Eski CIA Direktörü Petraeus, Yapay Zekânın 2030’a Kadar Savaş Alanındaki Silahları Yönetebileceğini Söyledi

Eski CIA Direktörü David Petraeus, yapay zekânın 2030 yılına kadar savaş alanındaki sensör ağlarını ve otonom silah sistemlerini insan müdahalesi sınırlı olacak şekilde yönetmeye başlayabileceğini öngörüyor. Emekli ABD generali, askeri yapay zekâ uygulamalarının veri analizinin ötesine geçerek farklı insansız sistemleri koordine eden karar mekanizmalarına dönüşmesini bekliyor. Petraeus’ın değerlendirmesi, otonom savaş sistemlerinin gelişimiyle birlikte insan kontrolünün kapsamı ve askeri komuta yapılarının geleceğine ilişkin tartışmaları yeniden gündeme taşıyor.

Yapay Zekâ Destekli Otonom Komuta Sistemleri Gelişiyor

David Petraeus, yatırımcı Finn Murphy’nin Forecast2050 podcast yayınında yaptığı değerlendirmede, önümüzdeki dört yıl içinde otonom sistemlerin birbirleriyle koordineli çalışan daha geniş ağlara dönüşebileceğini belirtti. Petraeus, bu yapının yalnızca tek tek insansız hava araçlarını yöneten yazılımlardan oluşmayacağını, farklı makineleri ortak bir komuta ağı üzerinden koordine eden yapay zekâ ajanlarını da kapsayacağını ifade etti.

Petraeus’ın öngördüğü yapıda yapay zekâ destekli askeri komuta sistemleri, savaş alanından gelen bilgileri sürekli değerlendirecek ve farklı araçların görevlerini koordine edecek. Otonom sensörler çevredeki gelişmeleri algılayarak verileri merkezi sisteme aktaracak. Sistem de elde ettiği bilgiler doğrultusunda operasyonların yürütülmesine ilişkin yönlendirmeler yapabilecek.

Emekli general, Mayıs ayında CNBC’ye verdiği röportajda benzer bir çalışma modelini anlatmıştı. Petraeus, gelecekte insansız sistemlerin tek başına görev yapan araçlar olmaktan çıkarak müfreze veya tabur büyüklüğündeki birlikler gibi birlikte çalışabileceğini savunmuştu. Böyle bir yaklaşım, askeri operasyonlarda veri paylaşımını ve makineler arasındaki koordinasyonu daha kapsamlı hale getirebilir.

Petraeus, yapay zekâ ajanlarından oluşan personel yapısını hiç uyumayan, yemek yemeyen veya mola vermeyen genel amaçlı yapay zekâ kurmay subayları olarak tanımladı. Bu ifade, askeri karar süreçlerinde yapay zekânın yalnızca yardımcı bir araç değil, operasyonel koordinasyonun parçası olarak konumlandırılabileceği beklentisini yansıtıyor.

Petraeus, otonom savaş teknolojilerinin gelişmesiyle birlikte silah sistemlerinin çalışma biçiminin değişebileceğini düşünüyor. Mevcut insansız hava araçları çoğunlukla insan operatörlerin yönlendirmesine ihtiyaç duyarken koordineli otonom sistemler daha fazla aracı ortak bir ağ üzerinden yönetebilir. Böyle bir yapı, aynı personel sayısıyla daha fazla insansız aracın kullanılmasına zemin hazırlayabilir.

Petraeus, Ukrayna’da 2026 yılının sonuna kadar otonom insansız sistemlerin kullanımının artmasını bekliyor. Özellikle insansız hava araçlarının sayısındaki artış, pilot ihtiyacını azaltarak askeri birliklerin operasyonel kapasitesini genişletebilir. Ancak kaynakta bu sistemlerin hangi görevlerde, hangi teknik standartlarla veya hangi insan denetimi kuralları altında kullanılacağına ilişkin ayrıntılı bir plan bulunmuyor.

Petraeus ayrıca, yapay zekâ modellerinin kendi ürettiği verilerden ve süreçlerden yararlanarak gelişmesini ifade eden yinelemeli öğrenme yaklaşımına da değindi. General, söz konusu yeteneğin gelecekteki dönüşümde rol oynayabileceğini belirtti. Bununla birlikte askeri sistemlerde bu yaklaşımın nasıl uygulanacağına veya güvenliğinin nasıl sınanacağına ilişkin teknik ayrıntı paylaşmadı.

Petraeus’ın otonom savaş öngörülerine rağmen ABD ordusunun kamuya açıkladığı yaklaşım, silah kullanma kararlarında insan operatörlerin rolünü koruyor. ABD Merkez Komutanlığı Başkanı Amiral Brad Cooper, yapay zekânın büyük miktardaki veriyi incelemek için kullanıldığını doğruladı ancak uygulamaların ayrıntılarını açıklamadı.

Cooper, hangi hedefe ateş edileceğine, ateşin ne zaman açılacağına ve hangi hedeflerin vurulmayacağına ilişkin nihai kararların her zaman insanlar tarafından verileceğini söyledi. Açıklama, askeri yapay zekâ uygulamalarında veri analizi ile ölümcül güç kullanımına ilişkin kararlar arasında bir ayrım bulunduğunu ortaya koyuyor.

Otonom silah sistemleri geliştikçe insan denetiminin hangi aşamalarda korunacağı temel konulardan biri haline geliyor. Sensörlerin veri toplaması, yapay zekânın hedefleri değerlendirmesi ve sistemlerin operasyonları koordine etmesi farklı teknik ve hukuki sorular doğuruyor. Petraeus’ın öngörüsü, bu süreçlerin gelecekte daha fazla otomatikleşebileceğine işaret etse de söz konusu sistemlerin ne ölçüde bağımsız karar vereceği henüz netleşmiş değil.

Petraeus, askeri kurumların otonom savaş sistemlerine uyum sağlaması için yalnızca yeni teknoloji yatırımlarının yeterli olmayacağını savunuyor. General, komuta yapılarının ve savunma kurumlarının çalışma biçimlerinin de değişmesi gerektiğini belirtiyor.

Petraeus’a göre İngiltere, daha küçük bir askeri güce, daha merkezi bir savunma bakanlığı yapısına ve insansız sistemlere daha fazla ağırlık veren bir bütçeye sahip olması nedeniyle bu dönüşümde avantaj elde edebilir. İngiltere’nin ekonomisi ABD’den daha küçük olsa da Petraeus, kurumsal yapının yeni teknolojilere uyum sağlamada önemli bir etken olabileceğini düşünüyor.

General, ABD’nin ise bu geçiş için gereken bazı kurumsal değişiklikleri henüz tamamlamadığını ifade ediyor. Bu değerlendirme, otonom askeri sistemlere geçişin yalnızca yazılım, sensör ve insansız araç geliştirme meselesi olmadığını gösteriyor. Orduların komuta zincirleri, sorumluluk dağılımı ve insan denetiminin sınırları da dönüşümün önemli parçalarını oluşturuyor.

Petraeus’ın 2030 öngörüsü, askeri yapay zekânın veri analizinden operasyonel koordinasyona doğru ilerleyebileceği bir döneme işaret ediyor. Ancak otonom sistemlerin sahadaki rolünün genişlemesi, teknolojik kapasitenin yanı sıra güvenlik, hesap verebilirlik ve silah kullanma yetkisinin kimde kalacağına ilişkin kararları da gerektiriyor.