Küresel karbon salımının baş aktörlerinden biri olan Çin, 2025’in ilk çeyreğinde dikkat çekici bir gelişmeyle gündeme geldi. Ülkede karbon emisyon oranları geçtiğimiz yıla kıyasla yüzde 1.6 oranında geriledi. İlk bakıldığında küçük gibi duran bu düşüş, Çin’in enerji ve sanayi politikalarında ciddi bir değişimin sinyallerini bizlere veriyor. Son dört çeyrekte art arda yaşanan bu eğilim, ülkenin fosil yakıt temelli büyüme modelinden uzaklaşmaya başladığını ortaya koyuyor.
Yenilenebilir Enerji Hamlesi Emisyonlardaki Azalmayı Tetikledi
Çin, 2025’in ilk üç ayında enerji üretiminde önemli bir dönüşüm yaşamayı başardı. Yaklaşık 55 GW’lık yeni güneş enerjisi kapasitesi ile 25 GW’lık rüzgâr enerjisi kapasitesi sisteme dâhil edildi. Bu yatırımlar, temiz enerji üretiminin payını ciddi biçimde artırdı. Aynı dönemde kömür santrallerinden elde edilen elektrik üretimi düşerken, toplam elektrik tüketimi yüzde 6 oranında yükseldi. Bu tablo, üretimin büyük kısmının temiz kaynaklardan sağlandığını gösteriyor.
Güneş ve rüzgâr dışında nükleer enerji de Çin’in enerji stratejisinde önemli bir yer tutuyor. Ülke, 2022 yılından bu yana her yıl yaklaşık 10 GW’lık nükleer reaktör projesine onay vererek istikrarlı bir büyüme kaydetti. Nükleer santrallerin üretim kapasitesi yalnızca son bir yılda yüzde 5’ten fazla artış gösterdi. Bu artış, kömürden kademeli çıkışta kilit bir rol üstleniyor.
Sanayideki Yavaşlama da Emisyonları Etkiliyor
Elektrik üretimindeki dönüşümle beraber çimento ve çelik gibi yüksek karbon salımı gerçekleştiren sektörlerdeki yavaşlama da emisyon oranlarını aşağı çekti. Özellikle çimento üretiminde yüzde 3, çelikte ise yüzde 2’lik gerileme yaşandı. Bu sektörler, Çin’in toplam karbon salımında önemli paya sahip olduğu için üretimdeki azalma doğrudan atmosfere yansıdı.
Çin, uzun süredir ihracat ve büyük altyapı yatırımları üzerine kurulu ekonomik modelinden uzaklaşıyor. Bu büyüme anlayışı hizmet sektörüne ağırlık veren daha düşük karbon yoğunluklu bir yapıya evriliyor. Bu değişim, ağır sanayiye olan bağımlılığı azaltırken aynı zamanda emisyonların da düşmesine katkı sağlıyor.
Ayrıca ABD ile devam eden ticaret gerilimleri, Çin’in iç pazara yönelmesini hızlandırdı. Dışa bağımlılığı azaltmayı hedefleyen yeni ekonomik strateji, enerji talebinin daha dengeli ve sürdürülebilir bir şekilde şekillenmesini sağladı.
Çin’in enerji sisteminde hâlâ kömürün büyük bir payı bulunuyor. 2024 sonunda elektriğin yaklaşık yüzde 59’u kömürden elde edildi. Ancak bu oran, bir önceki yıla göre düşüş gösterdi. Yine de ülke genelinde 2024 sonuna doğru onaylanan yaklaşık 100 GW’lık yeni kömür kapasitesi, dönüşüm sürecinde bazı zorlukların sürdüğünü gösteriyor. Bu yatırımların büyük bölümü, piyasaya geçiş öncesi verilen son ruhsatlarla bağlantılı. Yeni fiyatlandırma sistemiyle birlikte kömür santralleri rekabet ortamına girerken, düşük verimle çalışan tesislerin kapanması bekleniyor.
Çin, 2025 yılı içerisinde toplam 200 GW güneş ve 120 GW rüzgâr enerjisi kapasitesi eklemeyi hedefliyor. Bu miktar, birçok gelişmiş ülkenin toplam enerji üretim kapasitesini aşacak düzeyde. Bu büyüme, hem enerji güvenliğini sağlamaya hem de emisyonları kalıcı olarak düşürmeye yönelik güçlü bir adım olarak değerlendiriliyor.
Ancak sanayide bazı alanlarda hâlâ fosil yakıt kullanımına dayalı genişlemeler dikkat çekiyor. Özellikle kimya sektöründe devreye giren yeni tesislerin potansiyel karbon salımı, yapılan temiz enerji yatırımlarını kısmen dengeleyebilir. Bu nedenle sürdürülebilirlik açısından ilerleyen yıllarda daha sıkı politikalar uygulanması gerekebilir.
Çin’in karbon emisyonlarındaki azalma, yalnızca ekonomik yavaşlamayla açıklanabilecek geçici bir durum değil. Güneş, rüzgâr ve nükleer gibi kaynaklara yapılan yatırımlar, enerji sisteminde ciddi bir yeniden yapılanmanın yaşandığını gösteriyor. Ancak bu eğilimin kalıcı hâle gelmesi için temiz enerjiye yönelik yatırımların hız kesmeden devam etmesi ve fosil yakıtlardan çıkışın kararlılıkla sürdürülmesi gerekiyor.
