Avustralya’ya bağlı ulusal bilim kurumu CSIRO, Antarktika açıklarında yürüttüğü bir araştırma sırasında beklenmedik bir gelişme yaşadı. Bilim insanları, Totten Buzulu çevresinde veri toplaması planlanan otonom bir okyanus robotunun akıntıya kapılarak rotasından saptığını bildirdi. Araştırma ekibi, aylarca ulaşılamayan robotun dokuz ay sonra yüzeye çıkarak son derece değerli ölçümler taşıdığını açıkladı.
Okyanus Robotu Zorlu Koşullarda Görevini Sürdürdü
CSIRO bünyesindeki araştırma ekibi, sıcaklık ile tuzluluk sensörleri bulunan serbest yüzen robotu deniz altına gönderdi. Bilim insanları, robotun her 10 günde bir yüzeye çıkarak verileri uyduya aktarmasını planladı. Akıntılar, robotu hedef bölgeden uzaklaştırdı. Robot, Denman Buzulu’nun altına doğru sürüklendi. Bu bölge, bilimsel ölçüm yapılması en zor alanlar arasında yer aldı.
Araştırma ekibi, robotla bağlantı kesildiğinde cihazın tamamen kaybolduğunu düşündü. Dokuz ay sonra yüzeye çıkan robot, Denman Buzulu ile Shackleton Buz Sahanlığı altından elde edilen nadir ölçümleri taşıdı.
Okyanus robotu, buz sahanlığı altında kaldığı süre boyunca görevini sürdürdü. Robot, deniz tabanından buzun alt yüzeyine kadar suyun sıcaklığını ile tuzluluk oranını kaydetti. Robot, yüzeye çıkamadığı için verileri anlık olarak iletemedi. Araştırma ekibi, robotun buz sahanlığına çarptığı anlarda ölçülen derinlik bilgilerini kullandı. Bilim insanları, bu verileri uydu görüntüleriyle karşılaştırdı. Ekip, bu yöntemle robotun izlediği güzergâhı belirledi. Robot, görev süresince toplam 195 ayrı veri profili topladı.
Araştırma sonuçları, Shackleton Buz Sahanlığı altında sıcak su tehdidi bulunmadığını ortaya koydu. Denman Buzulu altında ise daha sıcak su kütleleri tespit edildi. Bilim insanları, bu durumun buz erimesini hızlandırdığını ifade etti. Uzmanlar, Denman Buzulu’nun tamamen erimesi hâlinde küresel deniz seviyesinin yaklaşık 1.5 metre yükselme riski taşıdığını belirtti. Araştırmacılar, riskli bölgelerin erken belirlenmesinin kıyı yerleşimleri açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
CSIRO araştırma ekibi, yaşanan bu olayın Antarktika çalışmaları açısından önemli bir fırsat sunduğunu açıkladı. Ekip, Doğu Antarktika’daki bir buz sahanlığı altında gerçekleştirilen ilk okyanus ölçümlerinin bu robot sayesinde elde edildiğini bildirdi. Bilim insanları, Doğu Antarktika’nın Batı Antarktika’ya kıyasla daha fazla buz kütlesi barındırdığına dikkat çekti.
Uzmanlar, benzer robotların gelecekte daha uzak ve erişilmesi güç bölgelere gönderilmesini planladı. Bilim insanları, bu tür görevlerin iklim değişikliğine bağlı buz erimesini izlemek açısından kritik rol oynayacağını belirtti. Araştırma sonuçları, aralık 2025’te Science Advances dergisinde yayımlandı.
