Rusya’nın Starlink Rakibi Rassvet İlk Fırlatmalarda Yörünge Sorunuyla Karşılaştı

Rusya’nın Starlink’e alternatif oluşturmak için geliştirdiği Rassvet uydu internet ağı, haziranda gönderilen 16 uydunun planlanan çalışma yörüngesine ulaşamamasıyla ciddi bir teknik sorunla karşılaştı. Uydu takip verileri, Rassvet uydularının yaklaşık 870 kilometrede çalışması planlanırken grubun önemli bölümünün 300 ila 400 kilometre bandında kaldığını gösteriyor. Bureau 1440 tarafından geliştirilen ağın 2027’ye kadar 250, 2035’e kadar 900 operasyonel uyduya ulaşma hedefi bulunurken mevcut yörünge sorunları projenin genişleme takvimini zorlaştırabilir.

Rassvet Uyduları Hedeflenen İrtifaya Çıkamadı

Uydu takip platformu N2YO üzerindeki verileri inceleyen Institute for the Study of War (ISW), haziran ayında fırlatılan ikinci Rassvet grubundaki 16 uydunun hedeflenen çalışma yüksekliğine çıkamadığını belirtiyor. Rassvet ağı için yaklaşık 870 kilometrelik yörünge öngörülürken çok sayıda uydunun 300 ila 400 kilometre arasında hareket etmesi sistemin planlanan mimariden önemli ölçüde uzaklaştığını gösteriyor. Takip verileri bazı araçların irtifa kaybetmeye devam ettiğini ortaya koyarken iki uydunun atmosferik yeniden giriş aşamasına yaklaşması operasyonel kayıpların artabileceğine işaret ediyor.

Alçak Dünya yörüngesinde 300 ila 400 kilometre seviyelerinde bulunan bir uydu, daha yüksek yörüngedeki bir araca kıyasla atmosferin seyrek de olsa mevcut olduğu katmanlardan daha fazla etkileniyor. Atmosferik sürükleme uydunun hızını azaltarak yörüngesinin zaman içinde aşağı çekilmesine neden olurken araçtaki itki sistemi yörünge düzeltmeleri için daha fazla yakıt tüketebiliyor. Rassvet uyduları hedeflenen irtifaya çıkamadığında daha sık manevra ihtiyacı doğması, görev süresinin kısalması veya bazı araçların erken kaybedilmesi gibi sonuçlar ortaya çıkabilir.

İlk Rassvet grubunun mart ayındaki konuşlandırmasında da benzer bir tablo ortaya çıkmıştı. İlk 16 uydudan 12’si planlanan yüksekliğe ulaşabilirken Object 4 adıyla tanımlanan uydulardan biri haziran ayında yörüngeden çıktı. İki ayrı fırlatmada yaşanan irtifa sorunları, Rassvet projesinin yalnızca uydu sayısını artırma hedefinden ibaret olmadığını gösterirken her fırlatmanın operasyonel ağın kullanılabilirliğine doğrudan katkı sağlaması gerekiyor.

Ukrayna üzerinde kesintisiz kapsama sağlamak için Rassvet ağının yaklaşık 200 ila 300 aktif uyduya ihtiyaç duyacağı ISW tarafından değerlendiriliyor. Kullanıcı terminalinin görüş alanından çıkan bir uydunun yerini başka bir aracın alması gerektiği için uydu internet sistemleri yalnızca toplam araç sayısına değil uyduların yörüngedeki konumlarına da dayanıyor. Rassvet’in mevcut uydu sayısı ise geniş ve sürekli kapsama sağlayacak ölçeğin oldukça altında kalıyor.

Rusya’nın mevcut Rassvet altyapısı, kullanıcı bağlantılarının gün boyunca kesintisiz kalacağı yoğun bir uydu ağı sunmuyor. ISW değerlendirmesinde sistemin günde iki ayrı kapsama penceresi sağlayabildiği ve her pencerenin 90 dakikaya kadar sürebildiği belirtiliyor. Kullanıcının bulunduğu bölgenin üzerinden uydu geçişi sona erdiğinde yeni bir aracın bağlantıyı devralmaması, mevcut altyapının geleneksel sabit internet hizmetleriyle aynı sürekliliği sunamadığını ortaya koyuyor.

Bir uydu internet ağı için operasyonel süreklilik, yörünge düzlemlerinin doğru biçimde oluşturulmasını gerektiriyor. SpaceX’in Starlink sistemi binlerce uydudan oluşan geniş bir takımyıldız kullanarak farklı bölgelerdeki terminaller arasında bağlantı aktarımını sürdürüyor. Rassvet’in de benzer bir kullanıcı deneyimine ulaşabilmesi için yalnızca yeni uydular göndermesi değil, araçların planlanan yörüngelere doğru biçimde yerleştirilmesi ve görev süresince konumlarının korunması gerekiyor.

Moskova’da Bureau 1440 tarafından yürütülen Rassvet projesi, uzun vadede 900 uyduluk bir uydu internet takımyıldızı kurmayı amaçlıyor. Şirketin 2027 hedefi 250 operasyonel uyduya ulaşmak olurken 2035 için belirlenen 900 araçlık hedef çok daha geniş bir kapsama alanı oluşturmayı amaçlıyor. İlk iki konuşlandırmada yaşanan yörünge problemleri ise hedeflenen uydu sayısına ulaşmanın tek başına yeterli olmayacağını gösteriyor.

Bureau 1440’ın önündeki temel teknik başlıklardan biri, fırlatılan uyduların planlanan yörüngelere güvenilir şekilde aktarılması olacak. Bir fırlatma aracından ayrılan uydu, nihai çalışma yörüngesine doğrudan yerleşemediğinde kendi itki sistemleriyle yörünge yükseltme veya düzeltme manevraları gerçekleştirebiliyor. Uydu başına gereken yakıt miktarı, itki kapasitesi ve yörünge transfer süresi arttıkça operasyonun maliyeti ile görev planlaması da daha karmaşık bir hâle geliyor.

Rassvet’in 250 operasyonel uydu hedefi açısından her fırlatmanın verimliliği kritik önem taşıyor. Fırlatılan araçların bir bölümünün hedef irtifaya ulaşamaması, şirketin aynı operasyonel kapasiteye erişmek için planlanandan daha fazla uydu göndermesine yol açabilir. Yörüngeden erken çıkan araçlar da takımyıldızın büyüme hızını düşürerek yeni fırlatmalar için daha yüksek bir tempo gerektirebilir.

Rusya’nın kendi uydu internet altyapısını geliştirmesinde Starlink erişiminin sınırlandırılması önemli bir stratejik faktör oluşturuyor. SpaceX’in Ukrayna’daki kullanım koşullarına ilişkin uygulamaları, Moskova açısından yabancı bir uydu iletişim sistemine bağımlılığın oluşturabileceği operasyonel riskleri daha görünür hâle getirdi. Rusya’nın Starlink’e alternatif arayışını hızlandırması da Rassvet’i yalnızca ticari internet projesi olmaktan çıkararak iletişim altyapısı açısından stratejik bir teknoloji programına dönüştürüyor.

Starlink’in yetkisiz terminallerin kullanımını sınırlamak amacıyla uyguladığı beyaz liste yaklaşımı, uydu internet erişiminin yalnızca teknik altyapıyla belirlenmediğini de ortaya koyuyor. Uydu ağı operatörünün terminal yetkilendirmesi, kapsama politikası ile hizmet koşulları üzerinde kontrol sahibi olması, ulusal ölçekte bağımsız bir sistem kurmak isteyen ülkeler için kendi takımyıldızlarına sahip olmanın önemini artırıyor.

Rusya’nın uydu internet planı açısından asıl sınav, önümüzdeki fırlatmalarda operasyonel uydu sayısını artırırken yörünge başarısını istikrarlı biçimde korumak olacak. Bureau 1440 hedeflediği takvimi sürdürmek istiyorsa yörüngeye yerleştirme doğruluğu, uydu ömrü, yörünge düzeltme kapasitesi ile fırlatma sıklığını birlikte optimize etmek zorunda kalacak. Rassvet’in sonraki gruplarında yaşanacak sonuçlar, 2027’deki 250 uydu hedefinin gerçekçi temposunu ve Rusya’nın uzun vadede küresel uydu internet pazarında nasıl bir konum alabileceğini daha net gösterecek.