Çinli Bellek Üreticisi CXMT, Pentagon’un Askerî Bağlantı Kararına Karşı Dava Açtı

Çin’in önemli DRAM üreticilerinden CXMT, ABD Savunma Bakanlığı’nın şirketi Çin ordusuyla bağlantılı kuruluşlar arasında göstermesine karşı federal mahkemeye başvurdu. Şirket, Pentagon’un kararını yeterli kanıt bulunmadığı gerekçesiyle eleştirirken sınıflandırmanın ticari faaliyetlerine zarar verdiğini savundu. CXMT ayrıca ürünlerinin ticari JEDEC standartlarına göre üretildiğini ve askerî sınıf bellekler için gerekli koşulları karşılamadığını belirtiyor.

CXMT Pentagon’un Kararının Kaldırılmasını İstiyor

ABD mahkemesine sunulan dava dosyasında CXMT, Pentagon’un kendisini Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine dahil ederken yeterli delil ortaya koymadığını öne sürüyor. Şirket, karar sürecinde kendisine tanınması gereken usule ilişkin hakların ihlal edildiğini savunurken sınıflandırmanın CXMT’nin itibarı ile ticari ilişkileri üzerinde olumsuz sonuçlar yarattığını belirtiyor.

Pentagon, CXMT’yi ilk kez Ocak 2025’te Çin ordusuyla bağlantılı şirketler listesine dahil etmişti. Biden yönetimi döneminde alınan karar, Donald Trump yönetiminin Haziran 2025’te listeyi güncellemesinin ardından da yürürlükte kaldı. CXMT yönetimi ise kararın kaldırılması amacıyla Savunma Bakanlığı’na bir yıldan uzun süre boyunca bilgi ve belge sunduğunu ifade ediyor.

CXMT’nin başvurusunda yer alan anlatıma göre Pentagon, şirketin Çin Sanayi ve Bilgi Teknolojileri Bakanlığına (MIIT) doğrudan bağlı olduğunu değerlendirdi. Savunma Bakanlığı ayrıca şirketi Çin Devlet Konseyi bünyesindeki Devlet Varlıkları Denetim ve İdare Komisyonu (SASAC) ile de dolaylı biçimde ilişkilendirdi.

MIIT, Çin’de sanayi politikaları ile teknoloji sektörünün yönetiminden sorumlu merkezi hükümet kurumları arasında bulunuyor. SASAC ise merkezi devlet şirketlerindeki kamu varlıklarının denetimiyle ilgileniyor. CXMT açısından söz konusu kurumsal bağlantıların Çin Halk Kurtuluş Ordusu ile doğrudan bir ilişkiyi kanıtlamadığı savunulurken şirket mahkemeden Pentagon’un değerlendirmesini yeniden incelemesini istiyor.

CXMT’nin itirazındaki önemli noktalardan biri, devlet kurumlarıyla kurumsal ilişki bulunmasının doğrudan askerî kullanım anlamına gelmediği yönündeki savunma olarak öne çıkıyor. Şirket, bellek üretiminin Çin’in stratejik yarı iletken sektöründeki yerli üretim hedefleri kapsamında değerlendirilmesinin askerî bağlantı iddiasıyla aynı anlama gelmediğini ileri sürüyor.

CXMT’nin mahkemeye sunduğu bilgilere göre şirket, Şubat ayında Pentagon tarafından listeden çıkarılacağına ilişkin bir bildirim aldı. Savunma Bakanlığı aynı gün söz konusu bildirimi herhangi bir kamuya açık gerekçe paylaşmadan geri çekti.

Şirket, bu gelişmenin ardından Pentagon ile görüşmelerini sürdürdüğünü ve sınıflandırmanın kaldırılması için ek bilgi sağlamaya devam ettiğini belirtiyor. Haziran ayındaki güncellemede ise CXMT’nin listede tutulması, şirketin Çin devlet kurumlarıyla olan kurumsal bağlantılarının Pentagon tarafından yeniden değerlendirilmiş olabileceğini gösteriyor.

CXMT’nin savunmasının merkezinde DRAM ürünlerinin teknik özellikleri bulunuyor. Şirket, Pentagon’un 2024 tarihli değerlendirmesinde ürünlerini savunma sanayisiyle ilişkilendirirken çift kullanımlı bellek teknolojisine ve bir reklamda kullanılan “askerî sınıf” ifadesine dayandığını iddia ediyor.

CXMT, söz konusu reklamın şirket tarafından değil yetkisiz bir distribütör tarafından yayımlandığını savunuyor. Şirket ayrıca reklamda kullanılan askerî sınıf tanımının daha sonra yanlış olduğunun kabul edildiğini belirterek bu içeriğin kurumsal üretim kapasitesinin göstergesi olarak kullanılmasına itiraz ediyor.

CXMT, ürettiği DRAM yongalarının JEDEC tarafından belirlenen ticari bellek standartlarına uygun olduğunu belirtiyor. JEDEC, yarı iletken sektöründe bellek teknolojileri başta olmak üzere çok sayıda elektronik bileşen için teknik standartların geliştirilmesinde önemli rol oynayan küresel bir kuruluş olarak faaliyet gösteriyor.

Askerî sınıf elektronik bileşenlerde ise yalnızca temel bellek standardına uyum yeterli görülmüyor. Ürünün çalışabileceği sıcaklık aralığı, paketleme yapısı, çevresel dayanıklılık, test prosedürleri, kalite kontrol süreçleri ile izlenebilirlik gibi ek kriterler kullanım amacına göre önem kazanıyor. CXMT, kendi ürünlerinin bu tür askerî sınıf gereklilikleri karşılamadığını savunarak ticari DRAM üreticisi olarak konumunu öne çıkarıyor.

Şirket ayrıca askerî amaçlı üretim lisansına sahip olmadığını belirtiyor. CXMT’nin bu argümanı, ticari amaçlı üretilen çift kullanımlı bir yarı iletken bileşenin doğrudan askerî ürün olarak sınıflandırılıp sınıflandırılamayacağı tartışmasını davanın önemli başlıklarından biri haline getiriyor.

CXMT, Çin’in yerli DRAM üretim kapasitesini geliştirme çabasının merkezindeki şirketlerden biri olarak öne çıkıyor. DRAM, bilgisayarlar, akıllı telefonlar, sunucular, yapay zekâ altyapıları ile diğer elektronik sistemlerde geçici veri depolama amacıyla kullanılan temel bellek teknolojilerinden biri olduğu için şirketin konumu Çin’in yarı iletken bağımsızlığı açısından stratejik değer taşıyor.

ABD’nin CXMT’yi askerî bağlantılı şirketler listesinde tutması, şirketin küresel ticari ilişkileri açısından da önem taşıyor. ABD hükümetinin bu tür listeleri, Amerikan şirketlerinin belirli Çinli kuruluşlarla yürüttüğü ticari veya yatırım faaliyetleri üzerinde ek kısıtlamalar yaratabildiği için bir şirketin yalnızca teknik kapasitesi değil kurumsal bağlantıları da ulusal güvenlik değerlendirmesine dahil edilebiliyor.

CXMT’nin mahkeme başvurusu, Washington ile Pekin arasındaki yarı iletken rekabetinin yalnızca ihracat kontrolleri ve çip tedariki üzerinden ilerlemediğini gösteriyor. ABD yönetimi gelişmiş işlemciler, yapay zekâ hızlandırıcıları, üretim ekipmanları ve bellek teknolojileri gibi stratejik alanlarda Çinli şirketlerin konumunu yakından değerlendirirken Çin tarafındaki şirketler de ABD kararlarını hukuk yoluyla sorgulamaya yöneliyor.

Davanın sonucu, Pentagon’un bir şirketi Çin ordusuyla bağlantılı kabul ederken hangi tür kurumsal ilişkileri ve teknik kanıtları yeterli gördüğüne dair daha net bir çerçeve oluşturabilir. CXMT’nin savunmasının kabul edilmesi halinde karar, yalnızca Çin’in bellek sektörünü değil ABD’nin benzer şirketlere yönelik ulusal güvenlik değerlendirmelerinin hukuki dayanağını da etkileyebilir. Sürecin ilerlemesi, ticari DRAM ürünleri ile askerî kullanım için tasarlanmış bellekler arasındaki teknik ayrımın Washington tarafından nasıl değerlendirildiğine ilişkin daha fazla ayrıntı ortaya çıkarabilir.