NASA, Ay’ın Uzak Yüzüne Kuracağı Dev Teleskop Uzayın Karanlık Sırlarını Aydınlatmayı Planlıyor
NASA, evrenin en eski dönemlerine ışık tutabilecek dev bir radyo teleskopunu Ay’ın uzak yüzüne kurmayı planlıyor. Lunar Crater Radio Telescope (LCRT) adını taşıyan proje için yaklaşık 2.6 milyar dolarlık bütçe planlandı. Teleskop tamamlandığında, uzayın en sessiz noktasında görev yapacak ve kozmik karanlık çağlara dair ipuçlarını araştıracak.
Ay’ın Uzak Yüzü Bilimsel Gözlem için En İyi Bölgelerden Biri Olabilir
Ay’ın Dünya’ya dönük olmayan yüzeyi, insan yapımı sinyallerden yalıtılmış doğal bir ortam sunuyor. NASA, bu avantajı değerlendirmek için Ay yüzeyindeki doğal bir kratere devasa bir metal ağ yerleştirmeyi planlıyor. LCRT adı verilen bu sistem, robotik araçlarla kablolar yardımıyla kurulacak ve radyo astronomisine yeni bir boyut kazandıracak.
LCRT, bugüne kadar geliştirilen en hassas radyo teleskoplardan biri olacak. Teleskop, evrenin henüz yıldızların oluşmadığı erken dönemlerine ait ultra uzun dalga boylarını tespit edebilecek. Bilim insanları bu gözlemler sayesinde evrenin yapısına ve oluşum sürecine dair yeni bilgilere ulaşmayı umuyor.
Yaklaşık 350 metre çapında yapılması planlanan LCRT, geçtiğimiz yıllarda yıkılan Arecibo Teleskobu’ndan büyük olabilir. Çin’in dev FAST teleskobundan ise biraz daha küçük boyutta inşa edilecek. NASA’nın Kaliforniya’daki Owens Valley Radyo Gözlemevi’nde yürüttüğü prototip çalışmaları, sistemin teknik fizibilitesini test etmek amacıyla devam ediyor.
Son yıllarda başta Starlink olmak üzere ticari uyduların sayısının artması, gökyüzündeki radyo frekans kirliliğini ciddi seviyelere ulaştırdı. Bu durum, evrenin uzak noktalarından gelen zayıf sinyallerin algılanmasını her geçen gün daha da zorlaştırıyor. LCRT gibi projeler, bu parazitleri devre dışı bırakacak yalıtılmış ortamlarda çalışarak bilimsel gözlemlerin önünü açmayı hedefliyor.
NASA, 2024 yılında Intuitive Machines’in Odysseus aracıyla Ay’ın Dünya’ya bakan tarafına ROLSES-1 cihazını yerleştirdi. Bu cihaz bazı veriler topladı ancak Dünya kaynaklı parazit nedeniyle istenilen sonuçlara ulaşılamadı. Bu yıl ise Ay’ın uzak yüzüne küçük ölçekli bir radyo teleskop gönderilerek, LCRT’ye zemin hazırlayacak veri ve deneyimlerin elde edilmesi amaçlanıyor.
