimini kaybetmesi, kıtanın kendi uzay altyapısına duyduğu ihtiyacı artırdı. ABD ile ilişkilerde yaşanan belirsizlikler de bağımsız fırlatma kapasitesini Avrupa’nın uzun vadeli uzay politikası açısından daha önemli bir başlık haline getirdi.
Uzaya bağımsız erişim, Avrupa açısından yalnızca ticari bir rekabet konusu olarak değerlendirilmiyor. Uydular haberleşme, gözlem, navigasyon ve savunma gibi kritik alanlarda kullanıldığı için fırlatma altyapısının kontrol altında tutulması stratejik bir değer taşıyor. Spectrum’ın başarısı da Avrupa’nın küçük uydu görevleri için kendi ticari fırlatma seçeneklerini çeşitlendirme çabasına doğrudan katkı sağlıyor.
Isar Aerospace, tek başarılı uçuşla yetinmek yerine düzenli fırlatma operasyonlarına geçmek için üretim altyapısını genişletiyor. Şirketin hâlihazırda üretim aşamasında beş Spectrum roketi bulunuyor. Münih yakınlarında kurulması planlanan yaklaşık 40 dönümlük yeni tesis ise tam kapasiteye ulaştığında yılda 40 fırlatma aracı üretecek şekilde tasarlanıyor.
Şirketin üretim hedeflerine ulaşması birkaç yıl sürebilir. Seri üretim kapasitesinin yükselmesi, fırlatma sıklığının artmasının yanı sıra roket başına maliyetlerin düşürülmesine de katkı sağlayabilir. Ticari müşteriler açısından daha düzenli fırlatma takvimi, uydu operatörlerinin görev planlamasını kolaylaştıran önemli bir avantaj oluşturabilir.
Isar Aerospace’in uzun vadeli planları Spectrum’ın kapasitesiyle sınırlı kalmıyor. Şirket daha büyük bir fırlatma aracı üzerinde çalışırken yeniden kullanılabilir roket teknolojilerini de gelecek programları arasında tutuyor. Yeniden kullanım alanındaki ilerlemeler, fırlatma maliyetlerinin düşürülmesi açısından Avrupa’nın ABD merkezli rakipleriyle rekabetinde belirleyici bir unsur olabilir.
Avrupa’nın önündeki temel aşama, yörüngeye ulaşan ilk ticari roket başarısını sürdürülebilir bir operasyon modeline dönüştürmek olacak. Isar Aerospace’in sonraki uçuşları, üretim kapasitesinin artışıyla birlikte şirketin ticari müşterilere düzenli hizmet sunma kabiliyetini ve Avrupa’nın özel fırlatma pazarındaki konumunu belirleyecek.
