Afrika’da internetin temel yapı taşlarından biri olan IPv4 adres alanı, son yılların en sert çekişmelerinden birine sahne oldu. Tartışmanın merkezinde Çinli girişimci Lu Heng yer aldı. Lu’nun Afrika’ya tahsis edilen adresleri küresel kiralama modeline yönlendirmesi, kıtadaki operatörlerin tepkisine yol açtı. Sektör temsilcileri, adreslerin bölgesel büyüme için ayrıldığını ancak ticari amaçlarla küresel kullanıma açıldığını savundu.
IPv4 Kaynaklarının Ekonomik Bir Araca Dönüşmesi Süreci Başladı
Lu Heng çocukluk dönemini Çin’in Shipu kasabasında geçirdi. Üniversite yıllarında çevrim içi oyun kartı satışıyla iş hayatına adım attı. Daha sonra Hollanda’da kurduğu internet hizmet şirketiyle IP adres yönetimini yakından tanıdı. Genç yaşında IPv4 bloklarını finansal varlık gibi değerlendirmeye başladı. O dönem atıl kalan eski tahsislerin düşük bedellerle alınabileceğini düşündü. Bu alanların küresel operatörlere kiralanması için sözleşmeye dayalı bir model geliştirdi.
Lu’nun kurduğu yapı yıllar içinde büyüdü. Larus adıyla yürüttüğü ticari modeller adres başına onlarca dolarlık bedeller getirdi. IPv4 kiralama ücretleri pazarın daralması nedeniyle artış gösterdi. Lu’nun şirketleri toplamda 10 milyonun üzerinde IPv4 adresini kontrol eder hâle geldi.
Dünya genelinde IPv4 adresleri tükenme noktasına gelirken Afrika bölgesel kayıt kurumu Afrinic, geriye kalan son geniş havuzu elinde bulunduran tek kurum oldu. Kıtadaki altyapının daha geç gelişmesi nedeniyle adres havuzunda diğer bölgelere kıyasla daha fazla kaynak kaldı. Bu durum kıtanın adres alanını cazip hâle getirdi.
Lu, 2013 yılında Afrika’da kayıtlı görünen Cloud Innovation şirketini kurdu. Afrinic üzerinden 2013-2016 döneminde 6,2 milyon IPv4 adres aldı. Bu miktar Nijerya gibi nüfusu yüksek ülkelerin toplam tahsislerinin üzerine çıktı. Adreslerin büyük kısmı Afrika dışındaki ağlarda kullanıldı. Afrika’daki birçok operatör süreci eleştirdi. Afrinic, incelemeler sonucunda adreslerin bölge dışında kullanıldığını savundu. Lu, o dönemde Afrinic politikalarında açık bir yasak bulunmadığını belirtti.
Taraflar arasındaki anlaşmazlık kısa sürede mahkemelere taşındı. Lu, Mauritius’ta Afrinic’e karşı çok sayıda dava açtı. Bu süreç 2021’de Afrinic’in banka hesaplarının dondurulmasına yol açtı. Kurumun faaliyetleri durma noktasına geldi. Yeni tahsisler ciddi ölçüde yavaşladı. Afrinic’in yönetim süreçleri baskı altında kaldı. Seçimler iptal edildi. Kurum olağan yapısından uzaklaştı.
Yargı süreci ilerlerken Lu, Afrinic’in feshi için de talepte bulundu. Afrika’daki adres yönetiminin başka bir kayıt kurumuna devredilebileceğini savundu. Mauritius hükûmeti, incelemeler tamamlanana kadar davaların durdurulmasına karar verdi. Ardından eylülde yeni Afrinic yönetimi seçildi. Bazı operatörler yeniden IPv4 tahsisi alabildi.
IPv6’nın geniş adres yapısı kaynak sorunlarını teknik olarak kaldırsa da birçok cihaz IPv4’e bağımlı çalışıyor. Geçiş süreci uzun yıllardır ilerlese de adres ihtiyacı devam ediyor. Bu durum ikinci el IPv4 pazarını daha değerli hâle getiriyor. Afrika’daki tartışma bu pazarın kuralları ve adreslerin kamusal bir kaynak mı yoksa ticari bir varlık mı olduğu sorusunu yeniden gündeme taşıdı. Sektör temsilcileri sürecin netleşmesi için politika güncellemelerine ihtiyaç olduğunu dile getiriyor.
