AB, Sistemik Risk Taşıyan Yapay Zekâ Modelleri için Uyum Rehberini Yayınladı

Avrupa Birliği, yapay zekâ alanındaki en kapsamlı düzenlemelerden biri olan Yapay Zekâ Yasası (AI Act) kapsamında sistemik risk taşıyan modellerin yasalara nasıl uyum sağlayabileceğine dair yeni bir rehber açıkladı. Avrupa Komisyonu tarafından duyurulan bu adım, hem teknoloji şirketlerine yol göstermek hem de yasal yükümlülükler konusunda belirsizlikleri ortadan kaldırmak amacıyla hazırlandı.

Yasa, 2 Ağustos’ta Yürürlüğe Girecek

Yapay Zekâ Yasası geçen yıl resmî olarak yürürlüğe girdi. Sistemik risk barındıran modeller ve temel modeller için uygulanma tarihi 2 Ağustos 2025 olarak belirlendi. Komisyon, bu tür modelleri tanımlarken kamu sağlığı, güvenliği, temel haklar veya toplum üzerinde yüksek düzeyde etkisi olan sistemleri esas alıyor. Düzenleme, yalnızca Avrupa’da değil küresel ölçekte faaliyet gösteren Google, OpenAI, Meta, Anthropic ve Mistral gibi şirketleri de kapsıyor.

Yeni yayımlanan rehber, yüksek riskli yapay zekâ modellerine yönelik somut yükümlülükleri içeriyor. Bu modellerin sahipleri, artık model değerlendirmesi yapacak, risk analizi gerçekleştirecek ve bu risklere karşı önlem almakla sorumlu olacak. Ayrıca, ciddi olaylar Avrupa Komisyonu’na bildirilecek ve modellerin kötü amaçlı kullanımına karşı siber güvenlik önlemleri alınacak.

Genel amaçlı yapay zekâ (GPAI) sistemleri veya temel modeller, şeffaflık kurallarına tabi olacak. Bu çerçevede geliştiriciler, algoritmaların eğitildiği veriler hakkında detaylı özetler sunacak. Teknik belgeler hazırlanacak ve telif hakkı politikaları uygulanacak. Bu maddeler, özellikle sanatçıların, yayıncıların ve içerik üreticilerinin haklarının korunmasını hedefliyor.

Avrupa Komisyonu, bazı şirketlerden gelen eleştirileri göz önünde bulundurarak düzenlemelerin uygulanabilirliğini artırmaya çalışıyor. Yapılan açıklamada, yeni rehberin şirketlerin yükümlülüklerini daha kolay anlamasına ve yasanın etkili şekilde uygulanmasına katkı sağlayacağı belirtildi. AB Teknoloji Şefi Henna Virkkunen, “Komisyon, bugün yayımladığı kılavuz ile Yapay Zekâ Yasası’nın sorunsuz ve etkili şekilde uygulanmasına destek veriyor” dedi.

Yasa kapsamında yükümlülüklerini yerine getirmeyen şirketler ciddi yaptırımlarla karşılaşacak. İhlal durumunda firmalar 7.5 milyon euro veya yıllık cironun %1.5’i kadar, bazı durumlarda ise 35 milyon euroya veya küresel cironun %7’sine kadar ceza alabilecek. Bu durum, özellikle büyük teknoloji şirketleri için düzenlemelere uymayı kaçınılmaz hâle getiriyor.

Yapay zekâ alanındaki düzenlemeleri ile Avrupa Birliği, küresel ölçekte teknoloji standartlarının belirlenmesinde etkin bir rol üstlenmek istiyor. AI Act, yalnızca Avrupa’yı değil dünya genelindeki teknoloji şirketlerini de etkiliyor. Bu bağlamda yayımlanan rehber, yalnızca AB sınırları içindeki değil, küresel pazarda faaliyet gösteren geliştiriciler için de bağlayıcı niteliğe sahip olacak.