Uzay görevlerinde insan müdahalesini en aza indirmek için yeni bir sistem üzerinde çalışmalar yürütülüyor. Caltech, NASA Jet Propulsion Laboratory (JPL), UCLA ve mühendislik danışmanlığı şirketi Okean Solutions, AI Space Cortex isimli proje ile uzay araçlarının kendi kendine çalışmasını sağlayacak bir yapay zekâ altyapısı geliştirdi. Projenin amacı, gelecekteki görevlerde uzay araçlarının örnek toplama sürecinden cihazlara teslimata kadar olan adımları otonom şekilde yerine getirmesi oldu.
Yapay Zekâ Uzay Araçlarının Görevleri Otonom Yürütmesini Sağladı
AI Space Cortex, uzay araştırmalarında önemli bir aşama olarak değerlendiriliyor. Sistem, önceden belirlenmiş komutlarla sınırlı kalmadı, bulunduğu ortamı analiz ederek en uygun kararı kendi verdi. Bilim insanları yapay zekânın site seçimi, örnek alma ve bilimsel cihazlara teslim etme gibi kritik aşamalarda başarılı olduğunu aktardı.
Proje kapsamında OpenAI’nin GPT-4o modeli API üzerinden sisteme entegre edildi. Yapay zekâ, çevresini görüntü işleme teknikleriyle yorumladı, elde ettiği verileri değerlendirerek hareket planlarını oluşturdu. Bu sayede insan operatörlerin sürekli kontrolüne ihtiyaç duyulmadı.
Araştırma ekibi sistemin yalnızca görevleri yerine getirmesini değil aynı zamanda hataları fark ederek çözüm üretmesini de hedefledi. Deneylerde robot kola kasıtlı hasarlar verildi. Yapay zekâ kamera görüntülerini kullanarak kolun hareketlerini yeniden ayarladı ve yüzde 90’ın üzerinde doğruluk oranına ulaştı.
Caltech’te görev yapan araştırmacı Thomas Touma, sistemin arızaları yalnızca tespit etmekle kalmadığını, aynı zamanda kendi kendini yeniden kalibre ederek çalışmaya devam ettiğini belirtti. Bu özelliğin, milyarlarca dolarlık uzay araçlarının bozulmasını önleyebileceğini vurguladı.
Donanım Sınırlamaları Bilim İnsanlarının Çalışmalarını Şekillendirdi
Testlerde kullanılan düzenek 8 çekirdekli işlemci, 8 GB RAM ve NVIDIA’nın 6 GB ekran kartına sahipti. Sistem yaklaşık 400 watt enerji tüketti. Bu donanım uzay koşullarına uygun değildi. Projenin odak noktası, yazılımın kabiliyetlerini görmek oldu. Araştırmacılar gelecekte daha az enerji harcayan ve daha dayanıklı donanımlar üzerinde çalışmayı planlıyor.
Touma, testlerin JPL’nin Ocean Worlds Lander Autonomy Testbed (OWLAT) tesisinde yapıldığını ifade etti. Bu tesis, uzay görevlerinde kullanılabilecek otonom teknolojilerin sahada nasıl çalışacağını ölçmek için özel olarak tasarlanıyor.
AI Space Cortex şimdilik bir uzay aracına entegre edilmeyecek. Ancak proje, NASA’nın buzlu uydulara yönelik planladığı görevlerde kullanılacak sistemler için değerli bir deneyim sağladı. Europa Lander gibi görevlerde, yüzeyden örnek alırken insan müdahalesi olmadan karar verebilen sistemlerin önemi artacak. Araştırmacılar, AI Space Cortex projesinden elde ettikleri kazanımları ileride yeni çalışmalara aktaracaklarını açıkladı. Proje, uzay araştırmalarında yapay zekâ destekli otonom sistemlerin potansiyelini ortaya koydu.
