ABD’de federal istatistik kurumlarının paylaştığı veri setlerinin değiştirilmesi veya ortadan kaldırılması, bağımsız uzmanları harekete geçirdi. Bilim insanları, akademisyenler ve veri mühendisleri, kamuya açık verileri korumak ve gelecek nesiller için erişilebilir kılmak amacıyla yoğun bir çalışma yürütüyor.
Veri Kaybı, Bilimsel Çalışmaları ve Politikaları Zayıflatıyor
İstatistikçiler, demograflar ve bilişim uzmanları, kamusal veri kaynaklarının silinmesini sadece teknik bir mesele olarak görmüyor. Uzmanlara göre demokratik bir toplumun işleyişi, güvenilir ve şeffaf verilere dayalı politika üretimiyle doğrudan ilişkili. Kamu verilerindeki bozulmalar veya kayıplar, sadece araştırmaları değil, aynı zamanda kamu politikalarını ve halkın bilgiye erişimini de zedeliyor.
Özellikle Trump yönetiminin ikinci döneminde başlayan bu kayıplar, sağlık, iklim, cinsiyet, cinsel yönelim ve çeşitlilik gibi alanlarda yoğunlaştı. Bazı uzmanlar, ilgili kurumlarda veri yönetiminden sorumlu kişilerin işten çıkarılmasının, bu süreçte en az veri silinmesi kadar yıkıcı olduğunu ifade ediyor.
Araştırmacılar, yalnızca veri setlerinin değil, veri toplama süreçlerinin de sessizce değiştirildiğini fark etti. Örneğin, CDC’nin resmi sağlık verisi portalı kısa süreliğine erişime kapatıldı. ABD Nüfus Bürosu’nun kamuya açık veri kaynaklarına da haftalarca ulaşılamadı.
Tıp araştırmacıları Janet Freilich ile Aaron Kesselheim, yılın ilk çeyreğinde incelenen 232 halk sağlığı veri setinin neredeyse yarısında “önemli düzeyde değişiklik” tespit etti. En yaygın değişikliklerden biri “gender” (cinsiyet kimliği) teriminin “sex” (biyolojik cinsiyet) ile değiştirilmesi oldu. Veri setleri güncellense bile bu değişikliklerin çoğu dokümantasyonlara yansıtılmadı.
Veri kaybını engellemek için bağımsız gruplar devreye girdi. Federation of American Scientists tarafından geliştirilen dataindex.com, federal veri setlerindeki değişiklikleri takip ediyor. Chicago Üniversitesi Kütüphanesi, risk altındaki veri setlerini yedekleyerek Data Mirror projesiyle arşivliyor. Data Rescue Project ve Federal Data Forum gibi oluşumlar, kaybolan verileri tespit edip paylaşarak kamuoyuna sunuyor.
Bazı veri savunucuları, federal kurumlardaki çalışanlarla birebir iletişime geçerek kamuya kapatılan veri dosyalarının gizlice yedeklenmesini de teşvik ediyor. Trump yönetimi tarafından dağıtılan Nüfus Bürosu Danışma Komitesi, sivil uzmanların girişimiyle yeniden bir araya geldi. Resmî statüsü bulunmayan komite, yine de görüşlerini kurumlara iletmeyi sürdürüyor. New Orleans merkezli The Data Center’ın baş demografı Allison Plyer, kurum içinden bazı yetkililerin bu çalışmaları olumlu karşıladığını belirtiyor. Plyer, “Tavsiye sunacağız ancak resmî bir yanıt beklemiyoruz” diyerek, sürecin tamamen gayriresmî yürütüldüğünü vurguladı.
