Dijital Miras Tartışması Büyüyor: Hayatını Kaybeden Kişilerin Verileri Kime Ait?
Amerikalı hukuk profesörü Victoria Haneman, insanların ölümünden sonra dijital verilerinin korunmasız kalmasının ciddi riskler taşıdığını savundu. Haneman, yapay zekâ teknolojilerinin gelişmesiyle hayatını kaybeden kişilerin dijital varlıklarının izinsiz şekilde canlandırılabileceğini, bunun da etik ve hukuki sorunlar doğurduğunu belirtti.
Mevcut Hukuki Düzenlemeler Yetersiz Kalıyor
Haneman, Boston College Law Review’de yayınlanan “The Law of Digital Resurrection” adlı makalesinde konuyu ayrıntılı olarak ele aldı. Profesör, yapay zekâ tabanlı uygulamaların ses, görüntü ve yazışma gibi veriler üzerinden ölen kişilerin dijital kopyalarını oluşturabildiğini vurguladı. Bu alanda Seance AI, StoryFile, Replika, MindBank Ai ve HereAfter AI gibi şirketlerin hizmet sunduğunu hatırlattı.
ABD’de yaşayan kişiler, hayattayken dijital belgelerini ve hesaplarını yönetebiliyor. Fakat ölüm sonrası veri kontrolü konusunda ciddi boşluklar bulunuyor. Haneman’a göre mevcut yasalar, ölen kişilerin verilerinin yapay zekâ ile yeniden üretilmesini engellemiyor. RUFADAA olarak bilinen dijital varlık yönetimi yasası, bazı durumlarda devreye girse de dijital diriliş konusunu kapsamıyor.
Haneman, Avrupa’da insan onurunun temel haklar arasında yer aldığını, bu nedenle veri koruma kurallarının daha güçlü olduğunu ifade etti. Fransa’da ölen kişilerin hesap verilerinin silinmesi, İtalya’da ise mirasçıların veri erişim ve silme hakkı bulunuyor. ABD’de ise unutulma hakkı Anayasa’nın ifade özgürlüğü maddesi nedeniyle uygulanamıyor.
Profesör Haneman, ölen kişilerin verilerinin 12 aylık süre içinde silinmesini sağlayacak yasal bir düzenleme çağrısında bulundu. Bu öneri, insan kalıntılarına yönelik koruma yasalarına benzer şekilde, dijital verilerin de etik açıdan korunmasını hedefliyor. Haneman’a göre kişisel eşyaların yok edilebilmesi nasıl doğal karşılanıyorsa, bulut ortamındaki veriler için de benzer bir hak tanınması gerekiyor.
