Yapay Zekâ Sohbet Robotları Kadınlara ve Azınlıklara Daha Düşük Maaşlar Öneriyor
Cornell Üniversitesi tarafından yayınlanan yeni bir araştırma, sohbet robotlarının maaş pazarlığı sırasında kadınlara ve azınlıklara sistematik olarak daha düşük ücretler önerdiğini ortaya koydu. Çalışma, büyük dil modellerinin kullanıcı profiline göre taraflı tavsiyelerde bulunduğunu gösteriyor.
Kadınlar Aynı İş İçin Daha Az Ücretle Yetinmeye Teşvik Ediliyor
Almanya’daki Würzburg-Schweinfurt Uygulamalı Bilimler Teknik Üniversitesi’nden Prof. Ivan P. Yamshchikov liderliğindeki araştırma ekibi, farklı kimlik özelliklerine sahip kurgusal karakterler yarattı. Ardından bu karakterler üzerinden popüler sohbet botlarıyla maaş pazarlığına yönelik testler yaptı.
Sonuçlara göre kadınlara, erkeklerle aynı niteliklere sahip olmalarına rağmen sistematik biçimde daha düşük başlangıç ücretleri önerildi. Örneğin Denver’da kıdemli bir tıbbî pozisyona başvuran bir erkek için tavsiye edilen maaş 400.000 dolar olurken, aynı koşullardaki bir kadına yalnızca 280.000 dolar önerildi. Bu fark yalnızca cinsiyet temelli bir önyargıdan kaynaklandı.
Araştırma yalnızca cinsiyetle sınırlı kalmadı. Azınlık gruplarına ve mülteci statüsündeki adaylara da benzer biçimde daha düşük maaş önerileri sunuldu. Ekip, ismin bile bu tür önyargıları tetikleyebileceğini vurguladı. Kullanıcının ırkı, cinsiyeti ya da etnik kökeni doğrudan belirtilmese bile, sohbet robotlarının geçmiş oturumlardan öğrendiği bilgiler aracılığıyla bu tür ayrımlara gidebildiği aktarıldı.
Gençler Sohbet Botlarını Sosyal Rehber Olarak Görüyor
Aynı dönemde yayınlanan başka bir araştırma, gençlerin sohbet robotlarına olan güvenini gözler önüne serdi. Common Sense Media tarafından 2025 Mayıs’ında ABD’de yapılan bir araştırma, 13-17 yaş arası gençlerin yarısından fazlasının ChatGPT üzerinden sosyal beceriler, ilişki tavsiyeleri ve çatışma çözümü gibi konularda yardım aldığını ortaya koydu. Katılımcıların yüzde 40’ı, öğrendiklerini gerçek hayatta da uyguladığını söyledi. Bu da sohbet botlarının yalnızca bilgi değil, davranış şekli üzerinde de etkili hâle geldiğini gösteriyor.
Uzmanlar, sohbet sistemlerinin yaygınlaşmasıyla birlikte bu teknolojilere körü körüne güvenmenin ciddi sonuçlar doğurabileceği uyarısında bulunuyor. Özellikle işe alım, maaş pazarlığı ve finansal kararlar gibi konularda verilen taraflı öneriler, toplumsal eşitsizlikleri derinleştirebilir. Araştırma, dil modellerinin eğitildiği verilerdeki önyargıların sonuçlara doğrudan yansıdığını kanıtladı. Bu nedenle kullanıcıların, aldığı tavsiyelerin içerdiği örtük mesajları da sorgulaması gerekiyor.
