AYM Kararı Sonrası Stajyer Ehliyet Kuralları Kanunla Yeniden Düzenlendi

Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM), aday sürücülere ilişkin hukuki boşluğu giderecek düzenlemeyi kabul etti. Yeni düzenlemeyle stajyer ehliyet uygulamasının temel kuralları ilk kez doğrudan Karayolları Trafik Kanunu kapsamına alındı. Değişiklik, mevcut sistemi değiştirmekten çok Anayasa Mahkemesi’nin iptal kararına uygun şekilde uygulamaya yasal dayanak kazandırmayı amaçlıyor.

Anayasa Mahkemesi Kararı Sonrasında Aday Sürücülük Kuralları Kanuni Güvenceye Kavuşuyor

Türkiye’de ilk kez sürücü belgesi alan kişiler, iki yıl boyunca aday sürücü statüsünde değerlendiriliyor. Bu süreçte belirlenen trafik ihlallerinin yapılması veya ceza puanı sınırının aşılması halinde sürücü belgesi iptal edilebiliyor.

Ancak Anayasa Mahkemesi, aday sürücü belgesinin hangi şartlarda iptal edileceğinin yalnızca yönetmelikle belirlenmesini Anayasa’ya aykırı bulmuştu. Mahkeme, temel hakları etkileyen yaptırımların idari düzenlemeler yerine doğrudan kanunla belirlenmesi gerektiğine hükmetti. TBMM’de kabul edilen teklif de bu karar doğrultusunda hazırlanarak aday sürücülük sistemini Karayolları Trafik Kanunu’na taşıdı. Bu değişiklikle birlikte aday sürücülük uygulaması devam edecek ancak artık sürücü belgesinin iptaline yol açan hükümler yönetmelikte değil, doğrudan kanunda yer alacak.

Stajyer Ehliyet Hangi Durumlarda İptal Edilecek?

Yeni düzenleme, uygulanan iki yıllık aday sürücülük süresini değiştirmiyor. İlk kez ehliyet alan sürücüler iki yıl boyunca aday sürücü olarak değerlendirilmeye devam edecek. Sürücü belgesi iptal edilip yeniden ehliyet almaya hak kazanan kişiler de yeni belgelerini teslim aldıkları tarihten itibaren yeniden iki yıllık aday sürücülük sürecine tabi olacak.

Kanuna göre aday sürücülük döneminde aşağıdaki durumlardan herhangi birinin gerçekleşmesi halinde sürücü belgesi iptal edilecek:

• Sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasını gerektiren bir trafik ihlalinin işlenmesi.
• Toplam 75 ceza puanının aşılması.
• Araç türü ayrımı yapılmaksızın 0,20 promilin üzerinde alkollü araç kullanıldığının tespit edilmesi.
• Dönüş kuralları, yayalara ilk geçiş hakkı veya emniyet kemeri gibi koruyucu sistemlerin kullanımına ilişkin ihlallerin üç kez tekrarlanması.

Bu hükümler, uzun süredir uygulanan kuralları büyük ölçüde korurken artık kanuni güvenceye de kavuşmuş oldu. esaslarla büyük ölçüde aynı içerikte kanuna aktarılmış oldu.

Kanun, sürücü belgesi iptal edilen aday sürücülerin yeniden ehliyet alabilmesi için uygulanacak süreci de açık biçimde düzenliyor. Buna göre sürücünün yeniden sürücü kursuna kayıt yaptırması, psikoteknik değerlendirmeden geçmesi ve psikiyatri uzmanı tarafından sürücülük yapmasına engel bir sağlık sorunu bulunmadığını gösteren raporu ibraz etmesi gerekecek.

Ayrıca sürücü belgesinin geçici olarak geri alınmasına neden olan ihlale ilişkin bekleme süresinin tamamlanması şartı da aranacak. Tüm yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ardından yeniden alınacak sürücü belgesiyle birlikte iki yıllık aday sürücülük süreci yeniden başlayacak.

TBMM’de kabul edilen düzenleme, aday sürücüler için yeni yaptırımlar getirmiyor; mevcut uygulamayı kanun seviyesine taşıyor. Düzenlemenin Cumhurbaşkanı’nın onayının ardından Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmesi bekleniyor. Böylece aday sürücülük sistemi, hukuki açıdan daha güçlü bir zemine kavuşurken uygulamadaki belirsizlik de ortadan kalkmış olacak.