Arnavutluk’ta yolsuzlukla mücadele için dikkat çeken bir gelişme yaşandı. Başbakan Edi Rama, yeni kabinesini tanıtırken kamu ihalelerinden sorumlu bakanlık görevini yapay zekâ destekli sanal karakter “Diella”ya verdi. Arnavutluk tarihinde ilk kez bir bakan, fiziksel değil sanal olarak görev yapacak.
Kamu İhalelerinde Şeffaflık Dönemi Başlıyor
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama, yapay zeka tabanlı bakan Diella’nın göreve başlamasıyla birlikte kamu ihalelerinde rüşvet ve kayırmacılık döneminin sona ereceğini açıkladı. Devlet projelerinin özel şirketlere şeffaf bir biçimde dağıtımını üstlenecek olan Diella, Başbakan’ın ifadesiyle “kabinedeki ilk fiziksel olmayan üye” unvanını taşıyor.
Arnavutluk’ta kamu ihaleleri uzun süredir yolsuzluk iddialarıyla gündemdeydi. Kara para aklama ve yasa dışı ticaret şebekelerinin gölgesinde kalan ihale süreçleri, ülkenin Avrupa Birliği’ne katılım müzakerelerinde de sıklıkla eleştiri konusu oluyordu.
Uzmanlar bu atamayı, 2030 AB üyelik hedefi doğrultusunda ülkenin uluslararası imajını iyileştirmeye yönelik stratejik bir hamle olarak değerlendiriyor. Yeni düzenlemenin özellikle kamu kaynaklarının etkin kullanımı ve hesap verilebilirlik anlayışında önemli bir dönüşüm başlatması bekleniyor.
Diella aslında kamuoyuna yabancı bir isim değil. 2025 yılı başında e-Arnavutluk platformunda dijital asistan olarak hizmet vermeye başlayan Diella, vatandaşların belge işlemlerini kolaylaştıran bir araç olarak tanınıyor. Geleneksel Arnavut kıyafetleriyle tasarlanan bu sanal karakter, sesli komut özelliği sayesinde kullanıcı deneyimini önemli ölçüde iyileştirdi. Elektronik mühürlü belge teslim sistemi ise bürokratik süreçlerde kayda değer bir hızlanma sağladı.
Ancak Diella’nın bakanlık görevine atanması, toplumun farklı kesimlerinde tartışmalara yol açtı. Dijital dönüşüm alanındaki bu radikal karar, bazı çevrelerde teknolojik ilerleme olarak olumlu karşılanırken, diğerlerinde insan denetiminin azalması endişesiyle eleştirildi.
Sosyal medyada bazı kullanıcılar bu adımı yolsuzluğa karşı umut verici buldu. Fakat eleştirenler de oldu. Bir kullanıcı “Arnavutluk’ta Diella bile yozlaşır” yorumunu yaparken başka biri “Hırsızlık devam edecek, suç Diella’ya atılacak” ifadelerini kullandı. Ayrıca Diella’nın kararlarının hangi ölçüde insan denetimine tabi olacağı açıklanmadı. Uzmanlar, yapay zekânın manipüle edilme olasılığı konusunda ciddi endişeler taşıyor.
Yeni parlamentonun mayıs seçimleri sonrası toplanması bekleniyor. Kabinenin güven oylamasının ne zaman yapılacağı ise hâlâ netleşmedi. Arnavutluk, yapay zekâ destekli bu atamayla hem içeride hem de Avrupa Birliği nezdinde yeni bir döneme girmeyi hedefliyor.
