Avrupa’nın Yapay Zekâ Altyapısı Fransa’nın Yeni Süper Bilgisayarıyla Genişliyor

Avrupa, ABD ile Çin arasındaki yapay zekâ hesaplama kapasitesi farkını azaltmak için Fransa merkezli Bull tarafından kurulacak 387,8 milyon avroluk yeni süper bilgisayar sistemini ağına ekliyor. LUMI-AI adı verilen sistem, Finlandiya’daki mevcut LUMI süper bilgisayarının yanında çalışacak şekilde tasarlanırken tesisin 2027’nin ikinci yarısında faaliyete geçmesi bekleniyor. Avrupa’nın kamu destekli hesaplama altyapısına yapılan yatırım, yapay zekâ eğitimi, çıkarım süreçleri ile bilimsel simülasyonlar için daha yüksek işlem kapasitesi sağlamayı hedefliyor.

LUMI-AI Sistemi Finlandiya’da 2027’de Devreye Alınacak

Finlandiya’daki süper bilgisayar merkezi, Avrupa’nın yeni yüksek performanslı hesaplama sistemlerinden LUMI-AI’ye ev sahipliği yapacak. EuroHPC tarafından seçilen Bull, sistemi mevcut LUMI tesisinin yanında konumlandırarak yapay zekâ iş yükleri ile yoğun bilimsel hesaplamalar için ayrı bir kapasite oluşturacak.

EuroHPC, LUMI-AI projesi için 387,8 milyon avroluk sözleşme imzalarken Bull söz konusu anlaşmanın şirket tarihindeki en büyük sipariş olduğunu açıkladı. Fransız devletinin Bull’u borç yükü altındaki Atos bünyesinden ayırmasından yalnızca birkaç ay sonra gelen sözleşme, şirketin yeniden yapılandırılmasının ardından aldığı en önemli projelerden biri oldu.

LUMI-AI yatırımı Finlandiya, Çekya, Danimarka, Estonya, Norveç ile Polonya’dan oluşan LUMI AI Factory konsorsiyumu ile EuroHPC tarafından eşit şekilde finanse edilecek. Avrupa Birliği’nin ortak süper bilgisayar politikası, ulusal bütçelerin tek başına karşılayamayacağı yüksek maliyetli hesaplama altyapısını ortak yatırımlarla büyütmeyi amaçlıyor.

Bull tarafından kurulacak sistemin işlem altyapısını AMD çipleri oluşturacak. AMD, veri merkezlerinde yapay zekâ hızlandırıcıları alanında Nvidia ile rekabet ederken LUMI-AI tercihi Avrupa’nın süper bilgisayar yatırımlarında işlemci tedarikini tek bir üreticiye bağlı bırakmama yaklaşımını da güçlendiriyor.

IBM, LUMI-AI’nin depolama altyapısını sağlayacak. Nokia ise sistemin yüksek hızlı ağ bağlantılarından sorumlu olacak. Üç şirketin farklı katmanlarda görev üstlenmesi, süper bilgisayarın yalnızca işlem gücüne değil veri erişimi ile düğümler arasındaki iletişime de odaklanan bütünleşik bir altyapı olarak kurulacağını gösteriyor.

LUMI-AI’nin temel kullanım alanları arasında büyük yapay zekâ modellerinin eğitimi ile çıkarım işlemleri bulunacak. Sistem aynı zamanda iklim modellemesi, fizik, malzeme bilimi, biyoloji gibi yüksek işlem gücü isteyen bilimsel araştırmalarda kullanılabilecek.

Brüksel merkezli EuroHPC, 2021-2027 dönemi için 8,2 milyar avroluk bütçeyle Avrupa’nın süper bilgisayar kapasitesini genişletiyor. Yapı, 12 süper bilgisayar etrafında oluşturulan 19 yapay zekâ fabrikasını kapsarken EuroHPC yeni yatırımlarla ağdaki merkez sayısını daha da artırmaya hazırlanıyor.

Avrupa’nın yapay zekâ fabrikaları yaklaşımı, süper bilgisayar kaynaklarını yalnızca akademik araştırmalara ayırmak yerine girişimler, araştırma kurumları ile işletmelerin yapay zekâ geliştirme süreçlerine açmayı hedefliyor. Yüksek hesaplama maliyeti nedeniyle büyük model eğitiminin önündeki altyapı engelini azaltan sistemler, Avrupa’nın kendi yapay zekâ ekosistemini büyütme stratejisinde kritik rol üstleniyor.

LUMI-AI yatırımı, Avrupa’nın yapay zekâ hesaplama kapasitesini artırma planındaki altıncı sistem siparişi olarak öne çıkıyor. EuroHPC’nin yeni merkezler için çalışmalarını sürdürmesi, kıtanın tek bir dev süper bilgisayar yerine birbirine bağlı geniş bir hesaplama ağı kurmaya yöneldiğini gösteriyor.

Almanya’daki Jupiter süper bilgisayarı, Avrupa’nın yeni nesil yapay zekâ altyapısının nasıl kullanılmaya başladığını gösteren önemli örneklerden biri oldu. OVHcloud, Jupiter üzerinde bir temel yapay zekâ modelinin ilk eğitim çalışmalarını tamamladığını daha önce açıklarken Avrupa’daki bulut sağlayıcılarının süper bilgisayar kaynaklarına erişimi yeni model geliştirme süreçlerinde kullanmaya başladığı görüldü.

İtalya merkezli Domyn’in liderlik ettiği EUROPA konsorsiyumu da EuroHPC sistemlerinden yapay zekâ eğitimi için yararlanıyor. Konsorsiyum, 400 milyar parametre hedefi taşıyan bir model üzerinde çalışırken proje Avrupa’nın yüksek hesaplama kapasitesini yerel yapay zekâ modellerine aktarma çabasını ortaya koyuyor.

Paris merkezli Mistral gibi şirketler Avrupa’nın yapay zekâ alanındaki önde gelen girişimleri arasında yer alırken EuroHPC altyapısı daha geniş bir geliştirici ve araştırmacı grubuna hesaplama kaynağı sağlamayı amaçlıyor. Avrupa’nın kendi modellerini geliştirme hedefi, yalnızca algoritma yeteneklerine değil büyük ölçekli eğitim çalışmaları için gereken işlem kapasitesine de bağlı bulunuyor.

Avrupa’nın süper bilgisayar yatırımlarını hızlandırmasının arkasında ABD ile Çin karşısındaki yapay zekâ hesaplama kapasitesi farkını azaltma hedefi bulunuyor. Büyük dil modelleri ile diğer temel yapay zekâ sistemlerinin eğitimi, milyarlarca hatta yüz milyarlarca parametre üzerinde uzun süreli hesaplama gerektirdiği için altyapı kapasitesi model geliştirme yarışının temel unsurlarından biri hâline geldi.

Avrupa Birliği’nin kamu destekli yaklaşımı, özel şirketlerin tek başına üstlenmek zorunda kaldığı yüksek donanım maliyetini ortak altyapı üzerinden dağıtıyor. Yapay zekâ fabrikalarının araştırmacılara, girişimlere ile sanayi kuruluşlarına erişim sağlaması, Avrupa’nın yalnızca süper bilgisayar satın alan değil bu kapasiteyi ekonomik değere dönüştüren bir ekosistem kurma çabasını güçlendiriyor.

LUMI-AI’nin 2027’de devreye girmesiyle Avrupa’nın hesaplama ağı daha yüksek yapay zekâ eğitim kapasitesine ulaşacak. Bull’un AMD tabanlı sisteminin performansı, EuroHPC kaynaklarına erişecek modellerin ölçeği ile Avrupa’daki yapay zekâ şirketlerinin bu altyapıyı ne kadar verimli kullanacağı, yatırımın teknolojik karşılığını belirleyen temel göstergeler arasında yer alacak.