Yapay Zekâ Arkadaşları Çocukların Sosyal Dünyasını Yeniden Şekillendiriyor
Ekranlar, çocukların zamanını uzun süredir belirliyor. Son dönemde yapay zekâ destekli sohbet uygulamaları, çocukların arkadaşlık anlayışına da doğrudan temas ediyor. Uzmanlar, insan gibi konuşan bu dijital karakterlerin çocuklar için yeni bir hayalî arkadaş rolü üstlendiğini söylüyor.
Yapay Zekâ Arkadaşları İnsan İlişkilerinin Yerini Alıyor
Araştırmacılar, çocukların en çok insan gibi hissettiren yapay zekâ etkileşimlerini talep ettiğini belirtiyor. Center for Brain, AI and Child Direktörü Pilyoung Kim, bu yaklaşımın ciddi riskler taşıdığını ifade ediyor. Kim’e göre bazı yapay zekâ mesajları, çocuklara gerçek ilişkilerden daha iyi bir bağ sunduğu izlenimini veriyor. Uzmanlar, bu algının çocukların aile bireylerinden ya da yakın çevreden uzaklaşmasına yol açabildiğini aktarıyor.
Pilyoung Kim, en olumsuz senaryoda duygusal sorun yaşayan bir çocuğun bir uzmana ya da sevgi dolu bir yetişkine değil, yapay zekâya yöneldiğini söylüyor. Uzmanlar, yapay zekânın empati kuruyor gibi görünen dilinin çocuklar üzerinde güçlü bir etki yarattığını vurguluyor.
Aileler için çevrim içi güvenlik hizmeti sunan Aura, yayımladığı The State of the Youth 2025 raporunda yapay zekâyı “yeni hayalî arkadaş” olarak tanımlıyor. Rapora göre çocukların yüzde 42’si yapay zekâyı arkadaşlık amacıyla kullanıyor. Veriler, bu sohbetlerin üçte birinden fazlasının şiddet içerikli bir yöne kaydığını gösteriyor. Araştırma, şiddet içeren görüşmelerin yarısında cinsel rol yapma unsurlarının yer aldığını ortaya koyuyor.
Bazı ebeveynler, yapay zekâ uygulamalarının çocuklardan faydalandığını savunuyor. ABD’de bir ailenin Kongre’de verdiği ifade, bu tartışmayı büyüttü. Aile, 16 yaşındaki çocuklarının ölümünde yapay zekâ arkadaşlık uygulamalarının etkisi bulunduğunu öne sürdü. Teksas’ta yaşayan bir anne ise Character.AI’ye karşı dava açtı. Anne, uygulamanın çocuğunu uygunsuz içeriklerle yönlendirdiğini iddia etti.
OpenAI, ebeveyn denetimleri üzerinde çalıştığını açıkladı. Şirket sözcüsü Gaby Raila, reşit olmayan kullanıcılar için kriz hatlarının görünür hâle getirildiğini ve hassas içeriklere yönelik yanıtların sınırlandığını bildirdi. Character.AI cephesinde ise yaş doğrulama teknolojilerinin kullanıldığı ifade edildi. Şirket yetkilileri, 18 yaş altı kullanıcıların özel bir deneyime yönlendirildiğini aktarıyor.
InnovateEdu CEO’su Erin Mote, küçük yaştaki çocukların yoğun ebeveyn gözetimi olmadan sohbet botları kullanmasını doğru bulmadığını söylüyor. Mote, mevcut güvenlik standartlarının çocuklar için yeterli seviyede olmadığını dile getiriyor.
Uzmanlar, yapay zekâ arkadaşlarının duygusal bağ kurma amacıyla tasarlandığını hatırlatıyor. Büyük dil modelleri, yardımsever bir üslup benimsediği için sıradan sorular bile kişisel bir sohbet havası taşıyabiliyor. Uzmanlara göre bu durum, çocukların karşısındaki varlığın bir yazılım olduğunu unutmasına yol açabiliyor.
