Kuantum Teknolojisiyle Rastgele Sayı Üretimi Artık Tamamen İzlenebilir Hâle Geldi
ABD’li bilim insanları, kuantum temelli rastgele sayı üretimi alanında önemli bir adım attı. Geliştirilen yeni yöntem sayesinde rastgele sayılar hem fiziksel düzeyde hem de dijital olarak izlenebilir ve doğrulanabilir hale geldi.
Kuantum Rastgelelik Artık Şeffaf ve İzlenebilir
Colorado’daki Ulusal Standartlar ve Teknoloji Enstitüsü (NIST) tarafından geliştirilen sistem, daha önce 2018 yılında tanıtılan kuantum dolanıklığına dayalı yöntem üzerinde inşa edildi. Bu yöntemde birbirine dolanık foton çiftleri üretiliyor ve bu parçacıklar 90 metre uzaklıktaki iki ayrı ölçüm istasyonuna gönderiliyor. Her fotonun polarizasyonu ölçülerek dijital bitlere dönüştürülüyor.
Bilim insanları bu yöntemi geliştirerek şeffaflığı bir adım ileri taşıdı. Yeni sistemde, elde edilen veriler “Twine” adı verilen NIST’e ait bir protokol ile blok zinciri üzerinde kaydediliyor. Her işlem için bir kriptografik özet (hash) oluşturuluyor ve bu sayede üretilen rastgele sayıların sonradan değiştirilmediği kanıtlanabiliyor.
CURBy Sistemi ile Kamuya Açık Rasgelelik Kaynağı
Geliştirilen sistem, “CURBy” (University of Colorado Randomness Beacon) adıyla kamuya açık bir hizmete dönüştürüldü. CURBy, belirli aralıklarla rastgele sayı dizileri üretiyor ve bu dizileri herkesin doğrulayabileceği şekilde paylaşıyor. Yeni yöntem hız konusunda da önemli kazanımlar elde etti. Araştırmacılar, 2018’de aynı miktarda veriyi üretmek için 10 dakikaya ihtiyaç duyarken, yeni sistemle 512 bitlik rastgele sayı yalnızca 20 saniyede üretilebildi.
Fransa’daki Institut Polytechnique de Paris’ten Peter Brown, yeni sistemin rastgelelik üretiminde güven katmanını önemli ölçüde artırdığını belirtti. Brown, sistemin önemine dikkat çekerek “Bugünün bilgi kirliliği ortamında bile rastgelelik kavramının doğrulanabilir olması güven açısından kritik bir kazanım” açıklamasında bulundu.
