İklim krizine karşı yürütülen küresel mücadelede en önemli eşik noktasına gelindi. Bilim insanları, dünya genelinde sıcaklık artışının 1.5 °C sınırını aşmasına yalnızca üç yıl kaldığını belirtiyor. Bu sınır aşıldığında, doğa olaylarının şiddeti ve etkisi geri döndürülemez bir noktaya ulaşabilir.
Sıcaklık Artışı Doğal Dengeleri Sarsıyor
Uluslararası araştırmacıların hazırladığı son bilimsel rapora göre, gezegenin taşıyabileceği karbon miktarı hızla tükeniyor. 2020 başında 500 milyar ton seviyesinde olan küresel karbon salımı hakkı, 2025’e yaklaşırken 130 milyar tonun altına kadar düştü. Günümüzde yıllık yaklaşık 40 milyar tonluk salım hızı göz önüne alındığında, mevcut karbon sınırının üç yıl içinde tamamen biteceği tahmin ediliyor. Bu gelişme, 2015 yılında imzalanan Paris İklim Anlaşması’nın temel hedeflerinden biri olan 1.5 °C sınırının fiilen geçilmesi anlamına geliyor.
Dünya genelinde son yıllarda yaşanan sıcaklık artışları, tarihî ortalamaların çok üzerinde seyrediyor. 2024 yılı, küresel sıcaklık ortalamalarının sanayi öncesi döneme göre ilk kez kalıcı olarak 1.5 °C seviyesini geçtiği yıl olarak kayıtlara geçti. Bilim insanları, bu yükselişin ana sebebinin insan kaynaklı karbon salımı olduğunda hemfikir. Araştırmalar, iklim sistemindeki ısınmanın doğal felaketleri artırdığını, buzulların erimesi ve ormanların yok olması gibi zincirleme etkiler yarattığını ortaya koyuyor.
Son on yılda dünyada biriken fazla enerji miktarı ikiye katlandı. Bu enerjinin büyük bölümü okyanuslar tarafından emiliyor. Suların ısınması, deniz seviyelerinde tehlikeli yükselmelere yol açıyor. Aynı zamanda mercan resifleri gibi deniz ekosistemleri ciddi zarar görüyor. 1990’dan bu yana deniz seviyelerindeki yükselme hızı da iki katına çıktı. Bu durum, kıyı şehirlerinde milyonlarca insanın sel ve taşkın riskiyle karşı karşıya kalmasına neden oluyor.
Bilim dünyası, 1.5 °C eşiğinin aşılmasının tamamen felaket anlamına gelmeyeceğini ancak riskleri ciddi biçimde artıracağını vurguluyor. Sera gazı salımı hızlı bir şekilde azaltılmazsa, kuraklık, sıcak hava dalgaları ve gıda krizleri gibi sorunlar yaygınlaşabilir. Uzmanlar, her 0.1 °C’lik sıcaklık farkının milyonlarca canlı için hayati öneme sahip olduğunu söylüyor. Bu nedenle zaman kaybetmeden etkili adımlar atılması gerektiği konusunda görüş birliği bulunuyor.
Yayımlanan rapor, umut verici gelişmelere de yer veriyor. Güneş ve rüzgâr enerjisi gibi temiz enerji kaynaklarına yapılan yatırımlar artıyor. Ancak fosil yakıt kullanımı hâlâ küresel enerji tüketiminin yüzde 80’inden fazlasını oluşturuyor. Bu oran, iklim hedeflerine ulaşmak için yeterince düşük değil. Araştırmacılar, karbon salımını azaltmaya yönelik çabaların daha kararlı ve hızlı olması gerektiğini belirtiyor. Aksi hâlde iklim sisteminde oluşacak hasarın durdurulması mümkün olmayabilir.
